Một trận lũ quét đã tràn qua các thung lũng biên giới giữa Nepal và vùng Tây Tạng vào thứ Tư, ngày 26 tháng 8 năm 2026, tại cửa khẩu Gyirong, hậu quả để lại là một bức tường bùn và đất đá đổ ập xuống, nhấn chìm các tòa nhà và phương tiện chỉ trong vài giây. Sự kiện này không đơn thuần là một vụ lở tuyết. Các nhà khoa học phân tích hình ảnh vệ tinh cho biết trên tờ The New York Times rằng một khối băng rộng khoảng 600 mét đã tách ra khỏi sông băng ở độ cao khoảng 5.200 mét và lao xuống thung lũng từ độ cao gần 1.200 mét.
Cảnh tòa nhà sụp đổ sau cơn lũ quét tại Nepal (Nguồn Reuters)Cú va chạm mạnh đã nghiền nát khối băng, giải phóng một lượng lớn nước, băng và đá đổ dồn vào các dòng sông Lhende Khola và Bhote Koshi.
Theo Trung tâm Quốc tế về Phát triển Miền núi Tổng hợp (ICIMOD) và chính quyền Nepal, khối băng đá sạt lở này đã chặn dòng chảy của sông và gây ra đợt lũ dâng đột ngột, tàn phá nhiều ngôi làng, cây cầu và các dự án thủy điện tại huyện Rasuwa cùng các khu vực lân cận. Tại Gyirong, giới chức báo cáo có ít nhất 3 người thiệt mạng và 265 người mất tích. Tại Nepal, số người chết đã vượt quá 150 người, cùng hàng trăm người mất tích, trong đó có nhiều công dân nước ngoài.
Đường sá và cơ sở hạ tầng bị hư hỏng nặng sau cơn lũ (Nguồn Reuters)Trung Quốc triển khai một chiến dịch cứu hộ quy mô lớn. Hệ thống đường sá, thông tin liên lạc và lưới điện ở phía Trung Quốc bị gián đoạn, đồng thời các nhà máy thủy điện của Nepal với tổng công suất khoảng 430 megawatt cũng bị ảnh hưởng.
Tại Nepal, dòng lũ đã quét qua nhiều khu dân cư, tuyến đường, cầu và cơ sở hạ tầng dọc các lưu vực Bhote Koshi và Trishuli. Nhiều công trình thủy điện và các trạm quan trắc thủy văn cũng bị ảnh hưởng. Theo các báo cáo mới nhất, số người thiệt mạng tại Nepal đã lên tới hơn 150 người, trong khi hàng trăm người vẫn mất tích.
Nhiều công trình thủy điện và các trạm quan trắc thủy văn cũng bị ảnh hưởng. (Nguồn Reuters)Tại Gyirong, Tây Tạng, khu vực cửa khẩu biên giới cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Bùn đất và đá tràn xuống khu vực dân cư và tuyến giao thông, khiến nhiều người mất tích. Các hoạt động cứu hộ đang được triển khai trong điều kiện rất khó khăn do đường sá, thông tin liên lạc và cơ sở hạ tầng bị hư hỏng.
Số người thiệt mạng tại Nepal đã lên tới hơn 150 người, trong khi hàng trăm người vẫn mất tích. (Nguồn Reuters)Đáng chú ý, các nhà khoa học cũng phát hiện những tín hiệu địa chấn bất thường vào thời điểm xảy ra thảm họa. Tuy nhiên, ICIMOD cho biết chưa có bằng chứng xác lập mối liên hệ nhân quả giữa hoạt động địa chấn này và trận lũ. Các nhóm nghiên cứu đang tiếp tục phân tích dữ liệu vệ tinh, địa chấn, thủy văn và khảo sát thực địa để xác định chính xác điều gì đã xảy ra.
Khung cảnh Gyirong trước và sau cơn lũ quét hôm thứ Tư, 26/08/2026 (Nguồn Mạng xã hội FB)Một nguy cơ đáng lo ngại khác là khả năng một lượng lớn băng, đất đá vẫn đang nằm chắn dòng ở khu vực thượng nguồn. Nếu khối chắn này sụp đổ hoặc bị nước phá vỡ đột ngột, một đợt lũ thứ hai có thể hình thành. Chính quyền và các cơ quan chuyên môn đang cảnh báo người dân tránh xa các khu vực ven sông và theo dõi sát diễn biến.
Các chuyên gia ICIMOD cho rằng sự kiện lần này cho thấy mức độ nguy hiểm ngày càng rõ rệt của các hiểm họa liên quan đến băng tuyết và địa hình núi cao tại khu vực Hindu Kush Himalaya. Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để kết luận biến đổi khí hậu trực tiếp gây ra trận lũ này. Các nhà khoa học sẽ cần thêm dữ liệu để đánh giá vai trò của sự thay đổi nhiệt độ, sông băng, tuyết, tầng đất đóng băng và điều kiện địa chất trong thảm họa.
Do diễn biến sự việc xảy ra nhanh chóng, các phân tích hiện tại vẫn chỉ mang tính sơ bộ và nguy cơ xảy ra thêm các đợt lũ dâng vẫn còn hiện hữu.
Công tác cứu hộ và đánh giá thiệt hại vẫn đang được tiến hành. Trong khi đó, giới chức hai nước tiếp tục theo dõi nguy cơ xảy ra thêm lũ quét và sạt lở tại khu vực biên giới.
Tin tổng hợp từ Reuters, The New York Times, ICIMOD - NZViet News