Một công ty của Australia được thành lập chỉ vài tuần trước khi lệnh cấm thăm dò dầu khí ngoài khơi của New Zealand chấm dứt sẽ có hồ sơ xin cấp giấy phép thăm dò được xem xét theo diện không có đối thủ cạnh tranh.
Một giàn khoan dầu ngoài khơi bờ biển Taranaki. Ảnh: Được cung cấpEnZed Energy là doanh nghiệp đầu tiên nộp đơn xin giấy phép thăm dò dầu khí kể từ khi lệnh cấm ban hành năm 2018 được chính phủ dỡ bỏ vào năm ngoái.
Hồ sơ xin thăm dò không có đối thủ cạnh tranh
Công ty này đã nộp đơn xin thăm dò một khu vực ngoài khơi bờ biển Taranaki vào tháng 10 năm ngoái, qua đó kích hoạt quy trình cạnh tranh kéo dài ba tháng, cho phép các doanh nghiệp khác nộp hồ sơ thăm dò cùng khu vực.
Tuy nhiên, thời hạn cạnh tranh kết thúc lúc 17h ngày thứ Sáu mà không có bất kỳ đơn đăng ký nào khác được công bố trên trang web của Bộ Kinh doanh, Đổi mới và Việc làm (MBIE).
Dù không có đối thủ cạnh tranh, giấy phép vẫn chưa được đảm bảo. MBIE xác nhận sẽ tiến hành đánh giá toàn diện hồ sơ, bao gồm chương trình công việc do EnZed Energy đề xuất, cùng năng lực kỹ thuật và tài chính, lịch sử tuân thủ pháp luật, cũng như khả năng đáp ứng các yêu cầu về an toàn, sức khỏe và môi trường.
MBIE cũng sẽ tham vấn các cơ quan chính phủ liên quan, như Bộ Bảo tồn, và các cộng đồng mana whenua.
Giám đốc thị trường tài nguyên Katherine MacNeill cho biết không có khung thời gian pháp lý bắt buộc, song MBIE dự kiến quá trình này sẽ kéo dài khoảng sáu tháng.
Khu vực thăm dò chồng lấn khu bảo tồn sinh vật biển
Một hồ sơ xin khai thác khoáng sản đáy biển theo quy trình rút gọn tại khu vực tương tự, ngoài khơi Pātea và Hawera, đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ một bộ phận người dân địa phương, trong đó có Te Rūnanga o Ngāti Ruanui.
Khu vực mà EnZed Energy quan tâm cũng chồng lấn đáng kể với Khu bảo tồn động vật có vú biển West Coast North Island, nơi hầu như cấm hoàn toàn hoạt động khảo sát địa chấn trong mọi trường hợp.
Tuy nhiên, chương trình công việc do công ty nộp cho biết họ sẽ diễn giải lại dữ liệu từ các khảo sát địa chấn trước đây trong khu vực, và không có kế hoạch tiến hành khảo sát mới.
Khu vực EnZed Energy xin thăm dò dầu khí được hiển thị bằng màu tím. Ảnh: Chụp màn hình (NZPAM)Lo ngại về hiệu quả kinh tế và phản ứng từ giới chuyên gia
Bộ trưởng Tài nguyên Shane Jones từng cho biết vào năm ngoái rằng việc dỡ bỏ lệnh cấm thăm dò ngoài khơi là cần thiết để bảo đảm an ninh năng lượng trung hạn cho đất nước.
Tuy nhiên, quyết định đảo ngược này đã bị các tổ chức vận động khí hậu chỉ trích, trong khi các chuyên gia năng lượng và tài nguyên, thậm chí cả các doanh nghiệp phát điện – bán lẻ, cảnh báo khả năng phát hiện một mỏ lớn là không cao.
Giáo sư luật Barry Barton của Đại học Waikato, chuyên gia về luật năng lượng và tài nguyên thiên nhiên, cho rằng ngay cả khi EnZed Energy được cấp phép, có thể phải mất nhiều năm trước khi bất kỳ hoạt động khoan thăm dò nào diễn ra – nếu có.
“Thông thường, vài năm đầu chỉ là công việc bàn giấy, phân tích và diễn giải lại dữ liệu, và đó chính là điều công ty đang đề xuất ở đây – sử dụng dữ liệu địa chấn hiện có để đánh giá lại,” ông nói.
“Sau đó mới đi đến quyết định liệu họ có thực sự khoan một giếng thăm dò hay không.”
Ngay cả khi phát hiện được trữ lượng, cũng không có gì đảm bảo công ty sẽ tiếp tục khai thác, theo ông Barton.
“Việc đưa một giàn khoan ngoài khơi đến New Zealand cực kỳ tốn kém, vì vậy điều đó có thể xảy ra hoặc không.”
Trong nhiều thập kỷ qua, việc đối mặt với đặc điểm địa chất của New Zealand không thực sự “hấp dẫn” đối với nhiều doanh nghiệp, ông cho biết.
“Lệnh cấm dầu khí rõ ràng không giúp ích gì, nhưng việc dỡ bỏ lệnh cấm cũng không đồng nghĩa điều kiện địa chất đã thay đổi.”
Một giấy phép đối với một phần khu vực này từng bị trả lại vào năm 2016 sau khi các chủ giấy phép kết luận dự án không khả thi về mặt kinh tế.
Theo ông Barton, có thể có những lý do khác khiến không có công ty nào bày tỏ sự quan tâm.
“Cũng có khả năng các doanh nghiệp đang chờ quỹ bảo đảm an ninh khí đốt mà chính phủ đã công bố bắt đầu hoạt động.”
Quỹ “đồng đầu tư” trị giá 200 triệu NZD, được công bố trong Ngân sách năm ngoái và được mở rộng vào tháng 11 để bao gồm cả việc khai thác khí tự nhiên từ các mỏ hiện có, đã bắt đầu nhận hồ sơ bày tỏ quan tâm trong tuần này.
Ông Barton cho rằng việc giá khí tự nhiên tăng nhanh, do trữ lượng suy giảm nhanh hơn dự kiến, cũng có thể khiến hoạt động thăm dò trở nên hấp dẫn hơn.
“Sẽ có những ngách thị trường, những cấu trúc địa chất mà ai đó phát hiện ra nhưng trước đây chưa ai chú ý hoặc chưa ai cho là đáng theo đuổi,” ông nói.
“Có thể không ở quy mô lớn, nhưng không thể hoàn toàn loại trừ những khả năng đó.”
EnZed Energy được đăng ký tại Australia vào ngày 23/8/2025, một tháng trước khi New Zealand mở lại việc tiếp nhận hồ sơ xin thăm dò dầu khí. Công ty này có một số điểm chung về quản trị, bao gồm các giám đốc và địa điểm làm việc, với Australian Carbon Vault – một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thu giữ và lưu trữ carbon (CCUS).
CCUS là công nghệ thu giữ khí CO₂ phát sinh trong quá trình khai thác ngay tại nguồn, nén lại và lưu trữ sâu dưới lòng đất, cho phép doanh nghiệp bù đắp các nguồn phát thải khác.
Tuy nhiên, chính phủ mới chỉ gần đây bắt đầu xây dựng khung quy định cho công nghệ này, và dự án duy nhất được lên kế hoạch, tại mỏ khí Kapuni, đã bị hủy bỏ vào năm ngoái.
Chương trình công việc của EnZed Energy không đề cập đến việc thu giữ carbon.
Công ty này không phản hồi các email và cuộc gọi của RNZ đề nghị bình luận về kế hoạch của họ.
Theo rnz.co.nz – Anna Nguyen