Cảnh sát cho biết trong năm qua, số vụ trộm cắp liên quan đến đồng và các loại kim loại tái chế đã tăng 50%, với tổng giá trị tài sản bị mất trộm vượt quá 1 triệu NZD chỉ trong vòng 6 tháng.
(Nguồn: RNZ / Baz Macdonald)Trước tình hình này, một mô hình hợp tác mới giữa lực lượng cảnh sát và ngành tái chế phế liệu đã được triển khai nhằm ngăn chặn làn sóng trộm cắp đang gia tăng.
Gây gián đoạn, nguy hiểm và thiệt hại nghiêm trọng
Từ chuông nhà thờ, hạ tầng đường sắt, đường dây điện, ống dẫn khí đốt cho đến cả nắp hố ga — dường như không có vật dụng bằng kim loại nào an toàn trước các đối tượng trộm cắp. Những kẻ này chấp nhận rủi ro nguy hiểm tính mạng và gây ra thiệt hại hàng triệu NZD khi đánh cắp đồng cùng nhiều loại kim loại khác trên khắp cả nước.
Tháng trước, Cảnh sát vùng Canterbury đã thu hồi lượng dây cáp đồng trị giá gần 200.000 NZD sau khi bắt giữ một người đàn ông tại một cơ sở thương mại ở Lincoln.
(Nguồn: RNZ / Baz Macdonald)Trước đó vào tháng 3, một người đàn ông đã tử vong do điện giật ở Christchurch, nghi do cố tình trộm đồng từ một trạm biến áp trong khu vực Red Zone.
Xa hơn về phía bắc, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bulls — bà Megan Symes — cho biết một nhân viên nhà trường đã phát hiện và ngăn chặn kịp thời hai kẻ trộm đang cắt ống dẫn khí đốt vào thời điểm trường đóng cửa cuối tuần hồi tháng 7.
Một bài đăng trên mạng xã hội về sự việc. (Nguồn: Facebook)Bà Symes chia sẻ sự việc đã làm hư hỏng hệ thống sưởi của 8 phòng học với chi phí sửa chữa lên tới 20.000 NZD. "Nếu nhân viên không có mặt kịp thời, khí đốt sẽ rò rỉ suốt mấy ngày cuối tuần. Khuôn viên trường là nơi sinh hoạt của cộng đồng, khách du lịch và học sinh. Chỉ cần một tia lửa nhỏ, hậu quả sẽ vô cùng khôn lường."
Ông Jeff Harris, đại diện công ty tái chế kim loại Macaulay tại Wellington, cho biết ngay sau đó, hai kẻ trộm (được nhân viên nhận diện qua bài đăng trên mạng xã hội) đã xuất hiện tại bãi thu gom Seaview của ông.
"Chúng mang theo một lượng nhỏ phế liệu trông như mớ ống thừa, bịa ra một câu chuyện và lọt qua khâu kiểm soát. Chúng mang theo 4kg ống đồng và cầm về khoảng 60 NZD," ông Harris nói.
Ông Jeff Harris thuộc công ty tái chế kim loại Macaulay Metals tại Wellington. (Nguồn: RNZ / Baz Macdonald)Trộm cắp kim loại liên quan đến tệ nạn ma túy
Ông Harris cho biết trung bình mỗi ngày làm việc, bãi thu gom của ông thực hiện khoảng 100 giao dịch. Sau hơn 30 năm trong nghề, ông nhận định đợt bùng phát trộm đồng gần đây nhiều khả năng gắn liền với tệ nạn ma túy.
"Những kẻ đi trộm và bán kim loại chủ yếu làm vậy để lấy tiền mua ma túy. Nhân viên của chúng tôi thường gặp những đối tượng có biểu hiện ngáo đá. Khi đó, nhân viên sẽ kiểm tra hàng và từ chối thu mua. Tình trạng nghiện ngập hiện nay nghiêm trọng hơn rất nhiều so với trước đây. Người ta liều lĩnh hơn chỉ vì vài NZD tiền đồng, hoặc bất cứ thứ gì vơ vét được," ông Harris chia sẻ.
Sự túng thuẫn có thể là nguyên nhân khiến kẻ trộm chấp nhận nhiều rủi ro hơn, ông Jeff Harris chia sẻ. (Nguồn: RNZ / Baz Macdonald)Bãi thu gom Seaview của ông đã lắp đặt gần 100 camera giám sát và mọi giao dịch tiền mặt đều thực hiện qua cây ATM tại chỗ. Tuy nhiên, chính các cơ sở thu mua phế liệu cũng là nạn nhân của tội phạm.
Năm ngoái, chi nhánh Macaulay tại Tauranga đã bị một kẻ trộm đột nhập giữa ban ngày. "Camera ghi lại cảnh tên này leo lên mái nhà, ở đó cả ngày để cắt một đoạn cáp điện bằng đồng lớn. Giá trị phế liệu không đáng bao nhiêu, nhưng việc này làm quá tải cầu dao, chập toàn bộ hệ thống điện và máy điều hòa, gây thiệt hại bảo hiểm lên tới 100.000 NZD."
Cây ATM được lắp đặt ngay tại cơ sở của Macaulay Metals. (Nguồn: RNZ / Baz Macdonald)Ông Spencer Trillo, Chủ tịch Hiệp hội Tái chế Kim loại New Zealand, cho biết theo Luật Đại lý Hàng cũ và Cầm đồ 2004, các đại lý thu mua bắt buộc phải ghi chép lại giao dịch, giấy tờ tùy thân của người bán và biển số xe ra vào bãi.
Tuy nhiên, việc kẻ trộm tiêu hủy, phá vỡ hình dạng ban đầu của tài sản khiến lực lượng chức năng rất khó kết nối kim loại thu hồi với các vụ trộm đã báo cáo.
"Để buộc tội ai đó tiêu thụ tài sản trộm cắp, bạn phải bắt quả tang hoặc phát hiện họ đang giữ đúng tài sản đó. Trách nhiệm chứng minh thuộc về cảnh sát, nhưng đây là ngưỡng rất khó đạt được khi kim loại đã bị biến dạng hoàn toàn," ông Trillo cho biết.
Thử nghiệm mô hình giám sát dữ liệu mới
Một mô hình thí điểm mới đang được triển khai tại Christchurch cho phép cảnh sát phân tích quy luật và xu hướng tội phạm bằng cách tiếp nhận dữ liệu giao dịch diện rộng từ các cơ sở thu mua phế liệu.
(Nguồn: RNZ / Baz Macdonald)"Chúng tôi chuyển toàn bộ dữ liệu giao dịch cho cảnh sát. Họ sử dụng AI để lọc ra những đối tượng bán hàng cho nhiều đại lý khác nhau — vốn trước đây thường lọt lưới — để từ đó khoanh vùng và xử lý," ông Trillo giải thích.
Thượng sĩ Michael Hawke thuộc Bộ phận Điều tra Tội phạm Canterbury cho biết "Chiến dịch Scrap" đã được khởi động từ đầu năm.
"Chiến dịch thực hiện giám sát các giao dịch trên toàn bộ doanh nghiệp tái chế kim loại trong khu vực. Bằng cách đối chiếu dữ liệu giao dịch với hệ thống thông tin nghiệp vụ cảnh sát, các điều tra viên có thể phát hiện hoạt động nghi vấn, thu hồi kim loại trộm cắp và theo dõi các đối tượng có tiền án chiếm đoạt tài sản," ông Hawke cho biết.
"Việc tiêu thụ kim loại trộm cắp sẽ khiến giấy phép và hoạt động kinh doanh của các đại lý bị đe dọa," Thượng sĩ Điều tra Michael Hawke cho biết. (Nguồn: RNZ / Baz Macdonald)Ông Hawke đánh giá phản hồi từ các doanh nghiệp tái chế là "rất tích cực". "Các doanh nghiệp chân chính không muốn tiếp tay cho tài sản bất hợp pháp. Việc chứa chấp kim loại trộm cắp khiến họ đối mặt nguy cơ tước giấy phép kinh doanh. Do đó, toàn ngành đều cam kết ngăn chặn tình trạng này."
Mô hình thí điểm sẽ được đánh giá, hoàn thiện trước khi xem xét nhân rộng ra các khu vực khác.
"Cảnh sát gửi thông điệp rõ ràng tới các đối tượng trộm cắp kim loại tại Canterbury: Mọi giao dịch đều đang bị giám sát. Việc bạn bị nhận diện và ngăn chặn chỉ là vấn đề thời gian," ông Hawke nhấn mạnh.
(Nguồn: RNZ / Baz Macdonald)Theo rnz.co.nz – Lani Hoang