Một tổ chức tại Auckland đã bị buộc phải trả hàng chục nghìn đô la tiền bồi thường cho hai nhân viên sau khi tòa án lao động phát hiện tổ chức này không duy trì được "các giá trị Pasifika".
Theo đại diện pháp lý về luật lao động của các công nhân, đây là vụ án đầu tiên thuộc loại này mà tất cả những người sử dụng lao động tại New Zealand nên lưu tâm.
Hai người dân Auckland là John Faitala và Vahanoa Vea đã lần lượt được bồi thường 30.000 đô la và 45.000 đô la cho những tổn thương và sự nhục nhã liên quan đến việc bị sa thải do cắt giảm nhân sự bởi Quỹ Phát triển Kinh doanh Đảo Thái Bình Dương, đơn vị vận hành Pacific Business Trust.
Faitala cũng nhận được 6 tháng tiền lương bị mất, và Vea nhận được 12 tháng.
Trong số các khiếu nại của họ có sự nhục nhã và xấu hổ mà họ cảm thấy sau khi nhận được thư chấm dứt hợp đồng qua email - điều mà họ mô tả là một "cái tát vào mặt" và không phải là cách làm việc của người Pasifika, vốn lẽ ra phải bao gồm các cuộc gặp trực tiếp bên tách trà.
Theo hồ sơ tòa án, Faitala mô tả quy trình này là "xa lạ" và nói rằng không có chuẩn mực xã hội nào mà ông mong đợi với tư cách là một người dân đảo Thái Bình Dương được tuân thủ.
‘Trái ngược với các giá trị Pasifika’
Vụ án đã được xét xử tại Tòa án Lao động ở Auckland trước Thẩm phán Merepaia King.
Bà cho biết trong quá trình tái cơ cấu, tổ chức này đã không tuân thủ nghĩa vụ bám sát các giá trị Pasifika vốn đã được đưa cụ thể vào hợp đồng lao động của nhân viên.
Các giá trị đó bao gồm những gì mà quỹ sau đó đã chấp thuận là năm trụ cột của cộng đồng Pasifika: Sự tôn trọng, aiga (gia đình), cộng đồng, sự có qua có lại (reciprocity) và tôn giáo hoặc tâm linh.
“Việc quỹ không thực hiện đúng các cam kết của chính mình... là những ví dụ rõ ràng về hành vi trái với các giá trị Pasifika về sự có qua có lại, sự tôn trọng và sự quan tâm.
“Những thất bại của quỹ là không công bằng. Các nguyên đơn là những nhân viên Pasifika làm việc trong một tổ chức Pasifika - được tuyển chọn vì năng lực và sự hiểu biết về văn hóa - trong một tổ chức được dẫn dắt bởi các giá trị Pasifika,” thẩm phán nói.
Theo phán quyết, vào tháng 2 năm 2023, tân Giám đốc điều hành Mary Los’e đã tiếp quản lãnh đạo tổ chức nhằm mang lại sự thay đổi khi quỹ đang phải đối mặt với một số thách thức.
Đến tháng 5 năm đó, các nhân viên được thông báo về một kế hoạch tái cơ cấu dẫn đến việc bãi bỏ năm vị trí, bao gồm cả những vị trí do Faitala và Vea nắm giữ. Cả hai đều đã làm việc tại tổ chức này trong nhiều năm.
Những điểm tương đồng với vụ án về giá trị Tikanga của người Māori
Thẩm phán King nói: “Trong hoàn cảnh đó, các giá trị Pasifika đáng lẽ phải được công nhận và là một phần không thể thiếu của bất kỳ quy trình tái cơ cấu nào.”
Đại diện luật lao động Galuvao Paul Pa’u, người bào chữa cho Faitala và Vea, cho biết khía cạnh quan trọng nhất của vụ án là phán quyết đã khẳng định các giá trị Pasifika giờ đây có thể là một phần của các điều khoản và điều kiện lao động.
Và nếu vi phạm, nó có thể là cơ sở cho một khiếu nại cá nhân.
Đây được hiểu là lần đầu tiên các giá trị Pasifika được tòa án chấp nhận theo cách này và có thể có tác động lớn đối với cả người Pasifika đang làm việc tại New Zealand và các tổ chức tại New Zealand.
“Ngay cả khi các chính sách, thỏa thuận hoặc [mô tả công việc] không đề cập trực tiếp đến các giá trị Pasifika, nếu chúng đề cập đến lực lượng lao động đa văn hóa hoặc môi trường làm việc hòa nhập, thì tôi nghĩ điều đó cho phép nhân viên Pasifika yêu cầu các giá trị Pasifika dựa trên tiền lệ pháp lý do vụ án này thiết lập,” ông Pa’u nói.
Sự việc này diễn ra sau một vụ án tương tự vào năm 2023, khi Tòa án Lao động phán quyết rằng tikanga (luật tục hoặc các giá trị của người Māori) có liên quan khi một nhân viên Hải quan bị sa thải sau khi từ chối tiêm vaccine Covid-19.
Trong vụ án đó, Chánh án Tòa án Lao động Christina Inglis thấy rằng vì phía Hải quan đã đưa tikanga và các giá trị tikanga vào quan hệ lao động, nên chúng có thể liên quan đến tất cả nhân viên, dù là người Māori hay không phải người Māori.
Quỹ Phát triển Kinh doanh Thái Bình Dương thừa nhận họ đã "thiếu sót" liên quan đến các vấn đề văn hóa, nhưng cũng lập luận rằng các phần trong quá trình tham vấn của họ đã thể hiện sự hiểu biết văn hóa và sự đồng cảm với người Pasifika, thông qua hình thức talanoa (thảo luận).
Tuy nhiên, Thẩm phán King cho biết bà không thấy điều đó thuyết phục và những sai phạm nghiêm trọng về quy trình là trái với các giá trị Pasifika, đặc biệt là sự tôn trọng và tính có qua có lại.
Theo nzherald.co.nz premium - Hani Dang