Có phải tên tội phạm lừa đảo lớn nhất lịch sử New Zealand đang chịu án trong một nhà tù ở New York dưới một cái tên giả? Nhà báo Matt Nippert điều tra về người đàn ông vừa bị kết án tháng trước vì điều hành đường dây Ponzi rượu vang cao cấp trị giá 175 triệu NZD.
Tay lừa đảo khét tiếng từng dùng biệt danh Stephen Burton – kẻ vừa bị tòa án Mỹ tuyên phạt án tù vì cú lừa siêu ngạch – thực chất chính là Andrew Michael Pittman, cựu học sinh Trường Trung học Nam sinh Auckland (Auckland Grammar School). Sự nghiệp tội phạm của hắn kéo dài hơn 4 thập kỷ, trải qua hệ thống tư pháp của ít nhất 4 châu lục.
Vụ bắt giữ ngày Lễ Tình nhân tại London
Khi cảnh sát vùng Kent (Anh) gõ cửa phòng khách sạn Chelsea Harbour xa xỉ tại London vào đúng ngày Lễ Tình nhân năm 2019, Stephen Burton đã chuẩn bị sẵn rất nhiều trang sức đắt tiền. Bầu không khí thăng hoa của hắn chắc chắn đã sụp đổ ngay lập tức.
Ảnh chụp lưu hồ sơ tội phạm của Stephen Burton và bức ảnh chụp khối tài sản vàng trị giá 1,7 triệu NZD, do Cảnh sát hạt Kent chụp sau vụ bắt giữ hắn vào năm 2019. Ảnh: / Cảnh sát hạt KentTại hiện trường, cảnh sát phát hiện Burton sở hữu lượng vàng thỏi, vàng miếng và đồng xu vàng Krugerrand trị giá 1,7 triệu NZD; 5 chiếc đồng hồ hàng hiệu có giá trung bình 50.000 NZD mỗi chiếc; 500 vé số cùng 125.000 NZD tiền mặt gồm bảng Anh và rand Nam Phi. Hắn cũng mang theo hai hộ chiếu đều đứng tên mình nhưng khác ngày tháng năm sinh.
Người đàn ông 55 tuổi khi đó hoàn toàn “lặng người” khi bị cảnh sát yêu cầu giải thích về thân phận đặc biệt như một quý ông bí ẩn quốc tế.
Thượng úy James Derham thuộc Cục Điều tra Tội phạm Nghiêm trọng địa phương thời điểm đó cho biết: “Các tài sản tìm thấy trong phòng khách sạn của Stephen Burton có giá trị cực kỳ lớn, nhưng hắn không thể đưa ra bất kỳ lời giải thích hợp lý nào về nguồn gốc của số tiền đó.”
Từ ngày hôm đó, dù nhìn về quá khứ hay tương lai, câu chuyện xung quanh nhân vật này ngày càng trở nên khó tin.
Hành trình của Burton tiếp tục kéo dài qua hệ thống tù vượt ngục tại Anh, màn đào tẩu rồi bị dẫn độ từ Morocco, và cuối cùng dừng chân tại Trung tâm Tạm giam Mới (MDC) ở New York. Tại đây, Burton đã nhận tội trước các cáo buộc của FBI về việc điều hành đường dây Ponzi 175 triệu NZD và rửa tiền.
Lần theo dấu vết từ vụ bắt giữ vàng thỏi và hộ chiếu giả năm đó, hành trình tố giác đưa chúng ta ngược dòng qua hệ thống tư pháp Thụy Sĩ, Úc, rồi dừng lại tại Tòa án Quận Auckland và Trường Auckland Grammar (New Zealand). Theo nguồn tin của NZME, Burton chính là Andrew Michael Pittman — cựu học sinh từng chơi bóng đá, bóng rổ tại đây vào những năm 1980, trước khi trở thành một kẻ trộm thẻ tín dụng chuyên nghiệp.
Đây là câu chuyện về một kẻ sở hữu ít nhất 4 cái tên, với “sự nghiệp” lừa đảo xuyên quốc gia kéo dài hơn 4 thập kỷ. Một kẻ tài ba trong nghệ thuật ngụy trang, có niềm đam mê mãnh liệt với rượu vang đắt tiền và trang sức xa xỉ, đồng thời là kẻ đã từng bóc lịch tại các nhà tù trên ít nhất 4 châu lục.
Hắn dường như đã vượt qua tay lừa đảo khét tiếng David Ross để trở thành tội phạm lừa đảo lớn nhất trong lịch sử New Zealand.
Mầm mống của một kẻ lừa đảo từ ghế nhà trường
Hồ sơ Trường Auckland Grammar ghi nhận Pittman là học sinh vào các năm 1980 và 1981. Hắn tham gia các đội thể thao nhưng chưa từng chen chân được vào đội hình chính thức.
Một người bạn cùng thời chia sẻ với tờ Herald rằng Pittman là một đứa trẻ năng động: “Nó rất thể thao, dẻo miệng và thông minh. Không hề đần độn chút nào.”
Pittman xuất thân từ một gia đình khá giả, và cũng chính từ đây, hắn sớm hình thành niềm yêu thích với rượu vang.
“Tôi nhớ nó rất thích lẻn vào hầm rượu của bố mình,” người bạn cũ nhớ lại. “Nó từng cực kỳ ấn tượng với thiết kế chai Muller-Thurgau... Tôi luôn biết nó là kẻ mờ ám, nhưng thời trẻ chúng tôi cũng từng có nhiều kỷ niệm vui vẻ với nhau.”
Andrew Pittman vào năm 1981 khi còn là học sinh lớp 12 tại Trường Trung học Nam sinh Auckland.Pittman rời trường Auckland Grammar sau khi hoàn thành lớp 12 và bắt đầu làm nhân viên thu ngân ngân hàng. Mối quan hệ giữa hai người dần rạn nứt khi người bạn nhận ra mặt tối của Pittman: dù làm công việc cấp thấp nhưng hắn đột ngột khoác lên mình những bộ trang phục thời trang sang trọng.
“Chúng tôi biết có điều gì đó bất thường ở ngân hàng nơi nó làm việc. Hắn luôn ăn mặc bóng đòn, đi giày da lộn và mặc những bộ suit đắt tiền nhất,” người bạn kể. “Hắn tự nhận mình bị nghiện tiền. Và đúng là như vậy, hắn cuồng tiền.”
Chiêu trò trộm thẻ tín dụng tinh vi và cuộc đào tẩu đầu tiên
Năm 1982, khi mới 18 tuổi, Pittman phải nhận bản án đầu tiên: lừa đảo và trộm cắp tài sản của chủ lao động.
Sau đó, hắn vươn vòi ra quốc tế, tiếp tục ngồi tù tại Úc và Anh, trước khi quay trở lại New Zealand vào năm 1991 từ Sydney — nơi hắn đang được tại ngoại vì các cáo buộc lừa đảo.
Tại Auckland, hắn đóng giả làm chuyên gia tư vấn rượu vang thành công và thành lập công ty Andrew Pittman & Associates. Hắn mua một căn nhà ở Devonport, tiến hành cải tạo quy mô lớn (bao gồm việc xây dựng một hầm rượu hoành tráng) đến mức được lên trang bìa tạp chí Kitchen Trends.
Chính trong thời gian này tại New Zealand, Pittman đã phô diễn toàn bộ sự ma ranh của mình: sử dụng các lớp ngụy trang và vỏ bọc khác nhau để thao túng hệ thống tài chính trong một chiến dịch trộm thẻ tín dụng quy mô, chiếm đoạt 124.816 NZD (tương đương khoảng 275.000 NZD theo giá trị năm 2026).
Hắn trú tại các nhà trọ, trộm thẻ tín dụng của khách lưu trú, đeo kính và nuôi ria mép để qua mặt hệ thống CCTV khi rút hàng nghìn đô la tại các chi nhánh ngân hàng. Sau mỗi vụ trộm, hắn sẽ tráo đổi thẻ mới lấy thẻ cũ đã rút hết tiền để làm chậm quá trình phát hiện.
Hành vi lừa đảo này đã kích hoạt cuộc điều tra của cảnh sát và ngân hàng, thậm chí được dựng lại trong chương trình Crimewatch năm 1993. Ngay sau khi chương trình phát sóng, hắn cạo râu, bỏ kính nhưng đã bị bắt tại Sân bay Auckland khi đang cố gắng lên chuyến bay sang Singapore.
Một bài báo trên tờ Herald vào tháng 10 năm 1993 kể lại bề dày thành tích lừa đảo vốn đã rất dài của Andrew Pittman lúc bấy giờ.Hắn bị kết án 2 năm tù. Cảnh sát cho biết họ tin rằng hắn hầu như không có thu nhập từ các nguồn hợp pháp. Sau khi ra tù, Pittman lập tức rời New Zealand và dường như không quay lại từ thập niên 1990. Bản tin cựu học sinh năm 1996 của Auckland Grammar đã đưa tên hắn vào danh sách "mất tích".
Đế chế Bordeaux Cellars và cú lừa Ponzi 175 triệu NZD
Tại Anh, thông qua con đường Thụy Sĩ, Pittman tiếp tục tích lũy thêm các bản án về lừa đảo, tàng trữ đạn dược trái phép và giả danh công an.
Đến thập niên 2010, một “doanh nhân Anh” tên Stephen Burton xuất hiện tại London. Hắn biến niềm đam mê rượu vang thành công cụ lừa đảo thượng thừa.
Burton thành lập Bordeaux Cellars vào năm 2010 với tư cách Tổng Giám đốc (CEO). Hắn tổ chức các hội thảo đầu tư rầm rộ tại Las Vegas, Cancun và nhiều nơi khác, tuyên bố cung cấp các khoản vay chấp vay cho giới sưu tầm rượu vang siêu giàu.
Ảnh của "Stephen Burton" lấy từ trang LinkedIn khi hắn đang giữ chức Giám đốc điều hành (CEO) của Bordeaux Cellars.Nhà đầu tư rót vốn được hứa hẹn mức lợi nhuận lên tới 12%/năm, được bảo đảm bằng hàng chục nghìn chai rượu vang xa xỉ lưu trữ tại các hầm rượu của Bordeaux Cellars.
Năm 2013, Burton xuất hiện trên kênh truyền hình tài chính CNBC (Mỹ) để quảng bá sơ đồ này. Hắn được giới thiệu là một "gã người Anh" muốn "kiếm thật nhiều tiền từ những chai Merlot". Trên bàn quay, hắn bày hàng loạt chai rượu quý trị giá tới 150.000 NZD.
Thế nhưng, các chuyên gia ngôn ngữ học khi phân tích chất giọng của Burton trên sóng CNBC đã khẳng định: Dù cố nhái giọng Anh, các âm tiết đặc trưng của người New Zealand vẫn lộ rất rõ. "Anh cu cậu chắc chắn là người Kiwi (New Zealand)," một chuyên gia kết luận.
Andrew Pittman, còn được biết đến với tên Stephen Burton, đang trả lời phỏng vấn trên kênh CNBC vào năm 2013.Lưới trời lồng lộng: Từ vỡ nợ đến án phạt tại Mỹ
Đến đầu năm 2019, mô hình kinh doanh "quá tốt để có thật" này sụp đổ. Bordeaux Cellars ngừng trả lãi cho các nhà đầu tư — những người đã rót tổng cộng 175 triệu NZD.
Cuộc đột kích ngày Valentine 2019 tại London khiến Burton sa lưới. Trong khi hắn đang chấp hành án tù 4 năm tại Anh về tội rửa tiền, FBI ở Mỹ đã thu thập đủ bằng chứng kết tội hắn và đồng phạm James Wellesley điều hành sơ đồ Ponzi toàn cầu.
FBI phát hiện ra rằng: Cả người vay tiền lẫn số rượu xa xỉ dùng làm tài sản thế chấp đều không tồn tại. Hầm rượu của Bordeaux Cellars thực chất trống rỗng. Hắn dùng tiền của nhà đầu tư sau để trả lãi cho nhà đầu tư trước và tiêu xài cá nhân.
Sau khi được thả tự do sớm vào năm 2020 do đại dịch Covid-19, Burton lập tức bỏ trốn sang Tây Ban Nha, Ireland rồi bị bắt tại Morocco năm 2022 khi dùng hộ chiếu giả Zimbabwe. Sau hơn 1 năm bị giam giữ tại Bắc Phi, hắn bị dẫn độ sang Mỹ.
Tháng 4/2025, Burton nhận tội và đồng ý giao nộp tài sản trị giá 44 triệu NZD. Tháng 3/2026, hắn chính thức bị tòa án Mỹ tuyên phạt 6 năm tù giam. Sau khi hoàn thành bản án tại Mỹ, hắn sẽ bị dẫn độ về Anh để thụ án nốt bản án cũ.
Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) chính thức xác nhận: Stephen Burton và Andrew Pittman chỉ là một người.
Với tổng số tiền thiệt hại gây ra cho các nạn nhân lên tới 150 triệu NZD, vụ án Bordeaux Cellars đã chính thức đưa Andrew Pittman vượt qua David Ross (115 triệu NZD) để trở thành trùm lừa đảo lớn nhất trong lịch sử New Zealand.
Tóm tắt dòng thời gian cuộc đời Andrew Pittman
• 1981: Tốt nghiệp lớp 12 Trường Auckland Grammar, đi làm.
• 1982: Bị kết án tại Auckland về tội trộm cắp tài sản của chủ lao động.
• 1984: Bị kết án và đi tù vì lừa đảo tại Úc.
• 1985: Bị kết án và đi tù vì lừa đảo tại Anh.
• 1991: Bỏ trốn từ Sydney về Auckland khi đang được tại ngoại.
• 1993: Bị bắt tại Sân bay Auckland; nhận án 2 năm tù vì 96 khoản tội danh trộm cắp, lừa đảo.
• 1997: Bị kết án lừa đảo tại Zurich, Thụy Sĩ.
• 1999: Bị kết án tù tại Anh vì giả danh cảnh sát.
• 2001: Bị kết án tại Anh vì cố gắng mua đạn dược.
• 2010: Xuất hiện dưới vỏ bọc “Stephen Burton”, sáng lập Bordeaux Cellars.
• 2019: Bordeaux Cellars vỡ nợ; Burton bị bắt tại London và nhận án 4 năm tù vì rửa tiền.
• 2020: Trốn trại/vi phạm điều kiện tại ngoại, đào tẩu sang Châu Âu.
• 2022: Bị bắt tại Morocco vì dùng hộ chiếu giả.
• 2023: Bị dẫn độ sang Mỹ.
• 2026: Bị tòa án Mỹ tuyên phạt 6 năm tù vì vụ lừa đảo Ponzi rượu vang 175 triệu NZD.
Theo nzherald.co.nz premium – Lani Hoang