Một trận động đất mạnh 6,2 độ ngoài khơi rãnh Kermadec được hàng nghìn người ghi nhận vào tối qua, mặc dù hệ thống tự động của GeoNet xếp loại là "không thể cảm nhận" và ngay sau đó, mạng lưới này đã ghi nhận một trận động đất thứ hai chưa từng xảy ra.
Trận động đất xảy ra vào lúc 19 giờ 43 phút tối thứ Tư, ở độ sâu 100 km và cách Whakatāne 560 km về phía đông bắc, thu hút 3.494 báo cáo cảm nhận từ Mũi Đông đến Wellington.
Ba phút sau, GeoNet ghi nhận một chấn động mạnh 4,6 độ ở phía đông Dannevirke, một "trận động đất ma" mà các nhà phân tích sau đó đã xóa bỏ.
Chuyên viên trực chấn động Katie Jacobs thuộc Viện Khoa học Trái đất New Zealand cho biết khoảng cách giữa việc xếp loại tự động và số lượng báo cáo cảm nhận là điều mà cơ quan này đôi khi ghi nhận được.
Bà Jacobs cho biết nhãn phân loại được tính toán chỉ dựa trên độ lớn và khoảng cách, không thay đổi khi các báo cáo cảm nhận gửi về. Bà cũng nhấn mạnh nhãn này không ảnh hưởng đến cách cơ quan phản ứng với các sự kiện.
"Hệ thống ứng phó sự kiện của chúng tôi không phụ thuộc vào nhãn phân loại mức độ rung lắc, việc phân loại tự động này chỉ được dùng để sắp xếp thứ tự ưu tiên hiển thị các trận động đất trên website và ứng dụng GeoNet."
Thông thường, sóng địa chấn sẽ giảm dần khi di chuyển xa và người dân không cảm nhận được các trận động đất nhỏ hoặc trung bình từ khoảng cách xa. Một người ở cách xa hơn 500 km so với tâm chấn của trận động đất tối thứ Tư thường sẽ không cảm nhận được gì.
Tuy nhiên, trận động đất này đã phá vỡ quy luật đó vì nó xảy ra ở độ sâu lớn và nằm dọc theo rãnh Tonga Kermadec, gần mảng Thái Bình Dương đang hút chìm.
"Vị trí gần mảng Thái Bình Dương hút chìm đồng nghĩa với việc năng lượng có thể truyền qua dải hút chìm này, vốn được cấu tạo từ vật chất rất cứng," bà Jacobs nói.
"Sóng động đất truyền dọc theo dải vật chất cứng này ít bị tiêu hao năng lượng theo khoảng cách hơn, điều này tạo ra sự lệch pha giữa công thức tính toán mức độ rung lắc tự động vốn đã đơn giản hóa và thực tế những gì người dân trên khắp Aotearoa cảm nhận được."
GeoNet sử dụng cường độ rung lắc để dán nhãn các trận động đất: yếu, trung bình, mạnh.
"Thật không may, từ ngữ dành cho mức độ rung lắc thấp nhất lại là 'không thể cảm nhận', vốn được mô tả là 'hầu như không nhận biết được, chỉ một vài người cảm nhận thấy'. Chúng tôi đang xem xét lại cách dùng từ này."
Các "trận động đất ma" Trận "động đất ma" tại Dannevirke là một sự kiện ảo do mạng lưới giám sát tự tạo ra trong quá trình xử lý các luồng sóng địa chấn từ rất xa ngoài khơi.
Bà Jacobs cho biết hệ thống phát hiện được thiết kế để ghi nhận các trận động đất địa phương và có thể bị nhiễu khi một trận động đất ở xa truyền qua.
"Hệ thống phát hiện động đất của chúng tôi không nhận diện được các sóng địa chấn truyền đến là từ một trận động đất cục bộ, thay vào đó nó tự tạo ra nhiều chẩn đoán động đất địa phương để giải thích cho các sóng địa chấn lạ này."
Vấn đề nằm ở khoảng thời gian chênh lệch giữa sóng sơ cấp (P) và sóng thứ cấp (S). Sóng P di chuyển nhanh hơn và đến trước, nhưng khi trận động đất ở quá xa, độ trễ trước khi sóng S đến kéo dài tới mức hệ thống nhầm lẫn đó là một sự kiện động đất mới.
Các trận động đất ma từng tạm thời biến mất vào năm 2019, khi các nhà phân tích tại Trung tâm Giám sát Thảm họa Địa chất Quốc gia mới tiến hành kiểm duyệt kỹ các trận động đất trước khi công bố. Cơ quan này đã thay đổi quy trình trong đợt đại dịch Covid-19 và tiếp tục duy trì chế độ tự động xuất bản cho đến nay.
"Chúng tôi quyết định duy trì chế độ tự động xuất bản vô thời hạn để đảm bảo thông tin quan trọng của chúng tôi đến được với công chúng bất kể điều gì xảy ra trong tương lai."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang