Nếu bạn từng dùng bột talc khi còn nhỏ, hoặc vẫn đang dùng hiện nay, đây là những gì khoa học nói về mối liên hệ với bệnh ung thư. Kết quả có thể không như bạn nghĩ.
Hơn 1.300 người dân bang Victoria đã tham gia vào một vụ kiện tập thể chống lại Johnson & Johnson, cáo buộc rằng các sản phẩm bột talcum của hãng này đã khiến họ bị ung thư buồng trứng, u trung biểu mô (ung thư ảnh hưởng đến phổi) và các loại ung thư khác ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản.
Sự việc này diễn ra sau các vụ kiện tại Vương quốc Anh và Hoa Kỳ, bao gồm một vụ án nổi bật tại California. Vào tháng 12 năm 2025, Johnson & Johnson đã bị buộc phải bồi thường cho hai người phụ nữ 40 triệu USD sau khi bồi thẩm đoàn kết luận bột bôi trẻ em của hãng là nguy hiểm và hãng đã không cảnh báo người tiêu dùng.
Talc là một loại khoáng chất tự nhiên được khai thác ở nhiều nơi trên thế giới. Mọi người có thể tiếp xúc với nó trong quá trình khai thác và chế biến, ứng dụng công nghiệp, và phổ biến nhất là thông qua việc sử dụng trong mỹ phẩm và bột vệ sinh cơ thể.
Người ta dùng bột talc ở vùng kín để hút ẩm, giảm ma sát, che mùi hoặc để giảm phát ban và hăm da. Bột talc cũng làm tăng độ che phủ của phấn mặt và mỹ phẩm, giúp da có cảm giác mịn màng và mềm mại.
Vậy nó liên quan đến ung thư như thế nào? Và các bằng chứng khoa học nói lên điều gì?
Sự nhiễm bẩn amiăng
Kể từ những năm 1970, các câu hỏi đã nảy sinh về việc liệu bột talc có thể bị nhiễm amiăng hay không. Amiăng là một tác nhân gây ung thư có thể ảnh hưởng đến phổi khi hít phải.
Talc và amiăng là những khoáng chất thường được tìm thấy gần nhau trong lòng đất, vì vậy có khả năng bột talc bị nhiễm amiăng trong quá trình khai thác.
Từ thập niên 70, các nhà sản xuất đã cố gắng sản xuất bột talcum tinh khiết không chứa amiăng. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ tần suất kiểm tra mẫu định kỳ và mức độ nhiễm bẩn trong suốt 50 năm qua ra sao.
Vào năm 2023, Johnson & Johnson đã ngừng bán các sản phẩm chứa bột talc trên toàn thế giới, bao gồm cả Úc, và chuyển sang sử dụng nền bột ngô. Các nhà sản xuất khác vẫn đang bán bột talcum và nó vẫn được sử dụng trong mỹ phẩm cũng như trong công nghiệp.
Khoa học nói gì về mối liên hệ với ung thư?
Có hai loại ung thư có khả năng liên quan đến việc sử dụng bột talc:
• Ung thư phổi, do khả năng hít phải các hạt bột talc, điều này có thể xảy ra trong một số loại ngành nghề đặc thù.
• Ung thư buồng trứng, do sử dụng bột talcum thường xuyên ở vùng kín.
Một số nghiên cứu trên người đã tìm thấy các sản phẩm chứa bột talc có liên quan đến tỷ lệ ung thư buồng trứng cao hơn. Các nghiên cứu khác lại không tìm thấy mối liên hệ nào.
Các nghiên cứu xem xét việc sử dụng bột talc ở vùng kín không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy mối liên hệ giữa bột talc và ung thư tử cung hoặc ung thư cổ tử cung.
Tuy nhiên, có một số thách thức cần vượt qua khi nghiên cứu mối liên hệ giữa bột talcum và ung thư. Rất khó để nhớ lại chi tiết về việc sử dụng bột talc (nhãn hiệu, liều lượng, v.v.) từ nhiều năm trước. Một số người mắc ung thư có thể đã qua đời trước khi được xác định và nghiên cứu, vì vậy họ sẽ không được đưa vào số liệu.
Dù vậy, khi các nhà nghiên cứu điều tra tần suất sử dụng bột talc của những người tham gia và so sánh giữa nhóm sử dụng thường xuyên với nhóm không sử dụng, họ đã tìm thấy nguy cơ ung thư buồng trứng gia tăng ở những người dùng thường xuyên.
Vậy tất cả những điều này có nghĩa là gì?
Khi có các kết quả khác nhau từ nhiều nghiên cứu, những kết quả đó có thể được tổng hợp lại để trả lời câu hỏi nghiên cứu. Vậy tất cả bằng chứng hiện có nói gì về mối quan hệ giữa việc sử dụng bột talc và ung thư buồng trứng?
Nghiên cứu tổng hợp này kết luận rằng dường như có một nguy cơ yếu đối với một số loại ung thư buồng trứng, nghĩa là nó liên quan đến một sự gia tăng nhỏ về rủi ro, nhưng lý do tại sao thì vẫn chưa rõ ràng.
Các bằng chứng cho thấy bột talc không làm tăng nguy cơ mắc các loại ung thư phụ khoa khác như tử cung và cổ tử cung.
Bột talc bị nhiễm amiăng rõ ràng có liên quan đến việc tăng nguy cơ ung thư phổi. Tuy nhiên, việc sử dụng bột talc trong mỹ phẩm dường như không làm tăng nguy cơ ung thư phổi vì người dùng không hít nó vào.
Vào năm 2024, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã cập nhật lời khuyên và cho biết bột talc "có khả năng gây ung thư", nghĩa là nó có xác suất gây ung thư ở người. Đây là mức độ rủi ro ung thư cao thứ hai, bao gồm cả thuốc diệt cỏ glyphosate (Roundup) và thịt đỏ.
Nếu bạn sử dụng bột talcum và lo lắng về nguy cơ ung thư, bạn nên ngừng hoặc hạn chế sử dụng. Giống như mọi quyết định trong cuộc sống, hãy cân nhắc sự cân bằng giữa tác hại và lợi ích tiềm tàng, đặc biệt nếu bạn đã sử dụng bột talc trong thời gian dài và muốn giảm thiểu rủi ro mắc bệnh.
Tác giả Tam Ha là Phó Giáo sư về Dịch tễ học Ung thư tại Đại học Wollongong.
Theo rnz.co.nz - Hani Dang