Việc hạn chế và phân định mức tiêu thụ nhiên liệu sẽ chỉ được áp dụng trong kịch bản khủng hoảng nghiêm trọng nhất nhằm đảm bảo duy trì các dịch vụ thiết yếu của quốc gia.
Chính phủ New Zealand vừa khẳng định kế hoạch phân phối nhiên liệu sẽ chỉ có hiệu lực nếu đất nước rơi vào "giai đoạn" cao nhất của kế hoạch ứng phó khẩn cấp. Các đơn vị cứu hỏa, bệnh viện, ngân hàng, vận tải và sản xuất điện sẽ là những đối tượng được ưu tiên hàng đầu nếu cuộc khủng hoảng trở nên tồi tệ hơn.
Hệ thống ứng phó 4 giai đoạn
Kế hoạch Nhiên liệu Quốc gia bao gồm 4 giai đoạn, từ tác động nhẹ đến nghiêm trọng. Theo Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis, việc New Zealand phải chạm ngưỡng giai đoạn 3 hoặc 4 là "rất khó xảy ra" nhờ lượng dự trữ nhiên liệu hiện tại đầy đủ. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh: "Đây là sự chuẩn bị thận trọng của Chính phủ."
Thủ tướng Christopher Luxon cũng đồng tình: "Thà có một kế hoạch mà không cần dùng đến, còn hơn là cần mà lại rơi vào thế bị động."
Phân cấp đối tượng ưu tiên trong Giai đoạn 4
Trong trường hợp xảy ra gián đoạn nguồn cung lớn và kéo dài (Giai đoạn 4), quyền tiếp cận nhiên liệu sẽ được chia thành các nhóm:
1. Nhóm Ưu tiên: Tiếp cận không giới hạn. Bao gồm dịch vụ khẩn cấp, y tế, trường học, tòa án, dịch vụ tài chính và hạ tầng thiết yếu.
2. Thực phẩm và Vận chuyển: Tiếp cận không giới hạn nhưng phải tuân thủ các yêu cầu cắt giảm dựa trên kế hoạch tiết kiệm nhiên liệu đã đăng ký.
3. Nhóm Thương mại và Cộng đồng: Tương tự nhóm thực phẩm nhưng có mục tiêu cắt giảm cao hơn.
4. Công chúng: Áp dụng hạn mức giao dịch tại trạm xăng nhằm giảm tổng lượng tiêu thụ toàn dân.
Ông Luxon khẳng định các danh mục được phân chia rõ ràng để tránh tình trạng "rối loạn" như thời kỳ đại dịch Covid-19, nơi các quy định về việc kinh doanh thiết yếu từng gây nhiều tranh cãi.
Cơ chế "Tự giác và Tin cậy cao"
Thay vì để nhà nước trực tiếp điều phối từng lít xăng, Chính phủ sẽ áp dụng cơ chế "tự quản lý nhưng bắt buộc". Các doanh nghiệp sẽ tự quản lý hoạt động hàng ngày dựa trên các quy tắc cắt giảm do Chính phủ thiết lập.
Bà Willis cho biết người dân vẫn có thể mua xăng nhưng sẽ bị giới hạn mức mua mỗi lần (con số cụ thể chưa được xác định). Các biện pháp kiểm tra đột xuất và xử phạt sẽ được thực thi để đảm bảo tính tuân thủ.
Củng cố an ninh năng lượng
Để tăng cường khả năng ứng phó, Chính phủ đã hoàn tất thỏa thuận với Z Energy để đảm bảo thêm 90 triệu lít dầu diesel dự trữ (tương đương 9 ngày sử dụng), dự kiến cập cảng vào cuối tháng 6. Ngoài ra, một kế hoạch riêng biệt cho nhiên liệu hàng không cũng đã được xây dựng để phù hợp với đặc thù ngành.
Theo rnz.co.nz – Noo Thuyen