Những người nộp thuế có thu nhập ngoài lương (phi PAYE) thường có nhiều khoản chi phí hợp lệ để giảm tiền thuế phải nộp, từ chi phí làm việc tại nhà của người tự do đến lãi suất vay mua bất động sản của các nhà đầu tư.
Ông Chafic Georges đã nhận khoảng 208.000 NZD tiền trợ cấp cá nhân từ chương trình Tín dụng Thuế Làm việc vì Gia đình. (Nguồn: istock.com) Tuy nhiên, không ít trường hợp người dân cố tình đăng ký các khoản chi không hề hợp lệ. Dưới đây là những vụ việc hy hữu mà Cơ quan Thuế vụ New Zealand (Inland Revenue - IRD) đã xử lý trong những năm gần đây.
1. Học nghề trước khi mở tiệm và chi phí đi lại làm việc
Trong một vụ việc gần đây, Cơ quan Xem xét Thuế và Từ thiện đã xem xét trường hợp một chủ doanh nghiệp yêu cầu khấu trừ chi phí học tập, chi phí xe cộ và chi phí văn phòng tại nhà.
Người này kinh doanh phòng tranh và dụng cụ nghệ thuật, đồng thời xin khấu trừ chi phí học tập từ năm 2017 đến 2022. Tuy nhiên, doanh nghiệp này mãi đến tháng 11/2020 mới bắt đầu hoạt động, và khóa học sau thời điểm đó lại liên quan đến kỹ thuật ô tô – hoàn toàn không thuộc diện được khấu trừ.
Giấy tờ, tài liệu của Cơ quan Thuế vụ New Zealand. (Nguồn: rnz.co.nz) Người nộp thuế này cũng muốn tính chi phí đi lại từ nhà đến nơi làm việc vào chi phí kinh doanh. Yêu cầu này ngay lập tức bị bác bỏ, vì chi phí di chuyển từ nhà đến công ty không thuộc danh mục được hoàn thuế, và người này cũng không cung cấp được bằng chứng chứng minh các chuyến đi được dùng để vận chuyển hàng hóa.
2. Tiền bị tịch thu do phạm tội không thể trừ vào tiền thuế
Một người đàn ông từng tranh luận rằng tài sản bị tịch thu theo Đạo luật Thu hồi Tài sản do Phạm tội nên được tính là khoản thanh toán thay cho tiền thuế. Tất nhiên, lập luận này đã bị bác bỏ.
Năm 2018, người này bán một bằng đại học giả cho một phóng viên điều tra với giá 12.000 NZD (giữ lại 3.000 NZD) và bị kết án tội lừa đảo vào tháng 4/2015. Cuối năm đó, cảnh sát đã tịch thu khoảng 1,8 triệu NZD tài sản của hai vợ chồng vì xác định đây là tiền thu lợi từ hoạt động tội phạm gian lận và trốn thuế.
Dù bị tịch thu 575.000 NZD tài sản, đến năm 2019, khi doanh nghiệp của ông ta nhận yêu cầu truy thu thuế, người này cho rằng tiền thuế đã được trả thông qua số tài sản bị tịch thu trước đó. Tòa án đã thẳng thừng bác bỏ lập luận vô lý này.
3. Đòi miễn thuế GST cho phí học trường tư
Vào năm 2018, một đơn vị vận hành trường tư thục cho rằng họ không phải nộp thuế GST (Thuế Hàng hóa và Dịch vụ) đối với khoản tiền phụ huynh đóng góp, với lý do đó là "khoản quyên góp từ thiện" và "quà tặng không điều kiện".
Học sinh trong lớp học (Ảnh tư liệu). (Nguồn: istock.com) Tuy nhiên, Cơ quan Thuế vụ quy định rõ ràng: các khoản tiền này bản chất là chi phí cho dịch vụ giáo dục, do đó bắt buộc phải chịu thuế GST.
4. Sửa chữa hay nâng cấp bất động sản?
Chi phí sửa chữa và bảo trì bất động sản thương mại hoặc nhà cho thuê thường gây ra nhiều tranh cãi:
Sửa chữa thông thường: Được khấu trừ thuế nếu chỉ đưa tài sản về trạng thái ban đầu.
Chi phí vốn: Nâng cấp khiến bất động sản gia tăng giá trị thì không được khấu trừ.
Một trường hợp tại Tauranga, chủ nhà cho thuê phát hiện dột và quyết định làm lại toàn bộ mái nhà, mở rộng mái và thay mới lớp ốp ngoài theo tư vấn của đơn vị xây dựng. Sau đó, họ đưa toàn bộ chi phí này vào kỳ kê khai thuế năm 2018 và 2019 dưới danh nghĩa "chi phí sửa chữa, bảo trì".
Cơ quan Thuế vụ xác định đây là chi phí nâng cấp tài sản (không được khấu trừ). Vụ việc kéo lên Tòa án Tối cao và Tòa án đã tuyên phần thắng thuộc về Cơ quan Thuế.
5. Khấu trừ lãi suất từ thỏa thuận chia tài sản sau ly hôn
Năm 2016, một người đàn ông tìm cách khấu trừ khoản lãi vay 18.069 NZD ra khỏi tờ khai thuế thu nhập cá nhân. Đây là khoản tiền ông phải trả cho vợ cũ theo thỏa thuận chia tài sản ly hôn.
Sau khi ly hôn, ông giữ lại phần lớn cổ phần kinh doanh và có nghĩa vụ thanh toán cho vợ cũ khoản tiền đền bù. Do chậm thanh toán, ông bị tòa án buộc trả thêm khoản tiền lãi do chậm nộp. Ông lập luận rằng nếu không trả tiền lãi này, ông sẽ phải bán đi các tài sản đang đẻ ra tiền, nên khoản lãi này cần được trừ vào thuế.
Thỏa thuận tiền hôn nhân khá phổ biến trước khi kết hôn, nhưng thỏa thuận tài sản tương đương dành cho các cặp đôi sống chung như vợ chồng lại ít phổ biến hơn. (Nguồn: istock.com) Cơ quan thẩm quyền khẳng định: nghĩa vụ phân chia tài sản ly hôn hoàn toàn tách biệt với hoạt động kinh doanh tạo ra thu nhập. Khoản tiền lãi phát sinh là do ông chậm trễ nghĩa vụ cá nhân, không liên quan đến chi phí kinh doanh hợp lệ.
6. Trang phục và trang điểm của môi giới bất động sản
Trong giai đoạn thị trường nhà đất bùng nổ sau COVID-19, Cơ quan Thuế vụ đã thắt chặt quản lý đối với các nhà môi giới bất động sản. Cơ quan này phát hiện nhiều môi giới kê khai chi phí quá cao so với thu nhập, đồng thời đưa ra cảnh báo nghiêm khắc: mỹ phẩm, dịch vụ làm đẹp và quần áo mặc đi làm hàng ngày không thuộc danh mục được khấu trừ thuế.
Theo 1news.co.nz - Lani Hoang