Giải thích - Nếu việc đi lại vào sáng thứ Hai tuần này mang lại cảm giác "điên rồ" hơn mức bình thường, thì đó không chỉ là cảm nhận của riêng bạn đâu.
Mùa vận tải cao điểm được gọi là "Tháng Ba điên rồ" (March Madness) đang bắt đầu trên khắp cả nước, với việc Đại học Auckland khai giảng năm học mới vào ngày 2 tháng 3 và nhiều trường khác cũng nối gót theo sau.
"Số lượng người sử dụng mạng lưới giao thông của Auckland từ tháng 2 đến đầu tháng 4 nhiều hơn bất kỳ thời điểm nào khác trong năm," Rachel Cara, quản lý nhóm vận hành giao thông công cộng của Auckland Transport (AT) cho biết.
Tại sao chính xác thì "Tháng Ba điên rồ" lại tồn tại?
Dù đã bước sang năm mới được vài tháng, nhưng sự hội tụ của các trường đại học, trường phổ thông và những người cuối cùng trở về sau kỳ nghỉ lễ luôn gây áp lực lớn lên hệ thống giao thông.
"Về cơ bản, đây là mức nhu cầu vận tải cao nhất từng tồn tại," Matt Lowrie, giám đốc trang web vận động giao thông Greater Auckland, chia sẻ với chương trình Nine to Noon gần đây.
"Một trong những điều thường xảy ra là chúng ta bị rơi vào cảm giác an tâm giả tạo về việc đi lại dễ dàng như thế nào khi lưu lượng giao thông thấp trong các kỳ nghỉ học."
Tại Auckland, AT dự báo có hơn 2 triệu lượt hành khách mỗi tuần - với xe buýt, tàu hỏa và phà thực hiện 13.500 chuyến mỗi ngày.
Bà Cara cho biết "mạng lưới của Auckland sẽ bận rộn nhất vào các ngày trong tuần trong khung giờ cao điểm, từ 7 giờ sáng đến 9 giờ sáng và 3 giờ chiều đến 6 giờ chiều, trong đó Thứ Tư thường là ngày bận rộn nhất."
Giá vé ưu đãi cho sinh viên đại học tại Auckland cũng đã được tăng lên trong năm nay.
"Chúng tôi dự đoán các đợt tăng vọt sẽ cao hơn trong tháng 3 sau khi mức giảm giá cho sinh viên gần đây đã thay đổi từ 25% lên 40%," bà Cara nói. "Chúng tôi đã thấy số chuyến đi tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái và con số này có khả năng sẽ tăng lên khi sinh viên đại học quay trở lại."
Ông Lowrie cho biết "chúng ta thường quên mất tình hình đã tệ thế nào vào thời điểm này năm ngoái, bởi vì ngay cả sau tháng 4 – khi 'Tháng Ba điên rồ' thường kéo dài đến khoảng Lễ Phục sinh – thì áp lực giao thông sẽ giảm dần trong phần còn lại của năm".
Hiện tượng này xảy ra ở mọi nơi hay chỉ tại Auckland "may mắn"?
Đây chắc chắn không chỉ là chuyện riêng của dân Auckland (JAFA), mà được ghi nhận trên khắp cả nước - đặc biệt là ở những khu vực có các trường đại học.
"Chúng tôi chắc chắn có thể khẳng định 'Tháng Ba điên rồ' là một hiện tượng cũng xảy ra trên khắp vùng Otago," Julian Phillips, trưởng bộ phận triển khai giao thông của Hội đồng Vùng Otago cho biết.
"Mỗi tháng 2 và tháng 3, mạng lưới giao thông công cộng ở Dunedin và Queenstown đều trải qua những biến động lớn về nhu cầu theo mùa vào các giờ cao điểm."
Giống như mọi nơi khác, việc đi học lại của học sinh, sinh viên và những người trở về sau kỳ nghỉ hè cộng dồn lại gây áp lực lên mạng lưới, ông nói.
"Mô hình di chuyển, đặc biệt là đối với học sinh, cũng mất vài tuần để ổn định khi các gia đình thiết lập thói quen sinh hoạt mới."
Wellington cũng có một tháng bận rộn phía trước.
"Chúng tôi dự kiến số lượng hành khách sẽ tăng lên trên các tuyến xe buýt, tàu hỏa và phà của Metlink trong tháng 3," Paul Tawharu, quản lý vận hành cấp cao của Metlink cho biết.
Wellington đã đạt 2,6 triệu lượt lên xe buýt vào tháng 3 năm 2025, ông nói thêm.
Các cơ quan giao thông chuẩn bị như thế nào?
Auckland đã bổ sung thêm các xe buýt lớn hơn trên 37 tuyến phổ biến, thêm tám dịch vụ xe buýt trường học cho Học kỳ 1, và có các xe buýt "dự phòng" sẵn sàng triển khai khi cần thiết.
Các dịch vụ có tải trọng cao bao gồm tuyến NX1 trên đường ưu tiên Northern Busway, cung cấp công suất 3300 chỗ ngồi mỗi giờ trong giờ cao điểm.
Tại Otago, "chúng tôi đang theo dõi sát sao các dịch vụ, điều chỉnh phân bổ phương tiện nếu có thể và ưu tiên các tuyến có nhu cầu cao để hỗ trợ khách hàng," ông Phillips cho biết.
"Chúng tôi trân trọng sự kiên nhẫn của hành khách trong giai đoạn cao điểm này và tiếp tục tập trung vào việc đưa mọi người đến đích an toàn và đúng giờ."
Dự án City Rail Link (CRL) trị giá 5,5 tỷ đô la của Auckland – cơ sở hạ tầng giao thông đắt đỏ nhất đất nước – dự kiến sẽ mở cửa vào cuối năm nay, và AT đang chuẩn bị cho điều đó.
"Với các đoàn tàu mới được bàn giao trước khi CRL đi vào hoạt động, chúng tôi hiện đang vận hành hơn 40 chuyến cao điểm, bao gồm cả các chuyến đưa đón học sinh bằng tàu sáu toa," bà Cara cho biết.
Tuy nhiên, mạng lưới đường sắt dự kiến vẫn sẽ đối mặt với một số đợt tạm dừng định kỳ khi công tác hoàn thiện và thử nghiệm CRL tiếp tục trong năm nay.
"Các đợt này sẽ được giới hạn vào cuối tuần và ngày lễ nhiều nhất có thể, tuy nhiên chúng tôi yêu cầu người dân Auckland chuẩn bị tinh thần cho những đợt đóng cửa dài hơn trong kỳ nghỉ học tháng 4," Giám đốc giao thông công cộng và các phương thức di chuyển chủ động của AT, Stacey van der Putten, chia sẻ với RNZ.
Bà cho biết khi CRL hoạt động hết công suất, nó sẽ tạo ra sự khác biệt cho "Tháng Ba điên rồ" và sự điên rồ trong suốt cả năm.
"Dựa trên phân tích ở giai đoạn lập phương án kinh doanh, dự án được kỳ vọng sẽ giúp giảm tắc nghẽn trên đường bộ so với việc không xây dựng nó."
Dự án CRL sẽ cho phép tiếp cận bằng tàu hỏa dễ dàng hơn và cải thiện các kết nối, bà van der Putten nói.
"Điều này sẽ mang lại lợi ích cho những người thực sự cần lái xe bằng cách giảm ùn tắc, chậm trễ và hao mòn phương tiện."
"Lý do chúng tôi đầu tư vào giao thông công cộng tốt hơn là để thu hút thêm những người có lựa chọn sử dụng phương tiện khác - điều này giúp giải phóng đường sá cho những người thực sự cần chúng."
Có cách nào để tôi tránh được sự điên rồ của giao thông không?
Nếu bạn đang lái xe, hãy tính đến việc lưu lượng phương tiện sẽ tăng thêm.
"Hãy lập kế hoạch trước và dự phòng thêm thời gian," bà Cara khuyên.
Tại Auckland, ứng dụng AT Journey Planner có thể giúp bạn lên kế hoạch chuyến đi. Các ứng dụng địa phương khác hoặc Google Maps và Apple Maps cũng rất hữu ích.
"Nếu có thể, hãy đi chung xe (car-pool) với gia đình, bạn bè hoặc đồng nghiệp để bạn có thể đi vào làn đường T2 và T3 nhằm giảm thời gian di chuyển và giúp phân tán lưu lượng giao thông," bà nói.
Tại Wellington, ông Tawharu cho biết giao thông công cộng có thể giúp giảm bớt nỗi đau này.
"Chúng tôi khuyến khích người dân trong vùng giảm ùn tắc và khí thải giao thông bằng cách để ô tô ở nhà và sử dụng các dịch vụ của Metlink."
Vùng Greater Wellington cũng có chương trình "Movin' March" hàng năm, hợp tác với các hội đồng địa phương và các trường tiểu học, nhằm tôn vinh lợi ích của việc đi bộ, đi xe trượt (scooter) và đạp xe đến trường.
Với những chiếc xe buýt và tàu hỏa chật kín, bà Cara cho biết sự chu đáo sẽ giúp ích rất nhiều - và đừng quên quẹt thẻ (tag on/off) khi thanh toán hoặc sử dụng thẻ AT HOP.
"Làm ơn hãy kiên nhẫn. Bạn có thể cần đợi chuyến xe buýt tiếp theo trên các hành lang giao thông có tần suất cao của chúng tôi."
"Nếu phải đứng trên xe buýt hoặc toa tàu đông đúc, hãy di chuyển vào sâu bên trong nhất có thể, ngồi kín các chỗ để tạo ra nhiều không gian nhất cho thêm nhiều người có thể lên xe. Đừng để đồ đạc trên ghế bên cạnh và hãy di chuyển dọc toa tàu để nhường chỗ cho người khác."
Dù không bắt buộc, nhưng cũng không hại gì nếu bạn cảm ơn tài xế khi xuống xe. Sau tất cả, đối với họ, "Tháng Ba điên rồ" thường mang lại cảm giác như kéo dài suốt cả năm.
Theo rnz.co.nz - Hani Dang