Một hội nghị thượng đỉnh công nghiệp châu Âu diễn ra tại một lâu đài ở Bỉ gần đây vốn không được kỳ vọng sẽ tạo ra tin tức chấn động.
Nhưng khi ông chủ người Anh, Ngài Jim Ratcliffe, phàn nàn với Sky News UK về "mức độ nhập cư khổng lồ", nó đã trở thành tin tiêu điểm tại Anh.
"Vương quốc Anh thực sự đã bị thực dân hóa bởi người nhập cư. Dân số Vương quốc Anh là 58 triệu người vào năm 2020, giờ đã là 70 triệu," vị tỷ phú sáng lập công ty hóa chất toàn cầu INEOS cho biết.
Ông tiếp tục khẳng định chính phủ Công đảng Anh hiện tại và nhà lãnh đạo đang chịu nhiều áp lực, Ngài Keir Starmer, thiếu can đảm để đối mặt với vấn đề đó - cũng như số lượng người hưởng phúc lợi đang gia tăng.
Ngày nay, việc các đại gia chỉ trích chính phủ Anh không còn là chuyện lạ - hay việc họ lên tiếng gay gắt về vấn đề nhập cư cũng vậy.
Nhiều tỷ phú từng ủng hộ Brexit và hiện đang ủng hộ đảng Reform - một đảng chính trị mới chống nhập cư của Nigel Farage đang thăng tiến trong các cuộc thăm dò dư luận.
Đáng khen cho Sky News UK khi đã chỉ ra rằng Ngài Jim Ratcliffe đã nhầm lẫn khoảng 10 triệu người về mức tăng dân số gần đây của Anh - một sai sót nghiêm trọng đối với một ông trùm kinh doanh vốn luôn khắt khe với ngân sách và lợi nhuận.
Một cuộc kiểm chứng thực tế khác của BBC tiết lộ chỉ có 6,5 triệu người Anh không làm việc hiện đang nhận phúc lợi - chứ không phải con số 9 triệu như Ratcliffe tuyên bố.
Thực tế là chính Ngài Jim Ratcliffe đã di cư sang Monaco vì lý do thuế - mà chủ yếu là để không phải đóng thuế - đã làm gia tăng sự phẫn nộ tại Anh.
Và phát ngôn bộc phát của Ratcliffe đã xuất hiện trên cả trang sau lẫn trang nhất của các mặt báo vì ông cũng là đồng sở hữu của Manchester United. Nhiều cầu thủ, nhân viên và người hâm mộ của đội bóng này là người nhập cư hoặc con cái của người nhập cư.
(Liên đoàn Rugby New Zealand cũng có thể đã bị kéo vào việc này, nhưng Ratcliffe đã gây tranh cãi khi rút khỏi thỏa thuận tài trợ của INEOS vào giữa năm 2025.)
Cây viết thể thao Barney Ronay của tờ Guardian không ngạc nhiên trước những bình luận này.
"Ông ta biết rằng một chính phủ theo đường lối của đảng Reform với chính sách 'đốt sạch phá sạch' sẽ có lợi cho kinh doanh. Nhập cư chỉ là một vấn đề gây chia rẽ trong vòng xoáy này. Đây là hoạt động vận động tiền bầu cử thay mặt cho giới siêu giàu."
Biến nhập cư thành công cụ chính trị đảng phái
Đảng One Nation chống nhập cư đang đạt tỷ lệ thăm dò trên 20% trên toàn quốc tại Úc. Con số này nhiều hơn cả hai đảng Tự do và Quốc gia thuộc phe trung hữu cộng lại.
Tại đây, hiệp định thương mại tự do (FTA) dự kiến với Ấn Độ đã đẩy vấn đề nhập cư lên vị trí ưu tiên trong chương trình nghị sự chính trị.
Khi Thủ tướng tuyên bố đã đạt được thỏa thuận với Ấn Độ ngay trước Giáng sinh, đảng NZ First đã ra thông cáo chỉ trích.
Winston Peters nói với dịch vụ tin tức Politik của Richard Harman rằng các thành viên gia đình của khoảng 5000 người theo diện thị thực lao động mới sẽ đủ điều kiện đến New Zealand.
"Bạn đi từ chỗ nói là chỉ có một đứa trẻ - tức là 10.000 người - đến khả năng là 25.000 người hoặc hơn. Không phải tự nhiên mà họ là quốc gia đông dân nhất thế giới," ông Peters nói với Politik.
"Đó là một bí mật công khai tại Quốc hội rằng Peters muốn vận động tranh cử năm nay dựa trên vấn đề nhập cư," Richard Harman kết luận vào thời điểm đó, đồng thời lưu ý rằng thông cáo của NZ First lên án hiệp định FTA đã thu hút một loạt bình luận phân biệt chủng tộc trên mạng xã hội.
Hai tháng sau, đó không còn là bí mật nữa.
"Về câu hỏi nhập cư, thứ sẽ trở nên cực kỳ quan trọng trong vấn đề này, sự thật đang bị che giấu. Nó có nghĩa là chúng ta có thể có hàng chục nghìn người đến đây theo diện ưu tiên... cướp đi những cơ hội đó của người New Zealand," ông Peters nói trong chương trình của Ryan Bridge trên tờ Herald vào cuối tháng Giêng.
Ngày hôm sau, Thủ tướng nói với các phóng viên rằng ông Peters đã sai, và Bộ trưởng Thương mại Todd McClay sau đó nói với RNZ rằng đảng NZ First đã rút lại sự ủng hộ dành cho FTA Ấn Độ trước khi ông thực sự đạt được nó.
Nhưng vấn đề đối với các phương tiện truyền thông là các điều khoản thỏa thuận với Ấn Độ vẫn chưa rõ ràng.
Thỏa thuận này là gì?
Tháng trước, Audrey Young của tờ Herald đưa tin rằng một bản tóm tắt thông tin của chính phủ Ấn Độ cho biết hiệp định sẽ dỡ bỏ hạn ngạch đối với sinh viên Ấn Độ tại đây - nhưng Bộ trưởng Thương mại Todd McLay đã khẳng định trước Quốc hội rằng không phải vậy.
Và tuần trước, Todd McClay đã không thể xác nhận điều đó.
Trong một cuộc trò chuyện dài trong chương trình Q+A của TVNZ vào Chủ nhật tuần trước, người dẫn chương trình Jack Tame đã liên tục hỏi liệu tổng số người nhập cư Ấn Độ tạm thời tại New Zealand có tăng lên hay không.
Ông McLay cho biết hiệp định FTA không mở rộng quyền mang theo người thân cho những người giữ thị thực, mặc dù hầu hết những người di cư tạm thời vẫn có thể làm vậy sau một khoảng thời gian - và New Zealand không phân biệt đối xử.
"Có vẻ như trong hai tuần qua, chính phủ đã quyết định rằng - không giống như hầu hết các thị thực làm việc tạm thời khác... vì lý do nào đó, loại thị thực này chỉ áp dụng cho người Ấn Độ sẽ đồng nghĩa với việc họ không thể mang theo gia đình," Tame hỏi, ám chỉ rằng lập trường của đảng NZ First có thể giải thích cho sự thay đổi này.
"Theo Hiệp định Thương mại Tự do, không có quyền nào được mở rộng thêm. Đây là điều mà một chính phủ có thể làm trong tương lai nếu muốn," ông McClay phản bác.
Tuần trước, Audrey Young của tờ Herald đã hỗ trợ bằng một bản tóm tắt từng điểm một với tiêu đề: "Sự thật hay hư cấu: Ai đang nói thật về hiệp định thương mại tự do Ấn Độ?".
Tiếp theo đó, biên tập viên chính trị của tờ Herald Thomas Coughlan đã làm rõ mọi chuyện sau khi có được một phần nội dung của hiệp định chưa được công bố.
Nhưng việc thiếu rõ ràng đã tạo cơ hội cho những người phản đối nhập cư trục lợi.
Nỗi lo nhập cư
Tuần trước, phó biên tập chính trị của tờ The Post Henry Cooke lưu ý rằng chỉ có 5% số người coi "nhập cư" là vấn đề đáng lo ngại trong cuộc thăm dò chỉ số vấn đề của IPSOS gần đây nhất - và một cuộc thăm dò dư luận sau đó cho thấy đa số công chúng ủng hộ FTA.
Nhưng việc chỉ cần đăng kết quả của cuộc thăm dò sau lên mạng đã làm bộc lộ "sự định kiến và phân biệt chủng tộc âm ỉ chống lại người Ấn Độ trên mạng ngay lúc này, ngay tại New Zealand."
"Có khả năng là tâm lý chống nhập cư đã tăng lên khi thỏa thuận này chiếm sóng lớn trên các phương tiện truyền thông, với việc Winston Peters phản đối và Công đảng đang dần tìm cách để có thể ủng hộ nó," Cooke viết.
Không khó để tìm thấy những lo ngại về sự suy thoái văn hóa và những ám chỉ về thuyết thay thế chủng tộc trong các sản phẩm của truyền thông thay thế địa phương.
"Bạn không cần phải là một nhà khoa học tên lửa cũng biết rằng nếu bạn pha loãng một nền văn hóa đến một mức độ nào đó, nền văn hóa đó sẽ biến mất," Paul Brennan của Reality Check Radio cho biết gần đây, đồng thời khẳng định truyền thông đang lờ đi vấn đề này.
Trên cùng nền tảng đó, sau khi Winston Peters lần đầu tiên đưa ra cảnh báo vào đầu năm nay, người tự xưng là theo chủ nghĩa dân tộc Cơ đốc giáo William McGimpsey nói rằng Hiệp định Thương mại Tự do Ấn Độ có "những rủi ro di cư đáng kể". Dưới tiêu đề: "Liệu nhập cư ồ ạt có đang xé nát kết cấu xã hội của New Zealand?", McGimpsey ước tính 20% người sống tại New Zealand không phải là công dân. Và một số người nên "được yêu cầu rời đi một cách lịch sự để giảm quy mô dân số nhập cư xuống mức có thể quản lý được và đòi lại đất nước của chúng ta."
McGimpsey đã liệt kê các tin tức mà ông tuyên bố là "cho thấy những vấn đề xảy ra khi những người từ các nền văn hóa nước ngoài với những giá trị và lối sống khác nhau được đưa vào đây."
Ông trích dẫn các báo cáo về việc các bãi biển khu vực Auckland bị vét sạch hải sản.
Tuần này, Shane Jones của đảng NZ First đã công bố lệnh cấm thu gom hải sản từ các hốc đá dọc bờ biển phía đông Auckland trong hai năm để trấn áp hành vi mà ông gọi là "tìm kiếm hải sản kiểu tăng tốc".
Trên chương trình The Platform, người dẫn chương trình Sean Plunket không ngần ngại hỏi Shane Jones liệu vấn đề này có phải do "những người mới đến New Zealand" gây ra hay không.
"Tôi đã nói ở những nơi khác trên truyền thông rằng, đây là một vấn đề 'vịt quay Bắc Kinh'. Chúng ta có những nhóm được tổ chức qua mạng xã hội trên các trang tiếng Trung," ông nói.
"Tôi đang bị tấn công vì những nhận xét của mình. Tôi không quan tâm. Phần lớn người dân New Zealand đã bị loại khỏi các cuộc thảo luận về việc ai là người quyết định thay đổi nhân khẩu học của đất nước chúng ta," ông Jones nói thêm.
"Tôi không quan tâm nếu tôi lên chương trình của anh hay bất cứ nơi nào ở New Zealand và bị gọi là kẻ phân biệt chủng tộc. Anh cứ chờ xem tôi vận động tranh cử về vấn đề này thế nào, anh bạn ạ," ông nói với Plunket.
Thảo luận công khai về nhập cư
Trong khi một số người cho rằng truyền thông phớt lờ vấn đề này, nhập cư thực tế đã được phát sóng rộng rãi và thường xuyên trong các bản tin.
"Nhập cư không kiểm soát. Lựa chọn thay thế là gì?" là tiêu đề của một phiên họp tại Diễn đàn Kinh tế New Zealand hàng năm tại Đại học Waikato tuần trước.
Nó cũng đặt ra một câu hỏi khá vụng về: 'Làm thế nào để chúng ta phát triển mà không đánh mất bản sắc của chính mình?'
"Trong một năm bầu cử, việc nhập cư trở thành một vấn đề thực sự gây tranh cãi là điều quá dễ đoán," Tahu Kukutai từ Viện Nghiên cứu Dân số Te Ngira nói với diễn đàn.
"Một mặt, chúng ta thực sự cần lao động nhập cư có tay nghề để thúc đẩy nền kinh tế. Mặt khác... chúng ta không muốn người nhập cư, bạn biết đấy? 'Họ đang làm thay đổi đất nước chúng ta.' Kiểu quan điểm phân cực về nhập cư như vậy thực sự không có ích gì," bà nói.
Chủ tọa hội đồng Josie Pagani cho biết một nghiên cứu gần đây của LHQ dự báo dân số sẽ giảm một nửa vào cuối thế kỷ này ở hơn 20 quốc gia phát triển.
Chuyên gia nhân khẩu học hàng đầu, Giáo sư Paul Spoonley, cho biết tỷ lệ sinh của New Zealand thấp hơn 25% so với mức cần thiết để duy trì thay thế dân số.
Thư ký Bộ Tài chính Ian Rennie đã gây xôn xao dư luận với những cảnh báo về "Cơn sóng thần bạc" (Silver Tsunami - già hóa dân số) đang ập đến. Và ông cho biết 20 đến 40% sinh viên tốt nghiệp New Zealand đang di cư ra nước ngoài, thường là trong những năm năng suất cao nhất của họ.
Trên đài Newstalk ZB, người dẫn chương trình Mike Hosking đồng ý - nhưng có cách giải thích khác về vấn đề di cư của chúng ta.
"Người nhập cư đã thay thế con cái chúng ta. Chúng ta đang bị kém đi về mặt trí tuệ. Những người giỏi nhất của chúng ta không được thay thế bằng những người giỏi nhất của Mỹ hay Châu Âu, mà từ các nước như Ấn Độ và Philippines. Chúng ta đang xuất khẩu các nhà khoa học và bác sĩ, và đưa vào các y tá và nhân viên pha chế (baristas)," ông nói.
Nhưng không chỉ có các nhà khoa học rời đi và phụ bếp chuyển đến. Một số người nhập cư từ Ấn Độ và Philippines thực sự có những kỹ năng đang rất cần thiết - và cũng có rất nhiều người với kỹ năng làm việc trung bình cũng đang rời bỏ đất nước.
Nhưng Hosking vẫn cố gắng nhấn mạnh: "Tôi yêu việc nhập cư."
"Nhưng chúng ta đang bị ép vào tình thế này. Cách đây không lâu, mức tăng thuần của chúng ta đã vượt quá 100.000 người mỗi năm. Chúng ta đưa họ vào và những người giỏi đã không rời đi. Tôi thấy chúng ta có thể giành lại tất cả những điều đó, nhưng cần một sự thay đổi trong tư duy."
Một phần của sự thay đổi tư duy đó có thể là phải thực sự rõ ràng về việc bạn coi ai là người "tốt" và ai là người "xấu".
Trên tờ The Post tuần này, cây viết Dave Armstrong đã chỉ ra những hậu quả không mong muốn khi rào cản nhập cư bị nâng cao.
Hàng chục tài xế xe buýt nhập cư, những người đã cứu Wellington khỏi thảm họa đình trệ giao thông gần đây, giờ đây có thể phải rời khỏi đất nước khi hết hạn thị thực vì các tiêu chuẩn tiếng Anh mới cao hơn vừa được áp dụng sẽ rất khó để vượt qua.
"Dù bằng cách nào, hãy chi tiền để đào tạo những tài xế xe buýt tốt, đáng tin cậy từ chính New Zealand, nhưng trong lúc này, thật điên rồ khi gửi những tài xế xe buýt hoàn toàn ổn về nước chỉ vì họ không hoàn thành một bài luận 300 từ theo tiêu chuẩn của một sinh viên sau đại học," Armstrong viết.
Dù chúng ta đang đào tạo tài xế xe buýt hay bác sĩ phẫu thuật não ở đây, việc đó cũng đang mất nhiều thời gian hơn.
Số liệu mới công bố tuần này cũng cho thấy chỉ có 14% số ca sinh là của các bà mẹ dưới 25 tuổi. Và khi khoảng cách giữa các thế hệ ngày càng lớn, việc sống chung dưới một mái nhà cũng đang gia tăng.
Trên đài Newstalk ZB, Heather Du Plessis-Allan đã hỏi Paul Spoonley liệu đây có phải là kết quả của việc nhập cư hay không.
"Ông có những người từ các quốc gia như Ấn Độ, chẳng hạn, nơi việc đó là hoàn toàn bình thường. Hay đây thực sự là do chúng ta, những người New Zealand bản xứ, những người đã ở đây vài thế hệ cũng bắt đầu làm như vậy?" cô hỏi.
"Không, đó là do chúng ta. Chắc chắn có một số tập quán văn hóa, nhưng không - đó là do chúng ta. Chúng ta đang thay đổi," ông nói.
Sự phân biệt "chúng ta" và "họ" ở đó có chút gượng gạo - và là một lời nhắc nhở về việc có quá ít tiếng nói của "họ" được lắng nghe khi "chúng ta" trong giới truyền thông đưa tin về vấn đề này.
Thứ Tư tuần trước, Winston Peters đã ngắt lời nghị sĩ đảng Xanh Teanau Tuiono để hỏi tại sao "một người đến từ Rarotonga" lại nên nói 'Aotearoa'.
Teanau Tuiono sinh ra ngay tại New Zealand.
Bị cáo buộc phân biệt chủng tộc và đổ lỗi cho người khác, Winston Peters nói trước Quốc hội vào ngày hôm sau rằng ông không hề hối lỗi.
Nhưng vào lúc đó, cấp phó của ông, Shane Jones còn đi xa hơn - và thô lỗ hơn - trên chương trình nông thôn The Country của NZME.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục nhắc nhở người dân Kiwis rằng việc nhập cư không hạn chế sẽ làm thay đổi một cách tai hại quỹ đạo và bản sắc của quốc gia chúng ta. Và chúng tôi sẽ không chấp nhận điều đó và mọi người đang không vận động tranh cử dựa trên nó," ông Jones nói một cách hùng hổ với người dẫn chương trình Jamie McKay.
"Ông chỉ đang phân biệt chủng tộc thôi. Một số người Ấn Độ di cư đến đây sẽ làm những công việc mà một số người nghiện ngập ở Northland không chịu làm," McKay phản bác.
Mackay cũng trích dẫn những người Philippines đang duy trì các trang trại bò sữa và các nhà thờ Công giáo ở miền Nam.
"Nhưng chúng ta không cần thêm bất kỳ tài xế Uber nào nữa," ông Jones đáp lại.
"Chỉ vì tôi nói rằng những người đang vơ vét các hốc đá quanh Auckland tình cờ đến từ cộng đồng người di cư - và một cách đùa cợt tôi sử dụng thuật ngữ 'Orient Express' (Chuyến tàu Phương Đông) - không có nghĩa là tôi phân biệt chủng tộc."
Việc rập khuôn người di cư là những kẻ vơ vét hải sản và tài xế Uber rõ ràng không phải là một sự "đùa cợt". Và dù mọi người có nghĩ đó là phân biệt chủng tộc hay không, thì đó vẫn là một chiêu trò để tranh thủ sự ủng hộ chính trị.
Sẽ còn nhiều điều tương tự trên các phương tiện truyền thông của chúng ta trong năm bầu cử khi đảng NZ First - và những người khác lo ngại về nhập cư - biến điều này thành một vấn đề bằng những thuật ngữ chắc chắn sẽ gây xúc phạm và thu hút sự chú ý của truyền thông.
"Không khó để tưởng tượng chính trị chống di cư đang thực sự bám rễ tại đây," Henry Cooke cảnh báo trên tờ The Post tuần trước.
"Nếu các chính trị gia đảng lớn của chúng ta muốn tránh điều đó, các nghị sĩ sẽ phải giải thích tại sao nhập cư lại quan trọng đối với một quốc gia đang đối mặt với thách thức nhân khẩu học như vậy."
Hy vọng rằng các phương tiện truyền thông sẽ phân lọc sự thật khỏi những điều hư cấu khi chúng ta tiến bước - như tờ Herald và những tờ báo khác đã làm gần đây với những tuyên bố về hiệp định FTA với Ấn Độ.
Và hy vọng các nhà báo cũng sẽ tách biệt các sự thật về nhập cư khỏi ý kiến của những người làm chính trị, những người dường như đang lấy cảm hứng từ những kẻ đang khai thác vấn đề này để tìm kiếm sự ủng hộ chính trị ở nước ngoài.
Theo rnz.co.nz - Hani Dang