Các quan chức bang Tennessee đã không thể thi hành án tử hình đối với Christa Gail Pike vào thứ Tư, tức thứ Năm theo giờ New Zealand, trong vụ án giết người xảy ra năm 1995, dù đã tiêm cho cô hai liều thuốc gây chết người. Một chuyên gia về án tử hình cho rằng đây là một sự cố chưa từng có tiền lệ, trong khi Thống đốc Tennessee Bill Lee đã đình chỉ vụ hành quyết còn lại trong năm nay.
Pike, 50 tuổi, vẫn còn sống và ngáy lớn sau nỗ lực tiêm thuốc độc bất thành, sau đó được đưa khỏi nhà tù bằng xe cứu thương, theo các luật sư của cô. Pike đang được điều trị tại bệnh viện, nhưng các luật sư cho biết họ chưa được thông báo về tình trạng hiện tại của cô.
Pike dự kiến bị hành quyết lúc 10 giờ sáng thứ Tư, tức 4 giờ sáng thứ Năm theo giờ New Zealand, vì vụ giết người mà cô thực hiện khi mới 18 tuổi. Nếu án được thi hành, cô sẽ trở thành người phụ nữ đầu tiên bị hành quyết tại Tennessee trong hơn 200 năm. Một tòa phúc thẩm đã ra lệnh dừng việc tiêm thuốc độc chỉ một giờ trước thời điểm dự kiến bắt đầu, nhưng vài giờ sau, Tòa án Tối cao Mỹ đã hủy bỏ lệnh đình chỉ đó.
Các quan chức đã tiêm cho Pike hai liều pentobarbital, theo hồ sơ mà các luật sư của cô nộp lên tòa vào tối muộn thứ Tư, tức chiều thứ Năm theo giờ New Zealand.
Trong một tuyên bố, ông Lee cho biết đã yêu cầu tiến hành “một cuộc rà soát toàn diện do bên thứ ba thực hiện nhằm xác định chính xác điều gì đã xảy ra”, đồng thời cho biết vụ hành quyết còn lại đã được lên lịch sẽ không diễn ra trong năm nay.
“Thi hành một bản án được tuyên đúng pháp luật là một trong những trách nhiệm nghiêm trọng nhất của bang, và người dân Tennessee kỳ vọng việc này không chỉ phải hợp pháp và phù hợp với hiến pháp mà còn phải được thực hiện một cách hiệu quả”, ông nói.
Sở Cải huấn Tennessee cho biết trong một tuyên bố rằng họ “đã tuân thủ đầy đủ từng bước trong quy trình hành quyết hợp pháp, đã được thiết lập của bang và được Văn phòng Tổng chưởng lý phê duyệt”.
Quy trình hành quyết của bang quy định phải sử dụng thêm một bộ ống tiêm thuốc dự phòng “nếu phạm nhân vẫn chưa tử vong” sau bộ thuốc đầu tiên. Tuy nhiên, quy trình không nêu rõ phải xử lý thế nào nếu người bị hành quyết vẫn còn sống sau bộ thuốc thứ hai.
Robin M. Maher, giám đốc điều hành Trung tâm Thông tin Án tử hình, cho biết những gì Pike trải qua là “độc nhất và chưa từng có tiền lệ”.
Bà cho biết trước đây đã có bảy người sống sót sau các biến chứng y khoa do đội thi hành án không thể tiếp cận tĩnh mạch để tiêm thuốc gây chết người, nhưng chưa từng có ai sống sót sau khi đã thực sự được tiêm loại thuốc dùng trong các vụ hành quyết như vậy.
Các nhân chứng báo chí mô tả quá trình hành quyết
Các nhân chứng thuộc giới truyền thông quan sát từ một căn phòng riêng cho biết các quan chức đã kéo rèm phòng hành quyết lên lúc 7 giờ 27 phút tối, tức 1 giờ 27 phút chiều thứ Năm theo giờ New Zealand, cho thấy Pike bị cố định trên một chiếc cáng.
Pike vẫn tỉnh táo và có lúc ngẩng đầu lên, hỏi các quan chức nhà tù liệu cánh tay của cô có đáng lẽ phải có cảm giác như vậy hay không. Không rõ cô đang đề cập đến cảm giác gì.
Đến 8 giờ 26 phút tối, tức 2 giờ 26 phút chiều thứ Năm theo giờ New Zealand, các nhân chứng cho biết liều pentobarbital thứ hai đã được sử dụng.
Người ta vẫn nghe thấy Pike ngáy phía sau tấm rèm đã đóng cho đến khi micro bị tắt lúc 8 giờ 53 phút tối, tức 2 giờ 53 phút chiều thứ Năm. Khi đó, một thông báo được đưa ra yêu cầu đưa các nhân chứng truyền thông ra khỏi khu vực.
Người phát ngôn Sở Cải huấn Tennessee Dorinda Carter nói với các nhân chứng truyền thông rằng bà chưa thể cung cấp ngay thông tin về những gì đã xảy ra.
Các luật sư của Pike đã đệ đơn khẩn cấp lên Tòa án Tối cao Mỹ vào tối muộn thứ Tư, tức chiều thứ Năm theo giờ New Zealand, yêu cầu lập tức đình chỉ và tạm dừng vụ hành quyết, cho rằng cô đang phải chịu “nỗi đau đớn không cần thiết” và quyền được không phải chịu hình phạt tàn nhẫn và bất thường trong quá trình hành quyết đang bị vi phạm. Họ cũng nộp đơn lên Tòa phúc thẩm Khu vực Sáu và tòa án cấp quận.
Đơn kiện cũng cho rằng Sở Cải huấn phải bắt đầu thực hiện các biện pháp cứu sống Pike. “Việc không cung cấp sự chăm sóc như vậy cấu thành thái độ cố ý thờ ơ trước những nhu cầu y tế chính đáng và nghiêm trọng.”
Pike và bạn trai của cô bị kết tội trong vụ đâm và đánh chết Colleen Slemmer, 19 tuổi, vào năm 1995. Slemmer là bạn học của họ tại một cơ sở đào tạo nghề ở Knoxville. Vụ án thu hút sự chú ý rộng rãi một phần do trên cơ thể Slemmer có khắc một hình ngôi sao năm cánh, cùng với những tình tiết khác khiến nỗi lo sợ về việc thờ phụng quỷ Satan lan rộng trong giai đoạn được gọi là “cơn hoảng loạn Satan” vào những năm 1980 và 1990.
Đây là lần thứ hai trong năm nay Tennessee không thể tiến hành một vụ hành quyết. Vào tháng 5, giới chức bang đã hủy việc tiêm thuốc độc đối với Tony Carruthers, người bị kết tội bắt cóc và sát hại ba người vào năm 1994, sau khi đội thi hành án cố gắng hơn một giờ nhưng không thể đặt đường truyền tĩnh mạch để tiêm pentobarbital.
Quyết định đình chỉ hành quyết nhanh chóng bị kháng cáo
Sau khi lệnh đình chỉ được ban hành, tổng chưởng lý Tennessee lập tức kháng cáo lên Tòa án Tối cao Mỹ. Các nhân chứng và giới truyền thông vẫn ở lại nhà tù trong lúc tòa án cao nhất xem xét vụ việc.
Văn phòng tổng chưởng lý cho biết trong đơn kháng cáo rằng việc đình chỉ vụ hành quyết vào phút chót đã gây thêm tổn thương cho gia đình Slemmer và vô tình khuyến khích “các chiến thuật trì hoãn mang tính lạm dụng” từ phía luật sư của Pike.
Thẩm phán Tòa án Tối cao Sonia Sotomayor viết trong ý kiến phản đối rằng quyết định hủy bỏ lệnh đình chỉ đã can thiệp vào quá trình Tòa phúc thẩm Khu vực Sáu xử lý vụ án và “không cần thiết ngăn cản tòa này xem xét đầy đủ khiếu nại của Pike”.
Pike không phủ nhận việc mình đã thực hiện vụ giết người, nhưng những người ủng hộ cô cho rằng bang cần xem xét độ tuổi của cô vào thời điểm gây án, tình trạng bệnh tâm thần cũng như những cáo buộc rằng cô từng bị lạm dụng tình dục nghiêm trọng, trong đó có việc bị cưỡng hiếp từ khi còn là trẻ nhỏ.
“Thật khó tưởng tượng rằng trong thế kỷ 21, hệ thống tư pháp hình sự lại chuẩn bị hành quyết một người từng là nạn nhân của cưỡng hiếp và lạm dụng tình dục trẻ em, trong khi bồi thẩm đoàn chưa từng có cơ hội xem xét những sự việc này khi đánh giá mức độ trách nhiệm đạo đức của bị cáo”, các luật sư của cô viết trong một hồ sơ gửi tòa.
Vụ án của Pike làm dấy lên tranh luận về án tử hình đối với người phạm tội khi còn trẻ
Khi ngày hành quyết đến gần, vụ án một lần nữa làm bùng lên tranh luận về việc áp dụng án tử hình đối với những người phạm tội khi còn trẻ.
Trợ lý luật sư liên bang Stephen Ferrell cho rằng bản án tử hình dành cho Pike là trường hợp ngoại lệ, bởi những người khác phạm tội khi 18 tuổi tại Tennessee từng được hủy các bản án tương tự.
Sau vụ giết người, Pike được chẩn đoán mắc rối loạn lưỡng cực và rối loạn căng thẳng sau sang chấn. Trong đơn xin khoan hồng, cô cho biết ban đầu chỉ muốn đánh nhau với Slemmer nhưng đã giết cô ấy trong một cuộc tấn công mất kiểm soát khi không thể “dừng mình lại”.
“Khi đó tôi chỉ là một đứa trẻ 18 tuổi mắc bệnh tâm thần. Phải mất rất nhiều năm tôi mới thực sự nhận ra mức độ nghiêm trọng của những gì mình đã làm. Và còn lâu hơn nữa để chấp nhận rằng mình đã ảnh hưởng đến cuộc đời của biết bao người. Tôi đã cướp đi mạng sống của con gái, người chị em và người bạn của một ai đó. Giờ đây, tôi cảm thấy ghê sợ khi nghĩ rằng mình từng có thể gây ra một tội ác như vậy”, Pike nói trong một tuyên bố.
Mẹ nạn nhân cho biết bà vẫn chờ bản án tử hình được thi hành
Mẹ của Slemmer muốn việc tiêm thuốc độc được tiếp tục, cho biết bà đã chờ hàng chục năm để chứng kiến bản án của Pike được thi hành.
“Mỗi lần nghĩ về chuyện đó, tôi lại nghĩ đến Colleen phải chịu đau đớn như thế nào và cố gắng đứng dậy bỏ chạy ra sao”, May Martinez nói với Associated Press trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại hôm thứ Bảy.
Martinez cho biết một nhóm đã giúp quyên góp tiền để bà và chồng có thể từ Florida đến chứng kiến vụ hành quyết. Bà không phản hồi tin nhắn vào thứ Tư, tức thứ Năm theo giờ New Zealand, sau khi vụ hành quyết bị đình chỉ.
Martinez cho rằng tuổi của con gái bà cũng cần được tính đến khi quyết định số phận của Pike.
“Không một ngày nào trôi qua, thậm chí không một phút nào trôi qua mà tôi không nghĩ đến Colleen. Những dịp lễ là khoảng thời gian tồi tệ nhất”, bà nói, đồng thời cho biết con gái mình lẽ ra đã bước sang tuổi 51 vào đầu tháng 9.
Vụ giết người từng gây chấn động thành phố Knoxville. Các công tố viên cho biết Pike lo sợ Slemmer đang tìm cách cướp bạn trai của mình nên đã dụ cô đến một khu vực nhiều cây cối vào ngày 12 tháng 1 năm 1995. Pike dùng dao rọc giấy rạch Slemmer rồi đánh cô bằng một mảng nhựa đường lớn. Shipp, bạn trai của Pike, thừa nhận chính mình là người đã khắc hình ngôi sao năm cánh, một biểu tượng thường được liên hệ với quỷ Satan, lên cơ thể nạn nhân.
Shipp mới 17 tuổi khi vụ án xảy ra và bị tuyên án tù chung thân nhưng có khả năng được xem xét ân xá. Pike là người duy nhất bị tuyên án tử hình.
Các vụ hành quyết phụ nữ rất hiếm tại Mỹ
Theo Robin M. Maher, giám đốc điều hành Trung tâm Thông tin Án tử hình, Tennessee đã không hành quyết phụ nữ trong ít nhất 200 năm. Tuy nhiên, hồ sơ từ thời kỳ trước không phải lúc nào cũng đầy đủ nên rất khó xác định chính xác thông tin về người phụ nữ cuối cùng từng bị hành quyết tại bang này.
Kể từ khi Tòa án Tối cao khôi phục án tử hình vào năm 1976, đã có 18 phụ nữ bị hành quyết, chiếm khoảng 1% tổng số vụ hành quyết, theo trung tâm này.
Gần đây nhất, vào năm 2023, bang Missouri đã hành quyết Amber McLaughlin vì một vụ giết người xảy ra năm 2003. Đây được cho là vụ hành quyết một phụ nữ chuyển giới đầu tiên tại Mỹ. Năm 2021, chính phủ liên bang đã hành quyết Lisa Montgomery, đánh dấu lần đầu tiên trong gần bảy thập kỷ một nữ phạm nhân bị chính quyền liên bang thi hành án tử hình.
Pike sẽ là người thứ 30 bị hành quyết tại Mỹ trong năm nay, sau khi bang Florida tiến hành một vụ hành quyết vào thứ Ba.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang