Gần một năm sau hai trận lũ dữ tàn phá Tasman (New Zealand), một nhóm cư dân địa phương đã quyết định tự tay hành động để ứng phó với thiên tai, trong bối cảnh các trận bão xuất hiện ngày càng dày đặc, đe dọa trực tiếp đến tài sản và tính mạng con người.
Thiệt hại do bão tại Motueka vào tháng 7 năm 2025. (Ảnh tư liệu) Ảnh: RNZ/Mark PapaliiBà Dana Carter, đại diện Tổ chức Liên minh Lưu vực Motueka, cho biết nhóm được thành lập cách đây 6 năm bởi các nông dân tâm huyết với mục tiêu bảo vệ sức khỏe lâu dài cho các dòng sông trong vùng. Qua tiếp xúc với người dân, tổ chức liên tục nhận được nguyện vọng mong muốn có thêm các chương trình giáo dục về quản lý rủi ro thiên tai.
"Chúng tôi từng hứng chịu hai trận lũ liên tiếp vào tháng 6 và tháng 7 năm ngoái. Một trong số đó là trận lũ lịch sử 'trăm năm có một' với quy mô tàn khốc tương tự trận lũ năm 1877. Nó tàn phá cộng đồng, hủy hoại nhà cửa và sinh kế của biết bao người. Kể từ đó, chúng tôi nỗ lực chuẩn bị để giúp người dân kiên cường hơn trước thiên tai", bà Carter chia sẻ.
Thiệt hại tại Motueka. (Ảnh tư liệu) Ảnh: RNZ/Mark PapaliiTuần này, Tổ chức Liên minh Lưu vực Motueka đã tổ chức một buổi hội thảo tương tác tại Tapawera, thu hút khoảng 100 người dân tham gia chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp. Lưu vực này trải rộng hơn 2.000 km2 và là nơi sinh sống của khoảng 20.000 cư dân.
Theo bà Carter, các chủ đất và nông dân đang tích cực triển khai nhiều biện pháp như làm hàng rào bảo vệ nguồn nước, phục hồi vùng đất ngập nước và trồng cây xanh. Những hành động này không chỉ giảm rủi ro lũ lụt mà còn tăng cường đa dạng sinh học.
Nỗi đau dai dẳng sau một năm thiên tai
Đối với bà Sarah Jacobs, một cư dân tại Tapawera, ký ức về trận lũ năm ngoái vẫn là nỗi ám ảnh mỗi ngày. Thời điểm đó, bà phải sơ tán chỉ với bộ quần áo trên người và trải qua 4 ngày không có nhu yếu phẩm hay thuốc men. Hiện tại, bà đang phải đối mặt với hội chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn.
"Chỉ cần nghe tiếng mưa rơi trên mái tôn, sự kiên cường của tôi hoàn toàn sụp đổ. Tâm trí tôi lại quay cuồng và sống lại những khoảnh khắc kinh hoàng đó. Nó đã thay đổi cuộc đời tôi mãi mãi", bà Jacobs nghẹn ngào.
Ngập lụt tại Tapawera. (Ảnh tư liệu) Ảnh: RNZ/Nathan MckinnonDù nhận được sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng, bà Jacobs cho biết sự phối hợp thiếu đồng bộ đã khiến nhiều thông tin cứu trợ quan trọng bị bỏ sót. Để thay đổi điều này, bà đã tham gia đội quy hoạch phòng thủ dân sự địa phương nhằm gây quỹ mua sắm thiết bị vô tuyến và chuẩn bị phương án ứng phó cho tương lai.
Bà Della Webby, nhân viên tổ chức cộng đồng Tapawera Connect, cho biết công tác phục hồi diễn ra chậm hơn dự kiến. Hiện tổ chức vẫn đang hỗ trợ khoảng 20 người dân chưa thể ổn định cuộc sống, bao gồm cả những nông dân bị mất trắng mùa màng, sập hàng rào, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn thức ăn cho gia súc.
Lũ lụt ngày càng khắc nghiệt do biến đổi khí hậu
Tiến sĩ Emily Lane, chuyên gia tai biến địa chất tại Viện Khoa học Trái Đất, nhận định các ghi chép trong 150 năm qua cho thấy sông Motueka sẽ còn tiếp tục lũ lụt với tần suất ngày càng cao do biến đổi khí hậu.
Bà Lane nhấn mạnh: "Nghiên cứu chỉ ra rằng việc chủ động nắm bắt nguy cơ và có kế hoạch gia cố nhà cửa từ trước là yếu tố sống còn. Bên cạnh đó, mối quan hệ chặt chẽ giữa cộng đồng và chính quyền địa phương sẽ giúp công tác ứng phó hiệu quả hơn."
Đồng quan điểm, nghiên cứu từ Giáo sư Holly Thorpe (Đại học Waikato) cũng cảnh báo về tình trạng "lo âu do mưa" của người dân. Đây là một tổn thương tinh thần vô hình nhưng vô cùng nghiêm trọng, thường bị bỏ qua khi các số liệu thống kê chỉ tập trung vào thiệt hại vật chất.
Bà Mirka Parker, Quản lý Khoa học Môi trường của Hội đồng Quận Tasman, khẳng định không có giải pháp duy nhất nào cho vấn đề này. Với diện tích quản lý rộng lớn, địa hình phức tạp nhưng nguồn thu ngân sách từ thuế lại hạn hẹp, chính quyền không thể đơn phương gánh vác mọi chi phí.
Với tổng thiệt hại sau trận lũ năm ngoái lên tới gần 50 triệu NZD (trong đó bảo hiểm và chính phủ hỗ trợ 3/4, hội đồng quận chi trả 12 triệu NZD), bà Parker thẳng thắn thừa nhận: "Chúng ta sẽ phải chấp nhận những cuộc đối thoại khó khăn về việc nơi nào nên đầu tư kè đập, và nơi nào buộc phải từ bỏ vì chi phí quá lớn. Đây chắc chắn là một sự thỏa hiệp."
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang