Cuộc đếm ngược cho kỳ bầu cử năm 2026 đã bắt đầu sau khi Thủ tướng ấn định ngày 7 tháng 11 là ngày đi bầu, trong bối cảnh cử tri đối mặt với những thay đổi quan trọng về quy định vừa mới được ban hành thành luật.
Về phương diện chính trị trong năm tới, vẫn còn nhiều biến số có thể xảy ra, nhưng các chính trị gia chắc chắn đang dồn toàn bộ sự chú ý vào mục tiêu chiến thắng.
Dưới đây là những nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự sắp tới của cuộc bầu cử.
Các mốc thời gian quan trọng cho kỳ bầu cử năm nay
Ngày 6 tháng 8 đánh dấu nhiều thời hạn quan trọng, trong đó nửa đêm là cơ hội cuối cùng để các cử tri Māori đã đăng ký có thể thay đổi danh sách bầu cử. Đây cũng là ngày cuối cùng để các đảng phái chính trị đăng ký logo và tên đảng với Ủy ban Bầu cử.
Ngày tiếp theo, giai đoạn kiểm soát chi phí quảng cáo bầu cử bắt đầu, kéo dài đến hết ngày 6 tháng 11, trước khi các biển quảng cáo và nội dung quảng bá phải được tháo gỡ.
Quốc hội sẽ kết thúc kỳ họp vào ngày 24 tháng 9, trước khi chính thức giải tán vào ngày 1 tháng 10.
Sau đó, Toàn quyền sẽ ban hành văn bản ủy thác (writs) vào ngày 4 tháng 10, chính thức chỉ đạo Ủy ban Bầu cử tổ chức bầu cử. Bất kỳ ai đăng ký sau ngày này sẽ phải thực hiện phiếu bầu đặc biệt.
Các đảng phải nộp danh sách ứng cử viên và đề cử trước 12 giờ trưa ngày 8 tháng 10.
Bản Cập nhật Kinh tế và Tài chính Trước bầu cử của Bộ Tài chính (PREFU) sẽ được công bố trong khoảng từ ngày 25 tháng 9 đến ngày 9 tháng 10. Theo luật, báo cáo "công khai sổ sách" này phải được xuất bản trong khoảng từ 20 đến 30 ngày làm việc trước kỳ bầu cử.
Việc bỏ phiếu ở nước ngoài bắt đầu từ ngày 21 tháng 10.
Tất cả cử tri phải đăng ký trước nửa đêm ngày 25 tháng 10 để có thể bỏ phiếu, bất kể họ chọn bỏ phiếu sớm hay bỏ phiếu đúng ngày bầu cử. Việc bỏ phiếu sớm sẽ bắt đầu vào ngày tiếp theo, tức ngày 26 tháng 10.
Ngày 7 tháng 11 là ngày bầu cử chính thức. Kết quả bầu cử sơ bộ sẽ được công bố từ 7 giờ tối.
Ngày 27 tháng 11 sẽ là thời điểm công bố kết quả chính thức.
Danh sách cuối cùng của các ứng cử viên trúng cử, được gọi là văn bản xác nhận (writ), cần được gửi lại trước ngày 3 tháng 12, đánh dấu sự kết thúc của quá trình bầu cử.
Quy định bỏ phiếu mới
Hàng nghìn người có nguy cơ gặp rắc rối bởi những thay đổi gây tranh cãi của Chính phủ về quy định bỏ phiếu, vốn được ban hành vào năm ngoái với mục đích đẩy nhanh tốc độ kiểm phiếu.
Khoảng 450.000 người đã đăng ký bỏ phiếu hoặc cập nhật thông tin chi tiết của mình trong giai đoạn bỏ phiếu sớm hoặc đúng ngày bầu cử vào năm 2023.
Lần này, những người chưa đăng ký bầu cử trước ngày 25 tháng 10 sẽ không thể thực hiện quyền lợi của mình, và những người đăng ký sai khu vực bầu cử sẽ chỉ có thể bỏ phiếu cho đảng (party vote).
Nằm trong khuôn khổ các thay đổi, Chính phủ cũng giới thiệu tính năng cập nhật đăng ký tự động để Ủy ban Bầu cử có thể cập nhật thông tin đăng ký của người dân bằng dữ liệu từ các cơ quan chính phủ khác.
“Trọng tâm của chúng tôi trong năm 2026 là đảm bảo mọi người đăng ký sớm hơn để phiếu bầu của họ có giá trị,” Chánh văn phòng Ủy ban Bầu cử, ông Karl Le Quesne, cho biết vào năm ngoái.
"Trước thềm tổng tuyển cử năm 2026, chúng tôi sẽ thực hiện chương trình thông tin và giáo dục trên toàn quốc để bạn và cộng đồng biết khi nào cần đăng ký và cách thức thực hiện."
Các cử tri đã đăng ký sẽ nhận được gói thông tin bầu cử và thẻ EasyVote qua đường bưu điện khoảng một tháng trước ngày bầu cử.
Những người có tên không xuất hiện trong danh sách in sẵn tại các điểm bỏ phiếu sẽ cần điền vào mẫu phiếu bầu tuyên bố đặc biệt.
Các điểm bỏ phiếu sẽ mở cửa từ 9 giờ sáng đến 7 giờ tối ngày 7 tháng 11, trong khi các địa điểm bỏ phiếu sớm sẽ hoạt động theo khung giờ khác nhau trong giai đoạn bỏ phiếu trước ngày bầu cử.
Kết quả bầu cử sơ bộ sẽ được cập nhật liên tục trong đêm bầu cử từ 7 giờ tối trở đi tại trang web electionresults.govt.nz.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang