Các đối tác thương mại của Hoa Kỳ tại châu Á đã bắt đầu cân nhắc những bất ổn mới vào thứ Bảy sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp đặt mức thuế mới đối với hàng nhập khẩu, chỉ vài giờ sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ nhiều loại thuế diện rộng mà ông đã sử dụng để khơi mào một cuộc chiến thương mại toàn cầu.
Phán quyết của tòa án đã vô hiệu hóa một loạt mức thuế mà chính quyền Trump áp đặt lên các cường quốc xuất khẩu châu Á, từ Trung Quốc, Hàn Quốc đến Nhật Bản và Đài Loan — nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới và là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ.
Chỉ trong vòng vài giờ, ông Trump cho biết ông sẽ áp đặt một mức thuế mới 10% đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ từ tất cả các quốc gia bắt đầu từ thứ Ba, trong thời gian ban đầu là 150 ngày theo một bộ luật khác, khiến các nhà phân tích cảnh báo rằng có thể sẽ có thêm nhiều biện pháp tiếp theo, đe dọa gây ra thêm sự hỗn loạn cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Tại Nhật Bản, một người phát ngôn của chính phủ cho biết Tokyo "vẽ xem xét cẩn thận nội dung của phán quyết này cũng như phản ứng của chính quyền Trump đối với nó, và sẽ có phản ứng thích hợp."
Trung Quốc, quốc gia đang chuẩn bị đón tiếp ông Trump vào cuối tháng 3, vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức hay thực hiện bất kỳ động thái đáp trả nào do đất nước này đang trong kỳ nghỉ lễ kéo dài. Tuy nhiên, một quan chức tài chính cấp cao tại Hồng Kông thuộc Trung Quốc đã mô tả tình hình của Mỹ là một "sự thất bại thảm hại".
Ông Christopher Hui, Bộ trưởng Dịch vụ Tài chính và Kho bạc của Hồng Kông, cho biết mức thuế mới của ông Trump đã góp phần khẳng định "lợi thế thương mại độc nhất" của Hồng Kông.
"Điều này cho thấy sự ổn định trong các chính sách của Hồng Kông và tính chắc chắn của chúng tôi... nó cho các nhà đầu tư toàn cầu thấy tầm quan trọng của tính dự báo được," ông Hui phát biểu tại một buổi họp báo hôm thứ Bảy khi được hỏi về việc mức thuế mới của Mỹ sẽ ảnh hưởng thế nào đến nền kinh tế của thành phố.
Hồng Kông hoạt động như một lãnh thổ hải quan tách biệt với Trung Quốc đại lục, một vị thế đã giúp nơi này tránh được sự ảnh hưởng trực tiếp từ các mức thuế của Mỹ nhắm vào hàng hóa Trung Quốc.
Trong khi Washington áp thuế lên hàng xuất khẩu từ đại lục, các sản phẩm sản xuất tại Hồng Kông nhìn chung phải chịu mức thuế thấp hơn, cho phép thành phố duy trì dòng chảy thương mại ngay cả khi căng thẳng Trung-Mỹ leo thang.
Trước phán quyết của Tòa án Tối cao, nỗ lực áp thuế của ông Trump đã làm căng thẳng các quan hệ ngoại giao của Washington trên khắp châu Á, đặc biệt là đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu vốn được tích hợp sâu vào chuỗi cung ứng hướng tới Mỹ.
Phán quyết hôm thứ Sáu chỉ liên quan đến các mức thuế do ông Trump đưa ra dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), vốn dành cho các tình trạng khẩn cấp quốc gia.
Tổ chức giám sát chính sách thương mại Global Trade Alert ước tính rằng chỉ riêng phán quyết này đã cắt giảm mức thuế trung bình trọng số thương mại của Mỹ xuống gần một nửa, từ 15,4% xuống còn 8,3%.
Đối với những quốc gia đang chịu mức thuế cao của Mỹ, sự thay đổi này còn diễn ra mạnh mẽ hơn. Đối với Trung Quốc, Brazil và Ấn Độ, điều này sẽ đồng nghĩa với việc mức thuế giảm hàng chục điểm phần trăm, mặc dù vẫn ở mức cao.
Tại Đài Loan, chính quyền cho biết họ đang theo dõi sát sao tình hình, lưu ý rằng chính phủ Mỹ vẫn chưa xác định cách thức thực hiện đầy đủ các thỏa thuận thương mại với nhiều quốc gia.
"Mặc dù tác động ban đầu lên Đài Loan có vẻ hạn chế, chính quyền sẽ theo dõi chặt chẽ các diễn biến và duy trì liên lạc chặt chẽ với phía Mỹ để hiểu rõ các chi tiết thực thi cụ thể và phản ứng phù hợp," một tuyên bố từ nội các cho biết.
Đài Loan gần đây đã ký kết hai thỏa thuận với Mỹ - một là Biên bản ghi nhớ vào tháng trước cam kết Đài Loan sẽ đầu tư 250 tỷ USD (418 tỷ đô la New Zealand) và thỏa thuận thứ hai được ký trong tháng này nhằm hạ thấp thuế quan lẫn nhau.
Sự hỗn loạn gia tăng Các nhà phân tích cho rằng phán quyết của Tòa án Tối cao chống lại các biện pháp thuế quan quyết liệt của ông Trump có thể mang lại rất ít sự giải tỏa cho nền kinh tế toàn cầu. Họ cảnh báo về sự hỗn loạn sắp tới khi các quốc gia thương mại chuẩn bị cho các động thái của ông Trump nhằm tìm ra những cách thức khác dùng thuế quan để lách phán quyết.
Ông Nantapong Chiralerspong, người đứng đầu Văn phòng Chiến lược và Chính sách Thương mại Thái Lan, cho biết phán quyết này thậm chí có thể có lợi cho xuất khẩu của nước này vì sự không chắc chắn đã thúc đẩy một đợt "gom hàng sớm" (front loading) mới, nơi các bên vận chuyển chạy đua để chuyển hàng sang Mỹ do lo sợ mức thuế thậm chí còn cao hơn.
Trong các báo cáo tài chính của doanh nghiệp do Reuters theo dõi, các công ty trên khắp khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã ghi nhận những tổn thất tài chính, sự thay đổi trong chuỗi cung ứng và việc rút lui khi các mức thuế leo thang trong suốt năm 2025 và đầu năm 2026.
Theo rnz.co.nz - Hani Dang