Đã một tuần trôi qua kể từ khi Hoa Kỳ và Israel phát động cuộc chiến với Iran, làm bùng phát một cuộc xung đột rộng lớn hơn khắp Trung Đông mà Liên Hợp Quốc cảnh báo có thể vượt khỏi tầm kiểm soát.
Tác giả: Jessie Yeung, Sophie Tanno, CNN
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã có một bài phát biểu đáng chú ý trên truyền hình, gửi lời xin lỗi đến các quốc gia láng giềng vùng Vịnh và hứa sẽ không tấn công họ - trừ khi lãnh thổ của các nước này được sử dụng để tấn công Iran. Vài giờ sau đó, những vụ nổ mới đã được nghe thấy tại Bahrain, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Trong khi đó, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đe dọa sẽ leo thang xung đột, tuyên bố rằng Mỹ sẽ tấn công Iran "rất mạnh mẽ".
Dưới đây là những thông tin chính bạn cần biết.
Những tiêu điểm chính là gì?
Trump ra tín hiệu leo thang: Ông Trump đã viết "hôm nay Iran sẽ bị đánh rất mạnh" trong một bài đăng sáng thứ Bảy (giờ địa phương) trên Truth Social. Ông cũng ám chỉ rằng Washington sẽ mở rộng các mục tiêu tại quốc gia này, nói rằng một số khu vực và nhóm người nhất định hiện đang đối mặt với nguy cơ "bị hủy diệt hoàn toàn và cái chết chắc chắn". Đáp lại cảnh báo này, một quan chức cấp cao của Iran nói với CNN rằng Iran đang tìm kiếm các tài sản mới của Mỹ để tấn công.
Bài phát biểu của Tổng thống Iran: Ông Pezeshkian đã có một bài phát biểu đầy thách thức trên truyền thông nhà nước vào đầu ngày thứ Bảy, tuyên bố rằng Iran sẽ không bao giờ đầu hàng, trong khi quân đội nước này tiếp tục đáp trả các cuộc không kích với Israel và nhắm hỏa lực vào một số quốc gia vùng Vịnh.
Phản ứng kiên quyết: Iran cũng cam kết sẽ phản ứng "quyết định" đối với bất kỳ hành động xâm lược nào từ các căn cứ của Mỹ trong khu vực, sau khi Tổng thống Masoud Pezeshkian xin lỗi các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh và nói rằng Tehran sẽ ngừng các cuộc tấn công vào các nước láng giềng trừ khi các cuộc oanh tạc chống lại Iran bắt nguồn từ lãnh thổ của các quốc gia đó.
'Đầu hàng vô điều kiện': Sự thách thức của ông Pezeshkian đưa ra chưa đầy một ngày sau khi ông Trump tuyên bố sẽ không có thỏa thuận nào với Iran ngoại trừ việc "đầu hàng vô điều kiện", nhưng không đưa ra bất kỳ yêu cầu cụ thể nào. Ông Trump cũng nói với CNN rằng ông không quan tâm liệu Iran có trở thành một quốc gia dân chủ hay không, miễn là nhà lãnh đạo mới đối xử tốt với Mỹ và Israel - trái ngược với những lời kêu gọi trước đây của ông yêu cầu người dân Iran "tiếp quản chính phủ" và giành lấy "tự do".
Các cuộc không kích mới: Israel và Iran đã tung ra các đợt tấn công mới. Vào thứ Bảy, Israel đã triển khai 80 máy bay phản lực để thực hiện một "làn sóng không kích quy mô lớn" mà họ nói là nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự ở Iran. Điều này diễn ra sau một đêm oanh tạc dữ dội vào Iran, với một cư dân Tehran mô tả các cuộc tấn công gần đây là "thực sự khốc liệt".
Đón quân nhân tử nạn về nước: Một buổi lễ chuyển giao trang trọng cho sáu quân nhân Mỹ thiệt mạng cho đến nay trong cuộc xung đột sẽ diễn ra tại Căn cứ Không quân Dover ở Delaware. Dự kiến ông Trump và Phó Tổng thống JD Vance sẽ tham dự. Phát biểu từ Florida trước đó, ông Trump cho biết ông có ý định giữ số ca tử vong của Mỹ trong cuộc chiến Iran ở mức "tối thiểu".
Chuyện gì đang xảy ra ở Iran và Lebanon?
Cuộc tấn công dồn dập vào Iran: Các vụ nổ đã được báo cáo ở phía đông và phía tây thủ đô với những thước phim kịch tính cho thấy sân bay Mehrabad của Tehran bốc cháy. Hãng thông tin Mehr bán chính thức của Iran đã cáo buộc Israel tấn công sân bay này. CNN đã liên hệ với Lực lượng Phòng vệ Israel để xin bình luận. Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ, Mỹ đã tấn công hơn 3000 mục tiêu bên trong Iran trong tuần qua.
Thương vong gia tăng: Theo truyền thông nhà nước Iran, cho đến nay các cuộc tấn công của Mỹ-Israel đã làm thiệt mạng hơn 1230 người ở Iran, bao gồm cả trẻ em.
Kêu gọi bầu lãnh đạo mới: Nhiều giáo sĩ nổi tiếng ở Iran đã thúc giục việc nhanh chóng bầu chọn một Lãnh đạo Tối cao mới, một tuần sau khi Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei bị sát hại trong các cuộc tấn công của Mỹ-Israel.
Hỗn loạn và sợ hãi: Cư dân Iran mô tả cuộc sống trong nỗi kinh hoàng thường chực, với những đường phố vắng bóng người khi người dân ẩn náu tại nhà hoặc tháo chạy khỏi làng mạc. Nỗi sợ hãi càng tăng thêm do tình trạng cắt điện và internet - khiến nhiều người không có quyền truy cập tin tức hoặc hệ thống cảnh báo trước khi bom dội xuống.
Tấn công vào Lebanon: Bộ Y tế Lebanon cho biết gần 300 người đã thiệt mạng tại nước này kể từ khi Israel bắt đầu các cuộc không kích vào thứ Hai. Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, hôm thứ Bảy đã cảnh báo Tổng thống Lebanon Joseph Aoun rằng Lebanon sẽ phải "trả giá" vì không giải giáp vũ khí của Hezbollah, nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn. Cư dân tại ngôi làng Nabi Chit của Lebanon đã phải chịu đựng một "đêm địa ngục", một người nói với Reuters, sau khi các biệt kích Israel đột kích vào khu vực biên giới để tìm kiếm hài cốt của một phi công mất tích từ lâu. Israel đã ban hành lệnh sơ tán diện rộng cho phần lớn miền nam Lebanon và các khu dân cư đông đúc ở Beirut.
Sơ tán hàng loạt: Hội đồng Tị nạn Na Uy ước tính rằng các lệnh sơ tán sâu rộng và các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon đã khiến gần nửa triệu cư dân phải rời bỏ nhà cửa. Các số liệu chính thức cho thấy khoảng 100.000 người đang ở trong các khu trú ẩn của chính phủ, nhưng đây có thể chỉ là một phần nhỏ của con số thực tế.
Chuyện gì đang xảy ra ở phần còn lại của khu vực?
Các quốc gia vùng Vịnh bị tấn công: Ả Rập Xê-út, Qatar, Bahrain và UAE đã chứng kiến các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa mới trong đêm thứ Sáu đến sáng thứ Bảy. Các nhân chứng báo cáo đã nghe thấy một loạt tiếng nổ lớn ở Bahrain vào cuối ngày thứ Bảy (giờ địa phương); hiện chưa rõ nguyên nhân là do va chạm hay bị đánh chặn. Các vụ nổ cũng được nghe thấy ở Abu Dhabi và Qatar vào cuối ngày thứ Bảy. Trước đó, sân bay quốc tế Dubai đã bị tấn công bằng máy bay không người lái nhiều lần. Bộ Quốc phòng Ả Rập Xê-út cho biết 16 máy bay không người lái hướng tới Shaybah, một trong những mỏ dầu lớn nhất Trung Đông, đã bị đánh chặn vào rạng sáng thứ Bảy.
Israel bị hỏa lực nhắm tới: Iran và Lebanon đang bắn trả Israel bằng máy bay không người lái và tên lửa, với các mảnh vỡ rơi xuống nhiều khu vực khác nhau của nước này vào thứ Bảy. Israel liên tục kích hoạt hệ thống phòng không và đưa ra các cảnh báo công khai yêu cầu người dân tìm nơi trú ẩn an toàn. Và vào thứ Sáu, tám binh sĩ Israel đã bị thương do hỏa lực của Hezbollah, theo Lực lượng Phòng vệ Israel.
Các chuyến bay ở Dubai hoạt động trở lại: Các chuyến bay đến và đi từ Dubai đã hoạt động trở lại vào thứ Bảy sau một thời gian ngắn tạm dừng, với việc Sân bay Dubai cho biết điều này là "vì sự an toàn của hành khách, nhân viên sân bay và phi hành đoàn". Emirates cho biết họ sẽ nối lại hoạt động. Các sân bay ở UAE là những nút thắt quan trọng kết nối các chuyến bay trên toàn thế giới.
Xem xét lại các khoản đầu tư nước ngoài: Một quan chức vùng Vịnh cho biết một số đồng minh Ả Rập vùng Vịnh giàu dầu mỏ của ông Trump đang xem xét lại các khoản đầu tư ra nước ngoài khi cuộc chiến ở Iran gây áp lực lên nền kinh tế của họ, chỉ vài tháng sau khi tổng thống đảm bảo được hàng nghìn tỷ đô la cam kết đầu tư từ khu vực này. Ả Rập Xê-út, UAE và Qatar đã cùng cam kết đầu tư khoảng 3 nghìn tỷ đô la vào nền kinh tế Mỹ khi ông Trump đến thăm khu vực này trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên vào năm ngoái. Bất kỳ sự thay đổi nào cũng có thể tạo áp lực buộc ông phải chấm dứt chiến tranh.
Khách sạn ở Kurdistan: Vài giờ sau khi Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad cảnh báo người Mỹ rời khỏi Iraq, nói rằng các khách sạn ở Kurdistan thuộc Iraq có thể bị các nhóm dân quân thân Iran nhắm mục tiêu, một chiếc máy bay không người lái đã phát nổ gần một khách sạn ở Erbil. Một nhóm dân quân Hồi giáo thân Iran đã nhận trách nhiệm, cảnh báo quân đội và các nhà thầu Mỹ rằng họ sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào các khách sạn trên khắp đất nước.
Theo rnz.co.nz - Hani Dang