Cư dân Wellington sẽ đón nhận mức hóa đơn tiền nước thấp hơn một chút so với dự kiến ban đầu, sau khi đơn vị quản lý nước mới của khu vực – Tiaki Wai – quyết định lùi bước trước làn sóng phản đối mạnh mẽ từ dư luận.
Ảnh: RNZ / Samuel RillstoneDù vậy, người dân vẫn phải đối mặt với mức hóa đơn trung bình lên tới 6.200 NZD/năm trong vòng 10 năm tới. Con số này tuy cao nhưng đã giảm so với mức gần 7.000 NZD được đưa ra hồi tháng 3.
Vào thứ Sáu vừa qua, Tiaki Wai thông báo giá nước tại 4 thành phố trong khu vực sẽ tăng trung bình 12,8% trong năm tài chính tới, thay vì mức 14,7% như cảnh báo trước đó.
Điều này đồng nghĩa với việc trong giai đoạn 2026-2027, chi phí tiền nước trung bình cho mỗi hộ gia đình sẽ rơi vào khoảng 2.377 NZD/năm (tăng 277 NZD/năm), thấp hơn mức dự kiến ban đầu là 2.400 NZD. Số liệu chính thức cuối cùng sẽ được phê duyệt vào ngày 16 tháng 6 tới. Hiện tại, tính đến trước tháng 7, người dân vùng Wellington đang trả trung bình khoảng 2.100 NZD tiền nước thông qua hóa đơn thuế đất.
Lộ trình tăng giá sẽ kéo dài trong 10 năm tiếp theo. Dự kiến đến năm 2036, mức phí trung bình sẽ đạt 6.206 NZD/năm thay vì 6.831 NZD – giảm 10% so với dự báo ban đầu.
Trước đó, làn sóng hoang mang, giận dữ và lo ngại của công chúng không ngừng tăng cao trước thông tin về các hóa đơn đắt đỏ, cũng như dự án lắp đặt đồng hồ đo nước với chi phí ước tính lên đến nửa tỷ đô la.
Phía Tiaki Wai cho biết, đơn vị này đang phải gánh vác một khối lượng công việc khổng lồ để cải tạo hệ thống cơ sở hạ tầng cũ nát, rò rỉ và xuống cấp của khu vực, bao gồm cả 4 nhà máy xử lý nước thải không đạt chuẩn.
Chủ tịch Tiaki Wai, ông Will Peet, khẳng định ban lãnh đạo đã lắng nghe tâm tư của người dân:
"Tôi biết mức phí này sẽ gây ra rất nhiều khó khăn cho một số gia đình. Tôi cũng hiểu rằng chẳng ai vui vẻ gì khi giá cả leo thang. Nhưng chúng tôi buộc phải đầu tư vào hạ tầng, đồng thời cũng cần sự đồng thuận từ cộng đồng. Tìm kiếm sự cân bằng giữa hai yếu tố đó là điều chúng tôi đã nỗ lực thực hiện."
Giải thích về lý do giảm được giá nước, ông Peet cho biết Tiaki Wai đã quyết định kéo dài thời gian triển khai chương trình đầu tư vốn. Điều này đồng nghĩa với việc thời gian khắc phục các sự cố rò rỉ, vỡ đường ống, ngập lụt và tràn nước thải sẽ mất nhiều thời gian hơn. Ông cũng lưu ý nếu tiếp tục hạ giá dịch vụ, tiến độ cải tạo hạ tầng sẽ còn bị trì hoãn thêm.
Chủ tịch Tiaki Wai, ông Will Peet. Ảnh: Do Tiaki Wai cung cấpBên cạnh đó, 5 hội đồng thành phố cổ đông (bao gồm Wellington, Porirua, Upper Hutt, Lower Hutt và Hội đồng Vùng Wellington) đã đồng ý kích hoạt gói bảo trợ tài chính dự phòng trị giá 400 triệu NZD nhằm ứng phó với các sự kiện khẩn cấp bất ngờ. Ông Peet cho biết khoản đệm tài chính này đã giúp giảm bớt áp lực buộc Tiaki Wai phải tích lũy vốn quá nhanh.
Thị trưởng Wellington, ông Andrew Little, nhận định rằng dù Tiaki Wai đã hạ lộ trình tăng giá, mức chi phí vào năm thứ 10 vẫn là một gánh nặng khổng lồ. "Mức giá này chắc chắn vẫn tạo ra áp lực đắt đỏ lên nhiều hộ gia đình. Do đó, chúng tôi sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ và gây áp lực để Tiaki Wai đưa ra mức giá hợp lý, thực tế hơn", ông Little nhấn mạnh.
Ông Little cũng cho biết sẽ kiến nghị Ủy ban Thương mại tham gia kiểm soát giá cả đối với Tiaki Wai. Cơ quan này hiện đang lấy ý kiến về việc thắt chặt quy định đối với thực thể ngành nước mới này, bao gồm cả các yêu cầu về hiệu suất vận hành.
Cũng trong ngày thứ Sáu, 5 hội đồng thành phố đã chính thức xác nhận việc chuyển giao tài sản trị giá khoảng 9 tỷ NZD và khoản nợ khoảng 1,6 tỷ NZD cho Tiaki Wai, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7.
Số phận của dự án đồng hồ đo nước trị giá nửa tỷ đô?
Đầu tuần này, Thị trưởng Andrew Little đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về kế hoạch triển khai đồng hồ đo nước trị giá từ 500 đến 590 triệu NZD mà Tiaki Wai đề xuất hồi tháng 3, dự kiến kéo dài từ 5 đến 7 năm.
Phản hồi về vấn đề này, ông Will Peet khẳng định việc lắp đặt đồng hồ nước là một "quyết định mang tính chiến lược" và Tiaki Wai sẽ tiếp tục thảo luận kỹ lưỡng với các hội đồng thành phố. Đơn vị này hiện vẫn chưa chốt bất kỳ con số cụ thể nào vì "vẫn còn nhiều việc phải làm".
"Điểm mấu chốt là người dân sẽ không bất ngờ nhận một hóa đơn 4.000 NZD trong hòm thư. Bất kỳ quyết định nào được đưa ra cũng sẽ được lộ trình hóa theo thời gian và tính toán hợp lý vào tiền nước", ông Peet trấn an dư luận. "Dự án đồng hồ nước sẽ cần một phương án kinh doanh hoàn chỉnh, và khi hoàn thành, chúng tôi sẽ công khai thảo luận với người dân."
Tiaki Wai hiện đang nghiên cứu phương án sử dụng đồng hồ thông minh. Trong cuộc họp với các hội đồng, Giám đốc điều hành Michael Brewster cho biết có sự chênh lệch lớn về chi phí giữa đồng hồ thông minh và đồng hồ cơ truyền thống. Dù đồng hồ thông minh mang lại nhiều lợi ích vượt trội hơn, nhưng tất cả đều phải được kiểm chứng kỹ lưỡng.
Michael Brewster. Ảnh: RNZ"Dự án đồng hồ nước phải chứng minh được lợi ích kinh tế vượt trội so với chi phí bỏ ra, và chúng tôi phải giải trình được điều đó với tất cả mọi người. Sẽ có rất nhiều việc phải làm, bao gồm cả việc triển khai thí điểm để xác định chính xác chi phí trước khi đi quá xa", ông Brewster kết luận.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang