Khu di tích Hiệp ước Waitangi và di tích chiếc thuyền buồm cổ waka tại quần đảo Chatham nằm trong số 9 địa danh nổi tiếng của New Zealand vừa được đề xuất vào danh sách các di sản văn hóa và thiên nhiên hàng đầu thế giới.
Khu di tích Hiệp ước Waitangi có thể được đưa vào danh sách những địa điểm văn hóa hàng đầu thế giới, sánh ngang với các kỳ quan như đền Taj Mahal và kim tự tháp Ai Cập. Nguồn ảnh: Waitangi National Trust.Bộ Bảo tồn New Zealand (DOC) đã chính thức gửi danh sách 9 di sản có giá trị nổi bật này lên Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO).
Nếu UNESCO công nhận các di điểm này mang tầm ảnh hưởng quốc tế, chúng sẽ chính thức ghi tên vào Danh sách Di sản Thế giới, sát cánh cùng những kỳ quan vĩ đại như Đền Taj Mahal hay Kim Tự Tháp.
Hiện tại, New Zealand mới chỉ sở hữu 3 Di sản Thế giới được UNESCO công nhận: Công viên Quốc gia Tongariro, Khu vực Di sản Thế giới Te Wāhipounamu ở phía Tây Nam và các Quần đảo Cực Nam (Subantarctic Islands). Trong đó, Tongariro là di sản hỗn hợp (văn hóa và thiên nhiên), trong khi hai địa danh còn lại thuộc nhóm di sản thiên nhiên.
Danh sách 9 di sản vừa bước vào danh sách đề cử dự kiến:
• Khu di tích Hiệp ước Waitangi / Te Pitowhenua và Te Tii Marae: Nơi chứng kiến những cuộc thảo luận và lễ ký kết văn kiện sáng lập New Zealand – Hiệp ước Waitangi (Te Tiriti o Waitangi) vào năm 1840.
• Nhà cộng đồng Mataatua Wharenui - Te Mānuka Tūtahi (Whakatāne): Ngôi nhà cộng đồng chạm khắc gỗ đồ sộ và mang tính biểu tượng của bộ tộc Ngāti Awa tại Whakatāne.
• Ngôi nhà Te Whare Waiutuutu Kate Sheppard (Christchurch): Từng là nơi ở của Kate Sheppard – người dẫn đầu cuộc vận động lịch sử giúp New Zealand trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới trao quyền bầu cử cho phụ nữ.
• Làng cổ Parihaka Papakāinga: Làng di tích lịch sử nằm dưới chân núi Taranaki Maunga, trung tâm kháng chiến phong trào bất bạo động chống chiếm đoạt đất đai dưới sự lãnh đạo của hai thủ lĩnh Tohu Kākahi và Te Whiti o Rongomai.
• Nghị viện Māori Te Kauwhanganui (Morrinsville): Công trình lưu giữ hệ thống nghị viện bản địa hiếm có, cùng đài tưởng niệm Vua Mahuta và kho lưu trữ hơn 20.000 tài liệu chủ yếu bằng tiếng Māori (te reo Māori).
• Đảo Te Hauturu o Toi / Little Barrier: Một trong những hệ sinh thái đảo ôn đới nguyên vẹn nhất thế giới, mô hình kiểu mẫu về bảo tồn thiên nhiên kết hợp giữa khoa học hiện đại và tri thức bản địa.
• Khu bảo tồn Tch Tatatei Awanui / Dải bờ biển Wharekauri (Quần đảo Chatham): Cảnh quan văn hóa Moriori quan trọng bao gồm các di tích định cư, khu an táng và dấu tích khảo cổ của chiếc thuyền buồm waka Rangihoua huyền thoại.
• Cánh đồng Núi lửa Auckland / Ngā Tapuwae o Mataaho: Cảnh quan văn hóa đặc sắc được hình thành từ chuỗi núi lửa tại Auckland, gắn liền với lịch sử và truyền thống lâu đời của người Māori.
• Quần đảo và Khu bảo tồn Biển Kermadec: Một trong những khu bảo tồn thiên nhiên được bảo vệ nghiêm ngặt nhất New Zealand, nằm cách Mũi Reinga khoảng 1.000 km về phía đông bắc.
Đài tưởng niệm Māhuta tại Te Kauwhanganui. Nguồn ảnh: RNZ / John BoyntonHành trình hướng tới danh hiệu quốc tế
Bà Sarah Meadows, Giám đốc Quốc tế của Bộ Bảo tồn New Zealand (DOC), cho biết việc góp mặt trong danh sách đề cử dự kiến là bước đi đầu tiên vô cùng quan trọng.
"Danh hiệu Di sản Thế giới là một trong những sự ghi nhận quốc tế cao quý nhất. Danh hiệu này chỉ dành riêng cho những nơi có giá trị nổi bật toàn cầu — nghĩa là tầm quan trọng của chúng vượt qua ranh giới quốc gia, mang ý nghĩa thiết thực cho cả thế hệ hiện tại và tương lai trên toàn thế giới."
Dame Jenny Shipley, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Di tích Quốc gia Waitangi, chia sẻ đây là khoảnh khắc tự hào của Hội đồng, cộng đồng người Ngāpuhi cũng như toàn thể người dân New Zealand.
"Waitangi là nơi hai dân tộc đã đồng thuận đặt nền móng xây dựng một quốc gia gắn kết bởi Hiệp ước Waitangi. Câu chuyện tại Waitangi mang giá trị toàn cầu sâu sắc về sự hòa hợp và hợp tác bền vững."
Theo bà Meadows, 9 địa danh này do một hội đồng chuyên gia lựa chọn sau khi DOC kêu gọi đề xuất từ tháng 5 năm ngoái. Các đơn vị đại diện sẽ bắt đầu làm hồ sơ chính thức để chứng minh giá trị quốc tế, phương án bảo tồn và sự ủng hộ từ cộng đồng. Quá trình xét duyệt của UNESCO thường kéo dài từ 5 đến 10 năm.
Riêng thị trấn Kororāreka-Russell ban đầu cũng được cân nhắc, nhưng ông Bill Edwards (Giám đốc khu vực Northland của Di sản New Zealand) cho biết việc chưa hoàn tất thỏa thuận Hiệp ước tại vùng Northland đã khiến tiến trình bị hoãn lại. Địa danh này sẽ được xem xét lại sau khi các thỏa thuận được dàn xếp xong.
Theo rnz.co.nz – Noo Thuyen