Chính phủ New Zealand vừa chính thức hủy bỏ kế hoạch tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu ở mức 12 cent/lít dự kiến áp dụng vào tháng 1 tới. Thay vào đó, chính quyền sẽ áp dụng chuỗi điều chỉnh tăng nhỏ hơn, chia theo giai đoạn từ năm 2028 nhằm giảm bớt áp lực chi phí sinh hoạt cho người dân.
Đợt tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu dự kiến có hiệu lực vào tháng 1 tới đã bị hủy bỏ, đợt tăng tiếp theo được lùi sang năm 2028. (Nguồn: istock.com)Thủ tướng Christopher Luxon phát biểu trong cuộc họp báo rằng thuế xăng dầu từng được ấn định tăng 12 cent/lít từ ngày 1/1/2027, đi kèm mức tăng tương đương đối với phí sử dụng đường bộ (RUC). Tuy nhiên, theo quyết định mới, đợt tăng tiếp theo sẽ lùi sang ngày 1/1/2028 với mức tăng chỉ 5 cent/lít.
"Việc hủy đợt tăng thuế năm tới và rải đều lộ trình từ năm 2028 sẽ giúp người dân New Zealand có thêm thời gian phục hồi sau giai đoạn khó khăn kinh tế hậu COVID-19, cũng như ứng phó với những biến động khó lường của giá năng lượng toàn cầu," ông Luxon nhấn mạnh.
Động thái này tiếp nối quyết định trước đó của Chính phủ trong việc bãi bỏ các đợt tăng thuế nhiên liệu và Thuế Nhiên liệu Vùng Auckland do chính quyền Công đảng tiền nhiệm đề xuất.
Bộ trưởng Giao thông Chris Bishop cho biết không thể trì hoãn việc tăng thuế vô thời hạn vì sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến mạng lưới giao thông. Chi phí trung bình cho các dự án giao thông đã tăng tới 45% kể từ năm 2020 trong khi thuế nhiên liệu bị đóng băng, khiến doanh thu thực tế giảm khoảng 20%.
"Dừng tăng thuế nhiên liệu là quyết định đúng đắn khi người dân phải trải qua khó khăn kinh tế. Nhưng nếu không sớm khởi động lại, nền tảng tài chính của hệ thống giao thông đường bộ sẽ bị đe dọa," ông Bishop cảnh báo. Nếu thiếu nguồn thu này, đất nước sẽ đối mặt với tình trạng đường xá xuống cấp, các dự án bị hủy bỏ và mất khả năng ứng phó khi thiên tai chia cắt các cộng đồng.
Để bù đắp khoản doanh thu thiếu hụt, Chính phủ sẽ cấp bổ sung cho Quỹ Vận tải Đường bộ Quốc gia (NLTF) dự kiến 1,476 tỷ NZD trong kỳ dự báo. Bộ trưởng Bishop khẳng định nếu không có khoản cấp bù này, Chính phủ buộc phải cắt giảm nghiêm trọng ngân sách bảo trì đường bộ, phương tiện công cộng và hạ tầng.
Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis xác nhận một phần khoản cấp bù sẽ trích từ quỹ dự phòng ứng phó giá nhiên liệu trị giá 450 triệu NZD được lập trong Ngân sách 2026, phần còn lại sẽ đưa vào Bản cập nhật Kinh tế và Tài chính Thường niên trước Bầu cử (PREFU). Bà khẳng định đất nước đủ khả năng thực hiện nhờ dự báo thặng dư ngân sách vào năm 2028/29 sớm hơn dự kiến.
Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis. (Nguồn: 1News)Tranh cãi trước kỳ bầu cử
Quyết định này cũng châm ngòi cho cuộc tranh luận gay gắt với Công đảng đối lập – đơn vị vừa cam kết đóng băng thuế nhiên liệu và phí RUC trọn nhiệm kỳ 3 năm. Bộ trưởng Bishop cho rằng cam kết của Công đảng sẽ tạo ra "lỗ hổng" khoảng 4,6 tỷ NZD trong hệ thống giao thông.
Thủ tướng Luxon lên tiếng thách thức Lãnh đạo Công đảng Chris Hipkins giải thích với cử tri về hệ lụy của việc cắt giảm ngân sách giao thông, cảnh báo nguy cơ giảm chuyến xe buýt, tàu hỏa và các dự án cơ sở hạ tầng thiết yếu.
Khi được hỏi về thời điểm đưa ra quyết định có liên quan đến kỳ bầu cử ngày 7/11 tới hay không, Thủ tướng Luxon phủ nhận và khẳng định Chính phủ chỉ đang linh hoạt phản ứng trước tình hình địa chính trị và kinh tế.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang