Một kẻ cho vay nặng lãi bất hợp pháp bị cáo buộc nhắm vào những người dễ bị tổn thương trong cộng đồng người Tonga ở Nam Auckland đã bị yêu cầu bồi thường, thực hiện nghĩa vụ lao động công ích và phải chấm dứt hoạt động trong ít nhất hai năm.
"Đã có những người phải chịu tổn hại từ việc này, họ phải trả những khoản lãi và phí mà lẽ ra họ không phải trả," Thẩm phán David Sharp phát biểu hôm nay khi Ilaisaane Malupo xuất hiện tại Tòa án Sơ thẩm Auckland để nhận phán quyết.
Ủy ban Thương mại đã đệ trình các cáo buộc chống lại Malupo vào tháng 6 năm ngoái, buộc tội bà điều hành dịch vụ tài chính Nane Easy Loan Finance Services NZ (Nane Loans) mà không có đăng ký bắt buộc với tư cách là nhà cung cấp dịch vụ tài chính.
Các tài liệu của tòa án cho thấy, mức lãi suất hàng tuần cho các khoản vay của bà dao động từ 8% đến 15% và sẽ tăng gấp đôi nếu không được hoàn trả trong vòng 28 ngày. Bà cũng áp đặt mức phí 10 NZD cho mỗi ngày chậm thanh toán.
"Nếu các khoản vay có thế chấp, tài sản đảm bảo thường là các vật dụng như Koloa (các loại chiếu dệt mịn hoặc vải vỏ cây tapa)," theo bản tóm tắt các tình tiết đã được thống nhất của vụ án. "Nếu người vay không trả được nợ, tên và số giấy tờ tùy thân của họ sẽ bị bôi nhọ công khai trên Facebook hoặc các trang truyền thông khác của người Tonga cho đến khi khoản nợ được thanh toán."
Malupo phải đối mặt với mức án tù lên đến một năm và khoản tiền phạt lên tới 100,000 NZD cho cáo buộc điển hình về việc cung cấp dịch vụ tài chính mà không đăng ký. Bà cũng đối mặt với một khoản tiền phạt bổ sung lên đến 100,000 NZD vì hành vi cố tình lừa dối hoặc cố ý làm chệch hướng điều tra của Ủy ban Thương mại.
Thẩm phán Sharp cho biết ban đầu ông dự kiến sẽ yêu cầu Malupo nộp tổng cộng khoảng 50,000 NZD bao gồm cả tiền phạt lẫn tiền bồi thường. Nhưng trong bản khai báo tài chính nộp lên tòa án ngày hôm nay, bà cho biết mình không có tài sản và chỉ kiếm được 62 NZD mỗi tuần.
Thay vì phạt tiền, thẩm phán đã tuyên phạt 150 giờ lao động công ích. Ông cũng buộc bà phải trả 15,000 NZD tiền bồi thường với mức 40 NZD mỗi tuần, giảm xuống từ số tiền 32,698 NZD mà bà đang nợ các nạn nhân. Thẩm phán Sharp thừa nhận rằng mức 40 NZD một tuần sẽ là một quá trình kéo dài, nhưng ông nhấn mạnh điều quan trọng là các nạn nhân phải nhận lại được phần nào đó.
Cơ quan chức năng lần đầu tiên tiếp cận Malupo bằng một thư cảnh báo vào tháng 7 năm 2024 sau khi nhận được đơn khiếu nại về Nane Loans vào hai tháng trước đó.
Đáp lại, Malupo ngay lập tức cam kết với ủy ban rằng bà sẽ ngừng hoạt động cho đến khi có thể đăng ký hợp pháp. Tuy nhiên, việc cho vay vẫn tiếp diễn và bà đã phải nhận thêm ba bức thư cảnh báo nữa trong khoảng thời gian từ đó đến tháng 4 năm ngoái.
Một bức thư yêu cầu "dừng ngay lập tức" cũng đã được ban hành vào tháng 4 năm 2025, tại thời điểm đó bà một lần nữa tuyên bố sẽ dừng cho vay và bày tỏ sự hối hận vì đã làm như vậy trong suốt bảy tháng trước đó.
Nhưng ngay cả sau khi các cáo buộc được đệ trình, bà vẫn bị phát hiện vi phạm điều kiện tại ngoại vào tháng 9 năm ngoái do tiếp tục cho vay tiền, công tố viên Crown Elizabeth Rutherford lưu ý hôm nay.
Trong một bức thư sám hối đệ trình lên tòa án ngày hôm nay, Malupo chia sẻ rằng trải nghiệm này đã thay đổi bà và giờ đây bà nhận ra mình phải làm mọi việc đúng pháp luật ngay cả khi gặp khó khăn. Luật sư của bà cho biết bà là một thành viên tích cực tại nhà thờ địa phương và kể từ đó đã tham gia vào các khóa học về quản lý tài chính.
Thẩm phán Sharp khuyến khích Malupo tiếp tục tham gia các khóa học, giải thích rằng ông sẵn sàng tính các kỹ năng sống và đào tạo này để thay thế cho giờ lao động công ích. Ông gợi ý rằng có lẽ sau khi lệnh cấm hai năm kết thúc, bà có thể bắt đầu lại từ đầu.
"Nếu bà có đủ trình độ chuyên môn để cung cấp các khoản vay và dịch vụ hợp pháp, đó sẽ là một cách để bà hỗ trợ cộng đồng của mình," ông nói.
Ủy viên hỗ trợ của Ủy ban Thương mại, ông Joseph Liava’a, lưu ý khi Malupo bị buộc tội vào năm ngoái rằng một số người vay của bà đã phải bấm bụng bán đi những kỷ vật gia đình hoặc nợ tiền thuê nhà để trả nợ cho bà.
"Thông thường, những kiểu cho vay này là chiếc phao cứu sinh cuối cùng cho những người đang chật vật không thể vay mượn từ các tổ chức tín dụng uy tín," ông nói. "Nhiều người vay tiền từ bà Malupo vốn đã chịu áp lực tài chính và có thu nhập thấp, vì vậy việc cho vay vô trách nhiệm có thể gây ra tác động rất lớn đến người vay và gia đình họ."
Ông lưu ý rằng một số người vay cho biết họ cần tiền chỉ để mua thức ăn hoặc để trả các khoản nợ khác.
Vị quan chức này cũng chỉ trích việc Malupo sử dụng mạng xã hội như một thứ vũ khí.
"Bôi nhọ công khai không bao giờ là điều chấp nhận được, nó đẩy người vay vào tình thế cực kỳ tổn thương khi phải cố gắng làm mọi cách để không bị bêu rếu trước mặt bạn bè và gia đình," ông Liava’a nói.
Theo nzherald.co.nz premium - Hani Dang