Làm thế nào mà các sản phẩm thực phẩm vận chuyển từ các quốc gia khác đến New Zealand cuối cùng lại rẻ hơn so với những sản phẩm được sản xuất tại địa phương?
Tác giả: Susan Edmunds từ RNZ
Đây là câu hỏi mà một số người đi mua sắm đã đặt ra vì bơ Burtfield’s & Co của Hoa Kỳ đang được bán tại các siêu thị Pak’nSave với giá 6,99 NZD một khối, so với 8,39 NZD cho sản phẩm của Pam’s.
Nhưng đó không phải là sản phẩm nhập khẩu duy nhất có giá rẻ hơn các lựa chọn sản xuất trong nước.
Ví dụ, loại rau chân vịt đông lạnh rẻ nhất tuần này được đóng gói tại Bỉ từ rau chân vịt địa phương và nhập khẩu. Cà rốt non đông lạnh cũng là hàng nhập khẩu.
Kinh tế trưởng của Simplicity, ông Shamubeel Eaqub, cho biết bơ nhập khẩu đã rẻ hơn giá xuất khẩu trong hai năm qua.
“Nguyên nhân chính là Hoa Kỳ có đàn bò sữa đạt kỷ lục. Họ gặp một số vấn đề trong việc xuất khẩu sang Trung Quốc do chiến tranh thương mại, dẫn đến tình trạng dư thừa nhẹ tại địa phương. Việc giá nhập khẩu của chúng ta thấp hơn giá xuất khẩu là điều không bình thường.”
Tuy nhiên, ông cho biết lượng bơ được nhập khẩu là "rất nhỏ".
“Chỉ chiếm 4% mức tiêu thụ của chúng ta trong 12 tháng qua, một con số thực sự khiêm tốn. Nó đi kèm với tất cả các vấn đề về hậu cần, vận chuyển một loại hàng hóa rời đi khắp thế giới.”
‘Một số thứ chúng ta không có lợi thế cạnh tranh’
Kinh tế trưởng của Westpac, ông Kelly Eckhold, cho biết mọi người thường nghĩ vận chuyển là yếu tố chính trong giá thành thực phẩm nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Những thứ như chi phí năng lượng có thể ảnh hưởng đến giá của các sản phẩm thâm dụng năng lượng, như nước trái cây, ông nói.
Chai nước trái cây một lít rẻ nhất tại Woolworths vào thứ Ba là sản phẩm nước ép Keri được làm từ nguyên liệu nhập khẩu.
Ông cho biết khoảng một phần ba rau củ quả là hàng nhập khẩu. “Điều đó phản ánh thực tế là nguồn cung rau củ quả mang tính mùa vụ.”
Nhà kinh tế nông nghiệp của ANZ, Matt Dilly, cho biết đã có sự gia tăng trong nhập khẩu rau đông lạnh, tạo ra sự cạnh tranh cho các hộ trồng trọt địa phương.
“New Zealand thực sự không có lợi thế về chi phí lao động hay chi phí năng lượng. Ngoài ra còn có rất nhiều loại trái cây nhiệt đới và những thứ tương tự mà chúng ta không thể tự trồng tốt được.
“Đó là mặt trái của tất cả những mặt hàng nông sản xuất khẩu tuyệt vời mà chúng ta có – một số thứ chúng ta không có lợi thế cạnh tranh và chúng ta phải nhập khẩu chúng.”
Dilly cho rằng hiện tượng bơ Hoa Kỳ rẻ hơn sẽ chỉ diễn ra trong ngắn hạn.
“Hiện tại khá bất thường khi giá bơ ở Mỹ đang chiết khấu đáng kể so với giá bơ ở New Zealand và Châu Âu. Tất cả những điều đó đều có xu hướng cân bằng lại theo thời gian.
“Mặc dù nhìn bề ngoài có vẻ lạ lẫm, nhưng đây là điều có lợi cho người tiêu dùng khi mang đến cho họ lựa chọn sản phẩm giá thấp hơn, đặc biệt là khi chi phí sinh hoạt đang là nỗi lo của nhiều người New Zealand hiện nay.”
Giá đất nông nghiệp là một yếu tố
Giảng viên cao cấp của Đại học Otago, Robert Hamlin, cho biết thực phẩm đã trở nên đắt đỏ dần trong vòng 30 hoặc 40 năm qua.
“Và động lực chính của việc đó là sự tích lũy giá trị đất nông nghiệp trong quốc gia này.
“Vấn đề là nếu bạn cuối cùng phải trả tiền mua đất cao gấp 10 lần so với 30 năm trước, nó sẽ tạo áp lực lên đất đai.
“Nó rõ ràng gây áp lực lên hoạt động canh tác vì điều đó thực tế không giúp gì cho bạn trong việc sản xuất sản phẩm. Nó chỉ đơn giản là làm cho sản phẩm trở nên đắt đỏ hơn.”
Ông cho biết trong khi người New Zealand thường được bảo rằng cái giá họ phải trả bị ảnh hưởng bởi giá thực phẩm toàn cầu, thì ở hầu hết các nơi, phần lớn thực phẩm được sản xuất và tiêu thụ trong nội vùng.
“Vì vậy, mặc dù chúng ta mô tả Fonterra là một gã khổng lồ trong thương mại sữa quốc tế, đúng là như vậy, nhưng thực tế là thương mại sữa quốc tế là một cái ao rất nhỏ; Fonterra là một con cá lớn trong cái ao đó, nhưng lại là một con cá rất nhỏ xét trên quy mô toàn cầu.
“Và điều này có nghĩa là phần lớn thực phẩm được mua bán trong các phạm vi quyền hạn riêng lẻ, chỉ có một tỷ lệ nhỏ thực phẩm luân chuyển quốc tế.
“New Zealand thực sự khá khác biệt khi có một tỷ lệ lớn sản lượng nông nghiệp đi vào thị trường thực phẩm quốc tế này – vốn rất biến động vì bạn có những người tham gia thị trường để bán thực phẩm khi họ dư thừa và mua thực phẩm khi họ thiếu hụt, điều đó có nghĩa là giá quốc tế xoay vần liên tục.
“Nhưng cốt lõi là chúng ta là nhà sản xuất có chi phí cao, cao hơn rất nhiều so với các nhà sản xuất lớn trên thế giới, và do đó đôi khi bạn sẽ thấy thực phẩm sản xuất tại quốc gia này có thể được mua với giá thấp hơn đáng kể ở nước ngoài so với tại đây. Và đó chính xác là những gì đã xảy ra.”
Ông nói rằng điều này có khả năng khiến người New Zealand dễ bị tổn thương trước những biến động của các quốc gia khác.
“Cung và cầu thực phẩm trên thế giới rất sít sao. Lượng sản xuất rất gần với lượng nhu cầu, điều này có nghĩa là chỉ cần một vấn đề nhỏ trong thị trường thực phẩm nội địa của nước khác, họ sẽ tạo ra nhu cầu trên thị trường quốc tế khiến thực phẩm đó trở nên quá đắt đỏ đối với một quốc gia đang phải mua toàn bộ thực phẩm theo giá đó.
“Ví dụ, nếu Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa gặp vấn đề với sản xuất nông nghiệp, họ có thể quyết định chi trả 60 NZD cho một kg sữa bột để thu mua lượng nhỏ nhu cầu nội địa từ nước ngoài.
“Điều đó sẽ làm tăng tổng giá các sản phẩm sữa ở Trung Quốc lên một lượng tương đối nhỏ, nhưng nó sẽ đẩy giá ở New Zealand lên 60 NZD. Vì vậy, về cơ bản bạn sẽ phải trả 80 NZD cho một kg phô mai Tasty cheddar, có lẽ gần 100 NZD cho phô mai này và xấp xỉ 100 NZD cho bơ.
“Điều này hoàn toàn có thể xảy ra khi quốc gia này và các nhà xuất khẩu tin rằng họ nên được phép xuất khẩu ra thị trường toàn cầu với mức giá cao nhất có thể đạt được và mặc kệ hậu quả đối với người dân địa phương. Tôi hơi lo ngại về một tình huống như vậy có thể phát sinh rất, rất nhanh.”
Theo nzherald.co.nz premium - Hani Dang