'Cơn bão hoàn hảo': Nhu cầu hộ chiếu Ireland và quy định biên giới Anh gây khó khăn cho du khách
Những người New Zealand gốc Ireland cho biết họ đang phải vật lộn để xin cấp hộ chiếu sau khi số lượng đơn đăng ký tăng đột biến, xuất phát từ các quy định biên giới mới của Anh và ảnh hưởng từ Brexit.
Dara Shearer – công dân mang hai quốc tịch Ireland và New Zealand, cùng người chồng Nick của bà, một người New Zealand đã nhập quốc tịch Ireland. Ảnh: Cung cấpNhiều người mang hai quốc tịch đang đối mặt với tình trạng thời gian chờ đợi kéo dài, thiếu thông tin cập nhật, và đôi khi gặp phải những hậu quả đáng tiếc khi hộ chiếu không đến kịp lúc.
Trong số đó có bà Dara Shearer. Bà đã nộp đơn xin cấp hộ chiếu Ireland vào tháng 2 nhưng phải đến thứ Sáu tuần trước mới nhận được. Cựu nha sĩ và nhà nghiên cứu đã nghỉ hưu này, người đã sống ở New Zealand 40 năm, mong muốn có giải pháp đẩy nhanh quy trình để hỗ trợ các công dân Ireland ở nước ngoài đang muốn bay đến Anh.
Khi Vương quốc Anh yêu cầu công dân mang hai quốc tịch của mình phải sử dụng hộ chiếu Anh để nhập cảnh trở lại, điều này đồng nghĩa với việc các công dân mang hai quốc tịch Ireland trên khắp thế giới cũng phải di chuyển bằng hộ chiếu Ireland để vào Anh. Tình trạng này xuất phát từ việc Anh và Ireland vận hành Khu vực Du lịch Chung, cho phép công dân của nhau có quyền làm việc và cư trú.
Bà Shearer (đến từ Oamaru) cho biết, làn sóng nộp đơn bùng nổ từ tháng 2 — thời điểm mọi người nhận ra không thể tiếp tục dùng hộ chiếu New Zealand tại biên giới Anh — đã trùng hợp với sự gia tăng nhu cầu xin hộ chiếu Ireland để hưởng quyền làm việc và đi lại trong Liên minh Châu Âu (EU) hậu Brexit.
"Điều này đã tạo ra một 'cơn bão hoàn hảo' với lượng đơn xin hộ chiếu khổng lồ dẫn đến tình trạng tồn đọng nghiêm trọng," bà Shearer nói. "Mọi thứ thực sự khá hỗn loạn. Việc minh bạch hơn về khung thời gian sẽ rất có ích — trên trang web, họ vẫn ghi thời gian xử lý là 20 ngày cho người nộp đơn lần đầu. Điều đó thật nực cười. Trong thực tế, thời gian chờ đợi kéo dài từ 4 đến 6 tháng, chưa kể thời gian gửi giấy tờ qua bưu điện từ New Zealand sang Dublin."
Mạng xã hội hiện tràn ngập những câu chuyện tương tự. Một người đàn ông ở Wellington nhận được hộ chiếu Ireland lần đầu trong 11 tuần, trong khi nhiều gia đình khác phải xin giấy tờ khẩn cấp hoặc bỏ lỡ các sự kiện gia đình quan trọng vì hộ chiếu không đến kịp.
Khi Vương quốc Anh yêu cầu công dân mang hai quốc tịch của mình phải sử dụng hộ chiếu Anh để nhập cảnh trở lại, điều này đồng nghĩa với việc các công dân mang hai quốc tịch Ireland trên khắp thế giới cũng phải di chuyển bằng hộ chiếu Ireland để vào Anh. RNZ / Gill BonnettNỗi hoảng loạn của người trong cuộc
Bà Shearer chia sẻ rằng bà cảm thấy rất thương cho những người có lý do di chuyển khẩn cấp đến Anh như người thân bị ốm, đám cưới, lễ tang, hoặc những ai đã lên kế hoạch cho chuyến đi từ trước.
Bà cũng phát hiện ra rằng các đơn đăng ký sẽ tự động hết hạn nếu nằm trong hệ thống xử lý hộ chiếu quá 6 tháng — thời điểm bà cũng gần chạm mốc này. Sau khi điền biểu mẫu khiếu nại trực tuyến, hộ chiếu của bà đã được phê duyệt chỉ sau vài ngày. Tuy nhiên, bà và chồng là ông Nick Shearer đã lỡ mất chuyến du lịch đến Anh, nơi hai người lần đầu gặp nhau.
"Chúng tôi vừa trở về sau chuyến đi 6 tuần ở Châu Âu vào đầu tháng 6. Nhưng chúng tôi buộc phải tránh Vương quốc Anh vì cả hai đều không có hộ chiếu Ireland hợp lệ để nhập cảnh."
Bà Shearer cho biết do hộ chiếu Ireland cũ của bà đã hết hạn từ năm 2015, đơn đăng ký của bà không được tính là gia hạn mà phải xử lý như cấp mới, dẫn đến quy trình chậm hơn và yêu cầu thêm nhiều tài liệu. "Tôi mong họ sẽ tuyển thêm nhân sự. Tôi thấy khá tội nghiệp cho nhân viên phòng hộ chiếu, họ có lẽ đang phải hứng chịu rất nhiều sự bức xúc từ những người đang hoảng loạn."
Bộ Ngoại giao Ireland ghi nhận lượng đơn tăng vọt
Dân số Ireland tương đương New Zealand, nhưng có hàng triệu người mang dòng máu Ireland đang sống ở nước ngoài. Các ước tính về cộng đồng kiều dân Ireland chênh lệch rất lớn, dao động từ 50 triệu đến hơn 100 triệu người.
Theo dữ liệu chính thức từ Cơ quan Thống kê New Zealand (Stats NZ), có 21.261 người tự nhận là người Ireland trong kỳ điều tra dân số gần nhất. Tuy nhiên, báo cáo "Người Ireland tại Aotearoa" năm 2020 ước tính cứ 6 người New Zealand thì có 1 người có mối liên hệ với Ireland — và con số thực tế có thể cao hơn nhiều.
Vương quốc Anh và Ireland cùng vận hành Khu vực Du lịch Chung, cho phép công dân của nhau có quyền làm việc và cư trú. UnsplashBộ Ngoại giao Ireland, đơn vị quản lý dịch vụ hộ chiếu, xác nhận với phóng viên RNZ rằng họ đã ghi nhận sự gia tăng đột biến các đơn xin cấp mới và gia hạn hộ chiếu từ New Zealand. Cơ quan này cho biết thời gian phê duyệt hộ chiếu được niêm yết vẫn là 20 ngày làm việc (4 tuần), tuy nhiên con số này chưa bao gồm thời gian vận chuyển bưu chính và thời gian yêu cầu bổ sung hồ sơ.
"Dịch vụ Hộ chiếu luôn nỗ lực xử lý tất cả các đơn đăng ký trong thời gian cam kết, tuy nhiên đây không phải là cam kết đảm bảo dịch vụ. Thời gian xử lý chỉ bắt đầu tính từ ngày Dịch vụ Hộ chiếu nhận được đầy đủ các giấy tờ hỗ trợ được yêu cầu." Các hồ sơ có ảnh không đạt chuẩn hoặc thiếu giấy tờ sẽ mất nhiều thời gian hơn.
Cơ quan này cũng xác nhận các đơn đăng ký sẽ hết hạn sau 6 tháng, dẫn lý do quy định của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) về yêu cầu ảnh chụp gần nhất.
Dịch vụ Hộ chiếu Ireland không công bố con số cụ thể về lượng đơn tăng thêm. Tuy nhiên, số liệu từ Bộ Nội vụ Anh cho thấy số lượng đơn xin cấp hộ chiếu từ hải ngoại đã tăng gần gấp ba, vượt mốc 300.000 đơn trong quý I năm 2026.
Bà Shearer đặt câu hỏi liệu các Đại sứ quán Ireland có thể trực tiếp xác minh giấy khai sinh và giấy kết hôn thay vì bắt người dân gửi bản gốc sang Dublin hay không để tiết kiệm thời gian và chi phí.
Đại sứ quán Ireland tại Wellington cho biết họ chỉ đóng một vai trò nhỏ vì Cục Hộ chiếu Ireland chịu trách nhiệm chính trong việc xử lý.
"Vai trò của Đại sứ quán là xác minh người làm chứng (nếu có yêu cầu) cho các ứng viên tại New Zealand và giải đáp thắc mắc từ công chúng," ông Paul O'Hara, Phó Trưởng Đại sứ quán cho biết. "Chúng tôi khuyên bất kỳ ai có thắc mắc hoặc lo ngại về đơn đăng ký hoặc quốc tịch nên liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua email wellingtonembassy@dfa.ie."
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang