Một tổ chức đại diện cho ngành vận tải hàng hóa đường bộ đang kêu gọi thận trọng trước dự luật giao thông mới nhất của Chính phủ, trong đó đề xuất thay đổi cách thức áp dụng phí đường tại New Zealand.
Bộ trưởng Giao thông Chris Bishop ngày hôm qua đã công bố Dự luật Sửa đổi Luật Giao thông Đường bộ (Doanh thu), nhằm “tiến thêm một bước hướng tới hệ thống tài chính giao thông công bằng, đơn giản và hiện đại hơn”.
Một trong những thay đổi quan trọng là cho phép áp dụng “thu phí theo hành lang” (corridor tolling), tức cho thu phí trên một phần của tuyến đường hiện hữu nếu người dùng “nhận được lợi ích rõ ràng, có thể chứng minh từ một dự án mới trên cùng hành lang giao thông”.
Tổng giám đốc Transporting New Zealand, ông Dom Kalasih, cho biết dù tổ chức của ông — đại diện cho ngành vận tải hàng hóa đường bộ — hiểu rằng thay đổi này có thể giúp đẩy nhanh việc huy động vốn xây dựng đường mới, họ vẫn muốn có “những giới hạn” được đặt ra.
“Các tuyến đường hiện hữu đã được người dân trả phí thông qua thuế xăng dầu hoặc phí sử dụng đường của phương tiện chạy dầu diesel. Vì vậy, nếu hướng tiếp cận này được triển khai, chúng tôi muốn chắc chắn rằng các lựa chọn khác, như mô hình hợp tác công tư (PPP), phải được xem xét kỹ lưỡng trước khi áp dụng thu phí trên đường hiện hữu,” ông nói.
“Chúng tôi cũng cần sự đảm bảo rằng toàn bộ số tiền thu được từ đường bộ phải được chi cho đường bộ.”
Một thay đổi khác trong dự luật là việc bổ sung các công cụ thu phí mới, bao gồm khả năng hạn chế xe tải nặng đi vào những tuyến đường thay thế không phù hợp — buộc chúng phải sử dụng đường có thu phí.
Kalasih lo ngại rằng thay đổi này “về bản chất là tước đi quyền lựa chọn của doanh nghiệp vận tải và tài xế”.
Tuy nhiên, Transporting New Zealand vẫn ủng hộ một số nội dung khác của Dự luật, đặc biệt liên quan đến hệ thống phí sử dụng đường (RUC).
Dự luật cho phép áp dụng các mô hình thanh toán mới như đăng ký thuê bao hoặc hậu thanh toán, đồng thời mở đường cho các công ty cung cấp dịch vụ thanh toán tiện lợi, tự động — giống như mô hình của các công ty điện hoặc nền tảng xem phim trực tuyến.
Bishop cho biết điều này sẽ “tương thích với tương lai”, giúp hệ thống có thể ghi nhận quãng đường ngay từ thiết bị trong xe và tách Cơ quan Giao thông New Zealand khỏi vai trò bán lẻ RUC, tạo cơ hội cạnh tranh công bằng cho các nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba.
Ông nói đây là “bước đầu tiên hướng tới việc thay thế thuế xăng bằng RUC đối với các phương tiện chạy xăng loại nhẹ”.
Hiện phí RUC áp dụng cho tất cả xe chạy dầu diesel, xe tải nặng trên 3,5 tấn và xe điện loại nhẹ, bao gồm cả xe hybrid sạc điện.
Kalasih cho biết Transporting New Zealand ủng hộ các thay đổi này.
“Những thay đổi này sẽ thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ, mang lại lựa chọn thanh toán linh hoạt hơn và loại bỏ yêu cầu dán nhãn RUC.
“Điều này sẽ giúp hệ thống RUC trở nên sẵn sàng hơn, tạo điều kiện để các doanh nghiệp công nghệ cung cấp sản phẩm giá rẻ, có thể áp dụng cho đội xe chạy xăng trong tương lai.”
Liên minh Người nộp thuế (Taxpayers’ Union) cũng đưa ra ý kiến về các thay đổi được đề xuất.
“Thu phí và thu phí ùn tắc để quản lý lưu lượng giờ cao điểm và chi cho đường mới là hợp lý khi chúng công bằng và trung hòa về doanh thu. Điều đó có nghĩa là phải giảm phí RUC để bù đắp chi phí mới cho người đi lại,” người phát ngôn James Ross nói.
“Các mô hình quốc tế như Singapore cho thấy hệ thống thu phí nhẹ nhàng có thể giữ giao thông thông suốt mà không tạo gánh nặng cho các hộ gia đình, đồng thời biến việc giảm RUC thành khả thi.
“Nếu Chính phủ muốn người nộp thuế ủng hộ cải cách này, họ cần giữ đúng định hướng: giữ mức phí thấp, duy trì trung hòa doanh thu và chỉ thu phí người dùng đối với hạ tầng họ thực sự sử dụng. Một khi thu phí theo hành lang khiến tài xế phải trả phí cho đoạn đường họ không đi qua, nó không còn là cơ chế người dùng trả tiền nữa.”
Sau khi được thông qua lần đọc đầu tiên, Dự luật sẽ được trình lên Ủy ban Giao thông và Hạ tầng để xem xét.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang