Những tia sáng hy vọng đang dần xuất hiện trên bức tranh kinh tế, nhưng vẫn còn quá sớm để nói về một sự phục hồi toàn diện. Đà tăng trưởng hiện tại vẫn ghi nhận sự phân hóa rõ rệt và chưa lan tỏa tới tất cả mọi người.
Có thể đã xuất hiện ánh sáng cuối đường hầm cho nền kinh tế, nhưng đà hồi phục này sẽ không dành cho tất cả mọi người. (Nguồn ảnh: RNZ)Lượng khách du lịch đang tăng trở lại, hoạt động sản xuất có dấu hiệu khởi sắc, các ngành công nghiệp chủ lực tăng trưởng tốt và tác động tích cực này đang lan tỏa mạnh mẽ tới các thành phố ở Đảo Nam. Bên cạnh đó, kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp ghi nhận con số khả quan, lạm phát hạ nhiệt và ngành dịch vụ cũng bắt đầu lấy lại đà tăng trưởng. Dự báo nền kinh tế sẽ ghi nhận sự mở rộng trong quý III và quý IV năm nay.
Đó là những tín hiệu tích cực.
Tuy nhiên, mặt trái là sự cải thiện này vẫn còn khá khiêm tốn. Tỷ lệ thất nghiệp — đặc biệt là trong giới trẻ — vẫn ở mức cao. Những chính sách thất thường từ phía Mỹ cùng các cuộc xung đột gia tăng tại Trung Đông tiếp tục tạo ra nhiều biến số bất ổn. Thành phố Auckland đang chịu sự đình trệ, số lượng doanh nghiệp nhỏ giải thể đạt mức kỷ lục, đi kèm với các rủi ro chính trị và nguy cơ đối mặt với một mùa hè khô hạn kéo dài.
Sự hồi phục này không dành cho tất cả. Kinh tế khu vực Đảo Nam đang bỏ xa Đảo Bắc, trong khi một bộ phận lớn người dân vẫn phải gồng mình chống đỡ với áp lực chi phí sinh hoạt.
Tín hiệu khởi sắc từ những con số thực tế
Các dữ liệu kinh tế mới nhất đang xuất hiện ngày một nhiều. Ngành du lịch — ngành xuất khẩu chủ lực thứ hai của quốc gia — đã đón 3,6 triệu lượt khách quốc tế tính đến tháng 6, tăng 300.000 lượt so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, lượng du khách từ Australia đạt mức kỷ lục mọi thời đại, cùng với sự gia tăng mạnh mẽ từ thị trường Trung Quốc.
Một chỉ số đáng chú ý khác là lượng bê tông trộn sẵn được tiêu thụ: đạt 1 triệu mét khối trong quý II, tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái.
Ông Andrew Kelleher, Giám đốc điều hành công ty dịch vụ tài chính Shaw and Partners, ví von rằng đây là con số ông luôn trông đợi nhất. "Bê tông là nền móng cho mọi dự án xây dựng. Bạn không thể xây bất cứ thứ gì nếu thiếu nền bê tông." Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy các giấy phép xây dựng đang thực sự chuyển hóa thành các công trình thực tế.
Bức tranh kinh tế "hai tốc độ"
Dù vậy, các con số cũng phản ánh sự chênh lệch rõ rệt giữa hai miền Nam - Bắc.
"Sự khác biệt này thể hiện rất rõ trong hầu hết các dữ liệu, mà thị trường bất động sản là minh chứng điển hình nhất," ông Kelleher nhận định. "Bạn sẽ thấy trải nghiệm hoàn toàn đối lập giữa hai đô thị lớn là Auckland và Wellington so với những gì đang diễn ra tại Đảo Nam."
Nguyên nhân phần lớn xuất phát từ mức độ gắn kết với thị trường nông sản gốc. Những khu vực như Canterbury hay Christchurch nằm rất gần với chuỗi sản xuất ngành nông nhật (sữa), trong khi Wellington phụ thuộc nhiều vào khu vực công, còn Auckland tập trung vào dịch vụ và sản xuất công nghiệp. Kết quả là các khu vực này nhận về những kịch bản kinh tế hoàn toàn trái ngược. Đây chính là trạng thái kinh tế "hai tốc độ" và sự phân hóa sâu sắc.
Chuyên gia này cho biết thêm, thông thường đà tăng trưởng của New Zealand được thúc đẩy bởi sự kết hợp của ba yếu tố: bùng nổ giá nhà, làn sóng nhập cư tăng mạnh và chi tiêu chính phủ gia tăng. Hiện tại, hai yếu tố đầu tiên rõ ràng không xuất hiện. Chi tiêu chính phủ dù có nhiều tranh cãi nhưng cũng không giảm quá sâu kể từ khi chính phủ liên minh cầm quyền.
Một đà phục hồi không dựa vào bong bóng bất động sản hay sự đầu cơ giá nhà là tín hiệu tốt cho dài hạn. Nó giúp người mua nhà lần đầu dễ cận thị trường hơn. Tuy nhiên, điều này cũng làm giảm hiệu ứng tâm lý tích cực của những người sở hữu tài sản — nhóm đối tượng vốn sẽ chi tiêu mạnh tay hơn khi giá trị bất động sản của họ gia tăng.
Sự thiếu vắng hiệu ứng này khiến đà tăng trưởng không còn quá "nóng" và không thể cảm nhận đồng đều ở mọi tầng lớp xã hội. Với cuộc bầu cử sắp diễn ra vào tháng 11, thời gian không còn nhiều để sự tăng trưởng này kịp lan tỏa tới từng hộ gia đình.
Sức bật từ các ngành sản xuất ngách
Ở một góc nhìn khác, ông Alan MacDonald, Trưởng bộ phận Chiến lược và Cổ vũ chính sách tại Hiệp hội Chủ sử dụng lao động và Nhà sản xuất (EMA), cho rằng sự phục hồi của ngành chế tạo không chỉ đến từ nông nghiệp vùng miền mà còn từ những câu chuyện ít được chú ý hơn.
Chỉ số Nhà quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất đã có đà tăng trưởng tốt trong 12 tháng qua. Đây là tập dữ liệu vững chắc củng cố cho đà hồi phục hiện tại.
Bên cạnh chế biến thực phẩm, New Zealand còn sở hữu thế mạnh ở các ngành công nghiệp kỹ thuật cao như chế tạo vật liệu composite — linh kiện cung cấp cho tên lửa Rocket Lab, xe đua Công thức 1 hay du thuyền đua. Ngoài ra, các doanh nghiệp nội địa còn ghi dấu ấn ở các sản phẩm cơ khí ngách xuất khẩu toàn cầu, tiêu biểu như hệ thống cắt cỏ dẫn đường bằng laser đang phục vụ cho hơn 80 sân golf tại Mỹ.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang