Đại sứ quán Trung Quốc tại New Zealand đã chính thức gửi công hàm ngoại giao lên Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand (MFAT) nhằm phản đối phát ngôn "hãy về nước của anh đi" của Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Winston Peters hướng về phía nghị sĩ Đảng Xanh Lawrence Xu-Nan.
Đại sứ Trung Quốc tại New Zealand, ông Wang Xiaolong. (Ảnh: Getty)Động thái này đã đẩy căng thẳng từ một vụ việc mà Đại sứ Trung Quốc từng coi là "chuyện nội bộ" trở thành tranh chấp ngoại giao quốc tế với đối tác thương mại hàng đầu của New Zealand.
Ông Peters, người đang giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao và là lãnh đạo đảng New Zealand First, đã đưa ra phát ngôn trên khi đáp trả những tiếng la ó trong phiên họp Quốc hội.
"Tôi biết anh vừa mới đến đây 5 phút trước. Hãy về nước của anh mà sống," ông Peters phát biểu. "Ở bên đó, người ta quen ngậm miệng ăn tiền, nhưng ở đây chúng tôi không làm thế. Đây gọi là dân chủ — một thứ hoàn toàn khác với những gì anh từng quen thuộc."
Lãnh đạo đảng New Zealand First, ông Winston Peters. (Ảnh: Cung cấp)Nghị sĩ Xu-Nan sinh ra tại Thiên Tân (Trung Quốc) và đã định cư tại New Zealand từ giữa những năm 1990. Hiện các nghị sĩ phe đối lập đang quyết liệt yêu cầu bãi nhiệm chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao của ông Peters.
Quan ngại sâu sắc về quan hệ song phương
Trong một tuyên bố chính thức, Đại sứ quán Trung Quốc cho biết một quan chức cấp cao đã trình "quan ngại sâu sắc" tới MFAT về "những bình luận tiêu cực liên quan đến Trung Quốc của một chính khách New Zealand", dù không chỉ đích danh ông Peters.
Đại sứ quán kêu gọi New Zealand "trân trọng mối quan hệ bình đẳng, cùng có lợi giữa hai nước, đồng thời thúc đẩy các hành động tích cực cho quan hệ song phương thay vì làm điều ngược lại".
Hiện Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của New Zealand, với tổng kim ngạch thương mại hai chiều vượt quá 40 tỷ NZD mỗi năm.
Cơ quan ngoại giao này cũng nhấn mạnh rằng "đại đa số" cộng đồng người Hoa tại New Zealand luôn tuân thủ pháp luật, hòa nhập tốt và "đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương, do đó họ xứng đáng được ghi nhận và tôn trọng". Đồng thời, Trung Quốc yêu cầu phía New Zealand bảo vệ "quyền và lợi ích hợp pháp" của cộng đồng người Hoa, tạo ra một "môi trường mở, bao dung và không phân biệt đối xử".
Trước vụ việc, Thủ tướng Christopher Luxon (với tư cách là lãnh đạo Đảng Quốc gia) đã lên tiếng chỉ trích gay gắt, cho rằng bình luận của ông Peters chỉ là "sự nối dài của chuỗi hành vi gây chú ý phản cảm vốn có". Trong khi đó, nghị sĩ Xu-Nan cáo buộc đảng New Zealand First đang dùng người di cư làm "bia đỡ đạn".
Phó Thủ tướng New Zealand từ chối xin lỗi
Trước giờ chất vấn tại Quốc hội, ông Peters vẫn kiên quyết giữ nguyên lập trường, cho rằng phát ngôn của mình là để "bảo vệ nền dân chủ New Zealand" và bác bỏ các cáo buộc phân biệt chủng tộc: "Tôi đang bảo vệ nền dân chủ của đất nước chúng ta, và tôi tự hào vì điều đó."
Phó lãnh đạo đảng New Zealand First, ông Shane Jones. (Ảnh: 1News)Phó lãnh đạo đảng NZ First, ông Shane Jones, còn đề xuất chính sách mới: người di cư phải là công dân New Zealand và "sinh sống đủ lâu" trước khi muốn bước chân vào chốn nghị trường. Ông tự nhận mình và ông Peters là "những người New Zealand nền tảng".
"Ông Xu-Nan nên biết rõ vị trí của mình ở đâu," ông Jones gay gắt.
(Theo Ủy ban Bầu cử New Zealand, ứng viên chỉ cần có quốc tịch New Zealand là đủ điều kiện ứng cử).
Chủ tịch Quốc hội Gerry Brownlee nhận định phát ngôn của ông Peters là "không phù hợp", nhưng không đưa ra án phạt do không có nghị sĩ nào khiếu nại tại thời điểm xảy ra vụ việc. "Tôi mong muốn chất lượng tranh luận tại Quốc hội được nâng cao, nhưng điều đó phụ thuộc hoàn toàn vào ý thức của các đại biểu," ông Brownlee chia sẻ.
Đại sứ Trung Quốc tại New Zealand Wang Xiaolong. (Ảnh: Q and A)Khẩu chiến trên không gian mạng
Sự việc bùng nổ sau tranh cãi giữa ông Peters và Đại sứ Trung Quốc Wang Xiaolong trên mạng xã hội X. Đại sứ Wang viết: "Chúng tôi hoàn toàn không quan tâm đến việc bị kéo vào chính trị nội bộ của nước khác… Đôi khi, một phát ngôn phản ánh bản chất của chính người nói ra nó chứ không phải ai khác."
Ông Peters ngay lập tức đáp trả trên Facebook, khẳng định phản ứng của Đại sứ càng "chứng minh cho nhận định của ông tại Quốc hội", đồng thời kêu gọi người dân so sánh Quốc hội New Zealand với "những thể chế độc tài".
"Nếu điều đó làm tổn thương những kẻ yếu đuối hay những tay sai cổ xúy cho chế độ độc tài — thì chào mừng đến với New Zealand," ông Peters viết.
Cáo buộc lợi dụng mâu thuẫn sắc tộc
Trả lời phỏng vấn chương trình Breakfast, nghị sĩ Xu-Nan nhận định ông Peters đang biến cộng đồng người di cư thành "dê tế thần" nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi những yếu kém trong quản lý của Chính phủ.
"Thật khó chấp nhận khi một Bộ trưởng Ngoại giao lại công kích cộng đồng di cư để né tránh trách nhiệm. Chúng tôi muốn Thủ tướng Luxon phải đứng ra kiểm soát hành vi của các bộ trưởng, nhưng đến nay ông ấy vẫn né tránh," ông Xu-Nan phát biểu.
Ông Xu-Nan nhấn mạnh New Zealand bản chất là một đất nước hiếu khách: "Chúng ta đang thấy những tranh cãi văn hóa bị áp đặt nhằm chia rẽ, thay vì tập trung vào những giá trị chung. Cộng đồng di cư cũng như toàn thể người dân New Zealand đều đang trải qua giai đoạn kinh tế rất khó khăn. Điều quan trọng nhất lúc này là sự đoàn kết để cùng giải quyết các bài toán về chi phí sinh hoạt."
Đây không phải lần đầu tiên nội bộ đảng NZ First vướng vào bê bối phát ngôn. Năm ngoái, ông Shane Jones từng gây phẫn nộ khi quát nghị sĩ Ricardo Menéndez March (gốc Mexico) "hãy về Mexico đi", còn ông Peters thì yêu cầu các nghị sĩ gốc ngoại quốc "phải biết ơn" vì được ở lại New Zealand.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang