Biến thể cúm gia cầm độc lực cao H5N1 – chủng virus đang gây tàn phá hệ sinh thái toàn cầu – đã chính thức được ghi nhận tại New Zealand.
Xác một con chim phân rác lớn (Stercorarius skua) – nạn nhân của dịch cúm gia cầm tại Quần đảo Shetland, Scotland. Ảnh: ALAIN ROUX / Biosphoto qua AFP.Bộ trưởng An toàn Sinh học Andrew Hoggard đã xác nhận thông tin này vào chiều thứ Tư. Theo đó, một con chim phân rác Nam Cực (brown skua) được tìm thấy tại bãi biển Petone (Wellington) đã cho kết quả xét nghiệm dương tính với virus H5N1. Chỉ mới một ngày trước đó, ông Hoggard đã cảnh báo rằng sự xuất hiện của virus này "chỉ còn là vấn đề thời gian".
Cúm gia cầm H5N1 là gì?
Cúm gia cầm (Avian Influenza) là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus cúm A gây ra, ảnh hưởng đến cả chim hoang dã lẫn gia cầm nuôi.
Chủng H5N1 vừa xuất hiện tại New Zealand bắt đầu bùng phát mạnh mẽ ở Bắc Bán Cầu từ năm 2020. Bộ Bảo tồn New Zealand (DOC) nhấn mạnh:
"Biến thể H5N1 này khác biệt lớn so với các chủng cúm gia cầm độc lực cao trước đây vì nó có khả năng lây lan cực kỳ nhanh và dễ dàng giữa các loài chim hoang dã."
New Zealand từng xuất hiện cúm gia cầm chưa?
Có, và gần đây nhất là vào tháng 12/2024. Một chủng cúm gia cầm độc lực cao khác là H7N6 đã được phát hiện tại một trang trại gà ở Otago. Hậu quả là hơn 150.000 con gà đã phải tiêu hủy để ngăn chặn dịch bệnh lây lan rộng hơn.
Cúm gia cầm được phát hiện tại một trang trại nuôi gà ở Otago vào tháng 12 năm 2024. Ảnh: Otago Daily Times.Mối đe dọa nghiêm trọng đối với động vật hoang dã
Mối lo ngại lớn nhất khi H5N1 xâm nhập vào New Zealand là nguy cơ hủy diệt đối với các loài động vật hoang dã bản địa độc nhất vô nhị tại đây.
• Tử vong hàng loạt: Trên thế giới, H5N1 đã gây ra những đợt tử vong hàng loạt ở các loài chim biển và động vật có vú biển (như hải cẩu, sư tử biển).
• Nguy cơ đối với ngành chăn nuôi: Nếu virus xâm nhập vào các trang trại gia cầm thương mại, việc tiêu hủy toàn bộ đàn là bắt buộc. Điều này sẽ gây thiệt hại nặng nề cho chuỗi cung ứng thực phẩm.
Bộ trưởng An toàn Sinh học Andrew Hoggard. Ảnh: RNZ / Kim Baker-Wilson.Chim phân rác (Skua) lây truyền bệnh như thế nào?
Chim phân rác và hải âu khổng lồ là hai loài trung gian chính mang mầm bệnh từ Nam Mỹ băng qua Nam Đại Dương. Do đặc tính ăn thịt sống và ăn xác thối, chúng cực kỳ dễ bị nhiễm virus khi tiếp xúc với các xác động vật mang bệnh hoặc qua hành vi cướp thức ăn từ các loài chim khác.
Bà Jemma Geoghegan – nhà vi rút học tiến hóa tại Đại học Otago. Ảnh: Cung cấp.Triệu chứng nhận biết cúm gia cầm ở động vật
Người dân cần chú ý các dấu hiệu bất thường ở chim hoang dã như:
• Cơ thể lờ đờ, mệt mỏi, không linh hoạt.
• Có biểu hiện mất nước, kiệt sức.
• Khả năng di chuyển kém, mất phương hướng hoặc co giật.
Một con hải âu khổng lồ được tìm thấy tại Farewell Spit vào ngày 1 tháng 7 năm 2026. Con chim này nhiều khả năng đã chết trong một trận bão, nhưng vẫn được đưa đi xét nghiệm virus cúm gia cầm H5 sau các ca bệnh gần đây tại Úc. Ảnh: Sarah Fisher / Pest Free Onetahua.Cúm gia cầm H5N1 có lây sang người không?
Nguy cơ lây sang người là cực kỳ thấp. Cơ quan Y tế New Zealand xác nhận tính đến nay chưa từng có ca nhiễm cúm gia cầm nào ở người được ghi nhận tại nước này.
Tuy nhiên, virus vẫn có thể lây sang người nếu tiếp xúc trực tiếp và gần với động vật bị bệnh qua các đường:
• Chạm tay vào mắt, mũi, miệng sau khi chạm vào chim/động vật bị bệnh (sống hoặc chết).
• Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết (nước bọt, phân, dịch nhầy) của chim bệnh.
• Bệnh không dễ dàng lây từ người sang người.
Người dân cần làm gì để phòng tránh và hỗ trợ?
Giới chức y tế và an toàn sinh học New Zealand khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp sau:
• KHÔNG chạm vào hoặc di dời xác chim chết hoặc chim có biểu hiện bị bệnh.
• BÁO CÁO NGAY cho Bộ Công nghiệp Cơ bản (MPI) nếu phát hiện chim chết hàng loạt (đặc biệt là chim biển dọc bờ biển).
• Đường dây nóng báo cáo dịch bệnh khẩn cấp của MPI: 0800 809 966 (miễn phí).
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang