Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand, ông Chris Penk, cho rằng việc mở ra một cuộc thảo luận về lập trường chống hạt nhân của quốc gia này có thể mang lại nhiều lợi ích.
Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand, ông Chris Penk, phát biểu tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 diễn ra ở khách sạn Shangri-La, Singapore ngày 30 tháng 5 năm 2026. (Nguồn: Getty)Phát biểu của ông Penk được đưa ra nhằm phản hồi câu hỏi tại một diễn đàn an ninh ở Singapore, liên quan đến việc Úc mua các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.
Một phóng viên đã đặt câu hỏi: "New Zealand hiện có chính sách phi hạt nhân, liệu quốc gia ông có nới lỏng quy định này để cho phép các tàu ngầm hạt nhân đi vào vùng biển của mình hay không?"
Ông Penk trả lời: "Tôi khẳng định không có bất kỳ thay đổi chính thức hay phi chính thức nào trong chính sách của Chính phủ New Zealand. Từ trước đến nay, người dân New Zealand vốn rất hoài nghi về vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, việc phân định ranh giới giữa vũ khí hạt nhân và năng lượng đẩy hạt nhân (dùng cho tàu thuyền) sẽ là một chủ đề thảo luận thú vị."
"Và tất nhiên, Úc – đồng minh chính thức duy nhất của chúng tôi ở thời điểm hiện tại – đang sở hữu các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân. Do đó, tôi nghĩ sẽ rất hữu ích nếu New Zealand tổ chức một cuộc đối thoại về vấn đề này", ông Penk nói thêm.
Được biết, một điều khoản cốt lõi trong thỏa thuận AUKUS năm 2021 là việc Úc sẽ tiếp nhận các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân vào thập niên 2030. Kể từ những năm 1980, New Zealand đã chính thức trở thành quốc gia phi hạt nhân, đồng thời nghiêm cấm các tàu trang bị vũ khí hạt nhân hoặc chạy bằng năng lượng hạt nhân đi vào lãnh hải của mình.
Nhà bình luận chính trị Robert Patman nhận định: "Nhiều quốc gia thân thiết với chúng ta tại Thái Bình Dương và Đông Nam Á sẽ cảm thấy lo ngại nếu New Zealand bắt đầu thoái lui khỏi lập trường bác bỏ hoàn toàn mọi khía cạnh của năng lượng hạt nhân."
Văn phòng Thủ tướng Luxon khẳng định: Chính sách phi hạt nhân sẽ không thay đổi
Vào năm 2023, Thủ tướng Christopher Luxon từng tuyên bố: "New Zealand sẽ luôn giữ vững lập trường phi hạt nhân, đó là điều không thể thương lượng."
Hôm nay, văn phòng của Thủ tướng Luxon một lần nữa xác nhận chính sách phi hạt nhân của quốc gia sẽ được giữ nguyên, song từ chối bình luận về việc Thủ tướng có đồng tình với những phát biểu của ông Penk hay không.
Thủ tướng Christopher Luxon. Ảnh tư liệu. (Nguồn: Getty)Lãnh đạo Đảng Lao động, ông Chris Hipkins, nhấn mạnh người dân New Zealand "có quyền tự hào" về lập trường phi hạt nhân này: "Chúng ta được thế giới tôn trọng nhờ quyết định đó. New Zealand luôn kiên quyết phản đối năng lượng hạt nhân và chiến tranh hạt nhân, và chúng ta nên tiếp tục duy trì giá trị này."
Ông Penk phản hồi cáo buộc 'ăn bám' từ phía Mỹ
Cũng tại diễn đàn an ninh hôm qua, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho rằng New Zealand đang "ăn bám" vào quân đội Mỹ do mức chi tiêu quốc phòng của nước này quá thấp.
Ông Penk đã thẳng thắn bác bỏ nhận định trên: "New Zealand không phải là kẻ ăn bám, và tôi nghĩ bối cảnh trong phát biểu của ông [Hegseth] là rất quan trọng."
"Trong quá khứ, mức đầu tư của chúng tôi thấp hơn nhiều so với các quốc gia bạn bè, đối tác và đồng minh. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là chúng tôi đang tiến hành tăng ngân sách quốc phòng."
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand Chris Penk. (Nguồn: Reuters)Theo 1news.co.nz – Lani Hoang