Hai tàu chở dầu đã bốc cháy trên vùng biển Iraq vào thứ Năm sau những gì có vẻ là các cuộc tấn công từ phía Iran, làn sóng tấn công mới nhất nhằm vào các cơ sở dầu mỏ và vận tải khắp Trung Đông, trong bối cảnh Iran cảnh báo thế giới nên chuẩn bị cho kịch bản giá dầu chạm mức 200 USD/thùng.
Bùng nổ sau các cuộc không kích phối hợp của Mỹ và Israel vào Iran gần hai tuần trước, cuộc chiến cho đến nay đã làm khoảng 2000 người thiệt mạng, đồng thời đẩy thị trường năng lượng và vận tải toàn cầu vào tình trạng hỗn loạn. Xung đột đã lan rộng khắp Trung Đông và thúc đẩy các kế hoạch giải phóng kho dự trữ dầu chiến lược ở mức kỷ lục nhằm giảm bớt một trong những cú sốc nhiên liệu tồi tệ nhất kể từ thập niên 1970.
Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) cho biết hơn 1100 trẻ em đã thiệt mạng hoặc bị thương.
Tại một cuộc mít tinh vận động tranh cử ở Kentucky trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 – nơi Đảng Cộng hòa của ông đang bị dẫn trước khá xa – Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Hoa Kỳ đã thắng trận nhưng không muốn phải quay lại tham chiến cứ mỗi hai năm một lần.
"Chúng ta đâu muốn rời đi sớm phải không?" ông phát biểu vào thứ Tư. "Chúng ta phải hoàn thành công việc này."
Iran đã làm rõ ý định gây ra một cú sốc kinh tế kéo dài, với việc người phát ngôn của bộ chỉ huy quân sự Iran nói trong những nhận định hướng trực tiếp vào Mỹ hôm thứ Tư rằng: "Hãy chuẩn bị cho giá dầu ở mức 200 USD một thùng, bởi vì giá dầu phụ thuộc vào an ninh khu vực mà các người đã làm mất ổn định."
Giá dầu, vốn đã tăng vọt lên gần 120 USD/thùng vào đầu tuần trước khi giảm xuống, đã nhảy vọt gần 10% trở lại mức trên 100 USD/thùng trong phiên giao dịch tại châu Á vào thứ Năm giữa những lo ngại mới về tình trạng gián đoạn nguồn cung. Các chỉ số chứng khoán chính của Wall Street sụt giảm và thị trường châu Á cũng theo đà lao dốc.
Các quan chức cảng, công ty an ninh hàng hải và quản lý rủi ro cho biết, các tàu chở đầy chất nổ của Iran dường như đã tấn công hai tàu chở nhiên liệu ở vùng biển Iraq khiến chúng bốc cháy và làm một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng, sau khi các vật thể bay bắn trúng ba tàu buôn ở vùng biển Vịnh Ba Tư.
Tony Sycamore, nhà phân tích tại IG, nhận định: "Đây có vẻ là một phản ứng trực tiếp và mạnh mẽ từ Iran đối với thông báo giải phóng kho dự trữ chiến lược khổng lồ của IEA trong đêm qua nhằm hạ nhiệt mức giá đang tăng phi mã."
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), bao gồm các quốc gia tiêu thụ dầu lớn, vào thứ Tư đã khuyến nghị giải phóng 400 triệu thùng từ các kho dự trữ chiến lược toàn cầu để kiềm chế một trong những cú sốc dầu mỏ tồi tệ nhất kể từ những năm 1970, đây là lần can thiệp lớn nhất trong lịch sử.
Ông Trump cho biết quyết định của IEA "sẽ giúp giảm đáng kể giá dầu khi chúng ta chấm dứt mối đe dọa này đối với nước Mỹ và thế giới."
Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ Chris Wright cho biết ông Trump đã cho phép giải phóng 172 triệu thùng từ Kho dự trữ dầu chiến lược của Hoa Kỳ bắt đầu từ tuần tới.
Tuyến đường dầu mỏ quan trọng bị phong tỏa
Bộ Nội vụ Bahrain cho biết Iran cũng nhắm mục tiêu vào các bồn chứa nhiên liệu tại một cơ sở ở Muharraq, trong khi hãng thông tấn nhà nước Oman đưa tin máy bay không người lái đã tấn công các kho chứa dầu tại cảng Salalah vào thứ Tư. Ả Rập Xê Út cho biết họ cũng đã đánh chặn một số máy bay không người lái đang hướng về phía mỏ dầu Shaybah của nước này vào thứ Năm.
Cho đến nay, chưa có dấu hiệu nào cho thấy các tàu có thể di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hiện đang bị phong tỏa dọc theo bờ biển Iran, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới.
Vào thứ Tư, một người phát ngôn quân sự của Iran tuyên bố rằng eo biển này "chắc chắn" nằm dưới quyền kiểm soát của Iran, và nhóm các quốc gia G7 – gồm Hoa Kỳ, Canada, Nhật Bản, Ý, Anh, Đức và Pháp – đã đồng ý xem xét phương án cung cấp tàu hộ tống cho các phương tiện vận tải để họ có thể tự do lưu thông trong Vùng Vịnh.
Ông Trump nói rằng lực lượng Hoa Kỳ đã tiêu diệt 58 tàu hải quân của Iran và Iran đang "gần như đã đi đến hồi kết."
Ông cho biết Hoa Kỳ hiện sẽ "giám sát rất chặt chẽ" eo biển Hormuz, nói thêm: "Các eo biển đang ở trong tình trạng tốt. Chúng ta đã tiêu diệt tất cả các tàu của họ. Họ có một số tên lửa, nhưng không nhiều lắm."
Trước đó ông Trump nói các con tàu "nên" quá cảnh qua eo biển nhưng các nguồn tin cho biết Iran đã triển khai khoảng một tá mìn trong luồng lạch, khiến việc phong tỏa càng trở nên phức tạp.
Vũ khí của Iran cũng tấn công những nơi khác ở Vùng Vịnh, với việc Kuwait báo cáo một máy bay không người lái đâm trúng một tòa nhà ở phía nam làm hai người bị thương, trong khi chính quyền Dubai đã xử lý một máy bay không người lái rơi xuống một tòa nhà gần khu vực Dubai Creek Harbour.
Một tàu container khác báo cáo bị trúng một vật thể chưa xác định gần Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất vào thứ Năm, theo thông tin từ cơ quan an ninh hàng hải.
Các quan chức Hoa Kỳ và Israel tuyên bố mục tiêu của họ là chấm dứt khả năng phô trương sức mạnh ngoài biên giới của Iran và phá hủy chương trình hạt nhân của nước này.
Ông Trump và các quan chức khác đã đưa ra những thông điệp trái chiều về việc liệu thay đổi chế độ có phải là một mục tiêu khác hay không, sau khi Lãnh đạo Tối cao Ayatollah Ali Khamenei bị tiêu diệt trong các cuộc không kích ban đầu và được thay thế bởi con trai ông, Mojtaba Khamenei, người mà một quan chức Iran cho biết là đã bị thương nhẹ.
Theo ba nguồn tin nắm rõ vấn đề, tình báo Mỹ chỉ ra rằng ban lãnh đạo của Iran phần lớn vẫn còn nguyên vẹn và không có nguy cơ sụp đổ sớm.
Đài ABC News cho biết Cục Điều tra Liên bang (FBI) đã cảnh báo về việc máy bay không người lái của Iran có khả năng tấn công Bờ Tây Hoa Kỳ, mặc dù ông Trump khẳng định ông không lo ngại việc Iran có thể tiến hành các cuộc tấn công trên đất Mỹ.
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng cảnh báo rằng Iran và các lực lượng dân quân liên minh có thể đang lên kế hoạch nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ và năng lượng do Mỹ sở hữu tại Iraq, đồng thời cảnh báo các lực lượng dân quân trong quá khứ từng nhắm vào các khách sạn mà người Mỹ thường lui tới.
Quân đội Hoa Kỳ đã yêu cầu người dân Iran tránh xa các cảng có cơ sở hải quân của Iran, dẫn đến lời cảnh báo từ quân đội Iran rằng nếu các cảng này bị đe dọa, các trung tâm kinh tế và thương mại trong khu vực sẽ trở thành "mục tiêu hợp lệ".
Theo rnz.co.nz - Hani Dang