Sau một chuỗi vụ tự tử đau lòng, điều tra viên pháp y xác định rằng thanh thiếu niên tại Northland đang gặp phải những trở ngại lớn trong việc tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ và phòng ngừa tự tử.
Một điều tra viên pháp y cho biết hiện vẫn tồn tại nhiều rào cản nghiêm trọng và kéo dài khiến thanh thiếu niên ở Northland khó tiếp cận các dịch vụ phòng ngừa tự tử. (Ảnh: 123RF)Điều tra viên Tania Tetitaha đã tiến hành một cuộc điều tra chung về cái chết của 5 thiếu niên và một em nhỏ 12 tuổi, xảy ra trong giai đoạn 2018–2020, trong bối cảnh được cho là có hiện tượng “lây lan” (contagion).
Tên của cuộc điều tra do một vị trưởng lão Māori địa phương – cố cụ Te Ihi Tito – đặt là Roimata Aroha mō te Whakamomori Taitamariki, có nghĩa là “Những giọt nước mắt yêu thương dành cho thanh thiếu niên đã mất vì tự tử”.
Gia đình các nạn nhân đã phải chờ đợi trong thời gian dài kể từ phiên điều trần chung diễn ra vào tháng 11 năm ngoái.
Hôm thứ Năm, điều tra viên Tetitaha công bố kết luận, với những nhận định hết sức nghiêm trọng.
“Đã tồn tại những rào cản khiến các rangatahi (thanh thiếu niên Māori) dễ tổn thương và gia đình của họ không thể tiếp cận các nguồn lực phòng ngừa tự tử tại Te Tai Tokerau, và cho đến nay những rào cản đó vẫn chưa được tháo gỡ,” bà viết.
Trong suốt 4 tuần điều tra, bà đã lắng nghe lời khai từ các gia đình nạn nhân, Bộ Y tế, Te Whatu Ora/Health New Zealand, Oranga Tamariki, ACC, Bộ Giáo dục, Cảnh sát cùng nhiều chuyên gia.
Năm thanh thiếu niên này đều trong độ tuổi từ 12 đến 16 khi qua đời. Điều tra viên cho biết gia đình và các cơ quan bên ngoài đều biết họ có nguy cơ tự làm hại bản thân, nhưng không có một cơ quan đầu mối nào chịu trách nhiệm chính.
Theo bà Tetitaha, các em đã thực sự bị “lạc mất” trong hệ thống.
“Tất cả đều phải tự mình tìm đến nhiều cơ quan khác nhau để xử lý các hành vi tự tử phát sinh từ lạm dụng chất gây nghiện, bị xâm hại tình dục và thể chất, bắt nạt hoặc rạn nứt các mối quan hệ.”
Bà cho biết những rào cản mà các em phải đối mặt đến nay vẫn còn tồn tại, bao gồm:
• Thiếu hiểu biết về các nguồn lực phòng ngừa tự tử
• Thanh thiếu niên và gia đình không thể hoặc không sẵn sàng tiếp cận dịch vụ
• Quá nhiều cơ quan cùng tham gia nhưng thiếu phối hợp
• Thiếu chia sẻ thông tin giữa các đơn vị, gây rối khi điều hướng hệ thống
• Thiếu kinh phí và nguồn lực cho các dịch vụ tuyến đầu dành cho thanh thiếu niên
“Nỗi đau không bao giờ nguôi”
Summer Metcalfe mới 15 tuổi khi em qua đời. Nếu còn sống, em đã 22 tuổi.
Mẹ của em, bà Paula Mills, cho biết bà sống chung với nỗi đau mất con mỗi ngày và hy vọng các khuyến nghị của điều tra viên sẽ được thực hiện.
“Điều này không thể mang con chúng tôi trở lại, nhưng hy vọng nó sẽ giúp được ai đó trong tương lai – những người đang tuyệt vọng tìm cách giúp con em mình nhận được sự hỗ trợ cần thiết,” bà nói.
“Thật bi kịch. Nếu chúng ta có thể làm bất cứ điều gì để giúp các rangatahi và gia đình của họ, hãy làm. Điều tra viên đã đưa ra những khuyến nghị rất tốt – hãy thực hiện chúng.”
Trường học và hệ thống y tế quá tải
Điều tra viên cũng kết luận rằng các trường học thiếu nguồn lực nghiêm trọng để tư vấn tâm lý, trong khi dịch vụ sức khỏe tâm thần trẻ em và vị thành niên của chính phủ – Te Roopu Kimiora – đang quá tải tại khu vực này.
Tại thời điểm điều tra (tháng 11/2024), Te Roopu Kimiora đang điều trị khoảng 700 bệnh nhân có nguy cơ tự làm hại bản thân ở mức trung bình đến cao, và tiếp nhận thêm 3–4 ca mới mỗi tuần.
Mỗi chuyên viên phải xử lý khoảng 40 hồ sơ, cao hơn rất nhiều so với mức trung bình.
“Có bằng chứng cho thấy các trường học đang phải hỗ trợ ngày càng nhiều rangatahi có nguy cơ tự tử,” bà Tetitaha cho biết.
“Tuy nhiên, mô hình tài trợ hiện tại không đủ để tuyển dụng lâu dài các nhà tư vấn và nhân viên xã hội.”
Tỷ lệ tự tử cao đáng báo động
Tỷ lệ tự tử tại Northland vẫn cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn quốc.
Năm 2018, khu vực này ghi nhận 19,8 ca trên 100.000 dân, trong khi mức trung bình của New Zealand là 12,4.
Phó giáo sư Clive Aspin (Đại học Victoria) cho biết các ca tử vong này được xác định là “cụm tự tử”, do xảy ra gần nhau về thời gian và địa điểm, với nguy cơ lây lan cao.
Khuyến nghị của điều tra viên
Điều tra viên Tetitaha nhấn mạnh cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan để ngăn chặn những cái chết tương tự.
Bà đề xuất xây dựng lộ trình chăm sóc thống nhất, trong đó mỗi thanh thiếu niên có nguy cơ sẽ được chỉ định một Kaiarahi (người hướng dẫn/đỡ đầu).
“Mục tiêu của lộ trình này là giảm nguy cơ tự tử, và cần được minh bạch, dễ hiểu đối với thanh thiếu niên và gia đình của họ, từ lúc tiếp cận cho đến khi kết thúc hỗ trợ.”
Bà cũng đề xuất mở rộng vai trò liên lạc sức khỏe học đường của Te Roopu Kimiora tại các trường trung học ở Te Tai Tokerau.
Phản hồi từ Health NZ
Health NZ gửi lời chia buồn sâu sắc tới các gia đình nạn nhân và cho biết sẽ ưu tiên xem xét và thực hiện các khuyến nghị trong báo cáo của điều tra viên.
Cơ quan này cho biết đã bổ sung thêm 8,6 vị trí toàn thời gian cho dịch vụ sức khỏe tâm thần trẻ em và thanh thiếu niên tại khu vực, đồng thời khẳng định ngân sách sức khỏe tâm thần quốc gia đã tăng thêm 200 triệu USD, lên mức 2,8 tỷ USD kể từ năm 2024.
Theo rnz.co.nz - Hani Dang