Auckland có thể hưởng lợi từ thu phí ùn tắc giao thông nếu được triển khai đúng cách, tuy nhiên nhiều rủi ro có thể phát sinh nếu không có các lựa chọn thực tế thay thế cho việc lái xe đi làm, theo nhận định của một chuyên gia.
Người đi làm tại Auckland mất trung bình 66 giờ mỗi năm mắc kẹt trong ùn tắc vào giờ cao điểm, theo hội đồng thành phố. Ảnh: DAVID WHITE / STUFF / LDRÁp lực giao thông kinh khủng tại Auckland
Dự luật sửa đổi Luật Quản lý Giao thông Đường bộ (Thu phí theo thời gian sử dụng), cho phép áp dụng thu phí ùn tắc, đã được Quốc hội thông qua lần đọc cuối cùng vào tháng 11 năm ngoái.
Chính phủ đã phát tín hiệu cho thấy Hội đồng thành phố Auckland nhiều khả năng sẽ là chính quyền địa phương đầu tiên áp dụng hình thức thu phí này. Tuy nhiên, hội đồng cho biết hiện vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu và sẽ tiến hành tham vấn cộng đồng trước khi triển khai bất kỳ biện pháp cụ thể nào.
Chương trình nhằm giảm ùn tắc và cải thiện thời gian di chuyển trên những tuyến đường đông đúc nhất New Zealand, theo đó tài xế có thể phải trả phí khi vào khu trung tâm vào giờ cao điểm, hoặc chỉ áp dụng trên các tuyến và hành lang giao thông thường xuyên quá tải.
Lợi ích đi kèm rủi ro “tác dụng ngược”
Chuyên gia địa lý định lượng, giảng viên Đại học Auckland Tiến sĩ Hyesop Shin, cho rằng nếu được thực hiện tốt, thu phí ùn tắc có thể khuyến khích người dân chuyển sang phương tiện công cộng, xe scooter hoặc đi bộ để đi làm.
Tiến sĩ Shin, người đang thực hiện một nghiên cứu độc lập về tác động tiềm năng của các mô hình thu phí khác nhau, cho biết luật mới có khả năng giảm số lượng phương tiện, ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí và phát thải khí nhà kính.
Tiến sĩ Hyesop Shin, chuyên gia địa lý định lượng và giảng viên khoa học môi trường tại Đại học Auckland. Ảnh: Được cung cấp / LDR“Tuy nhiên, thu phí ùn tắc cũng có thể làm gia tăng phát thải, nếu người dân đi đường vòng để né trạm thu phí và phải lái xe quãng đường dài hơn,” ông nói.
“Để tránh điều này, cần có hệ thống giao thông công cộng tốt hơn và các tuyến đường cho đi bộ, xe đạp, nhằm tạo ra những lựa chọn thực tế thay thế cho việc lái xe.”
Nhóm nghiên cứu của ông đã hoàn thành một nghiên cứu về giao thông Auckland và những thay đổi có thể xảy ra nếu áp dụng phương án thu phí, sử dụng mô hình vành đai thu phí quanh khu trung tâm (CBD).
Kết quả mô phỏng bằng máy tính cho thấy, nếu áp dụng vành đai thu phí quanh trung tâm thành phố, một số tài xế sẽ chọn các tuyến đường dài hơn để tránh trả phí.
“Điều này có thể tạo ra các điểm nghẽn mới, làm gia tăng tiếng ồn và khí thải trong các khu dân cư, đồng thời đẩy lưu lượng xe sang những tuyến đường không được thiết kế cho giao thông nặng.”
“Thành phố sẽ cần giám sát các khu vực gần điểm thu phí để đảm bảo các ‘điểm nóng chuyển hướng’ không gây tác động tiêu cực đến sức khỏe người dân, thông qua ô nhiễm không khí và tiếng ồn tại khu dân cư hoặc gần trường học.”
Những điểm nóng giao thông cần lưu ý
Nghiên cứu cho thấy thời gian di chuyển vào trung tâm Auckland kéo dài hơn 50% vào giờ cao điểm sáng và chiều từ thứ Ba đến thứ Năm, trong khi thứ Hai và thứ Sáu ghi nhận lượng xe lưu thông ít hơn.
Lượng phương tiện tăng cao vào những ngày đông mưa, khiến tình trạng ùn tắc thêm nghiêm trọng.
Phần lớn lưu lượng giao thông giờ cao điểm buổi sáng xuất phát từ các khu ngoại ô gần trung tâm, như Grey Lynn, Mount Eden và Remuera.
Tiến sĩ Shin cho biết cư dân tại những khu vực này chỉ di chuyển quãng đường ngắn vào trung tâm, nhưng lại gây ra tình trạng ùn tắc nghiêm trọng vào một số buổi sáng.
Lượng lớn phương tiện từ nam Auckland vào trung tâm thành phố được ghi nhận nhiều nhất vào các ngày thứ Ba đến thứ Năm. Trong khi đó, dù các tuyến quốc lộ từ phía tây và bắc cũng đông đúc, mức độ ùn tắc thấp hơn so với các khu ngoại ô nội thành.
Ở giai đoạn tiếp theo của nghiên cứu, ông Shin cho biết nhóm sẽ lập bản đồ các kịch bản thu phí, đánh giá sự dịch chuyển lưu lượng giao thông và tác động đến khả năng tiếp cận giao thông tại các khu vực có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn.
Auckland vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu
Giám đốc chương trình hạ tầng và không gian đô thị của Auckland Transport, ông Graeme Gunthorpe, cho biết đơn vị này hoan nghênh các nghiên cứu nhằm tìm kiếm giải pháp cho tình trạng ùn tắc của khu vực.
“Người đi làm tại Auckland mất trung bình 66 giờ mỗi năm mắc kẹt trong giao thông giờ cao điểm – và khi dân số tiếp tục tăng, vấn đề ùn tắc được dự báo sẽ còn nghiêm trọng hơn,” ông nói.
Hội đồng thành phố từng được trình bày sáu phương án khu vực tại một cuộc họp năm ngoái, nơi chương trình thu phí theo thời gian sử dụng có thể áp dụng tại Auckland, bao gồm cả các tuyến đường thay thế để tài xế có quyền lựa chọn.
Các phương án gồm: khu trung tâm thành phố; trung tâm và vùng rìa; trung tâm và dải nội đô; các tuyến cao tốc chính; cao tốc chính kết hợp trung tâm; và các điểm nóng ùn tắc trên cao tốc.
“Đây mới chỉ là các đánh giá kỹ thuật ban đầu về hệ thống thu phí theo thời gian sử dụng có thể phù hợp với Auckland, đồng thời xem xét các yếu tố chính sách và vận hành cần thiết để triển khai thành công.”
“Cần nhấn mạnh rằng đây không phải là các kế hoạch chính thức của Hội đồng thành phố Auckland hay Auckland Transport.”
Ông cho biết từ năm 2024, hội đồng đã nghiên cứu thu phí theo thời gian sử dụng như một công cụ tiềm năng nhằm giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả mạng lưới giao thông của Auckland.
“Điều quan trọng là hiện chưa có quyết định nào được đưa ra, và sẽ có một giai đoạn tham vấn sâu rộng với người dân Auckland trước khi bất kỳ hệ thống thu phí nào được áp dụng.”
Theo rnz.co.nz – Anna Nguyen