Một dự án nâng cấp sinh trắc học do Cơ quan Di trú New Zealand (INZ) thực hiện đã bị hủy bỏ sau khi tiêu tốn hơn 50 triệu NZD ngân sách mà không đem lại bất kỳ kết quả nào.
Tổng Giám đốc MBIE, ông Nic Blakeley, trong một lần xuất hiện trước Ủy ban Đặc quyền trước đó. (Nguồn: Cung cấp)Tác giả: Jo Moir (Theo RNZ)
Sáng nay, tại phiên họp cuối cùng của nhiệm kỳ Quốc hội trước Ủy ban Thường vụ, Tổng Giám đốc Bộ Công Thương và Phát triển Kinh tế New Zealand (MBIE), ông Nic Blakely, đã xác nhận 50,7 triệu NZD tiền thuế của người dân đã bị lãng phí vào các dự án nâng cấp khả năng sinh trắc học.
Ông Blakely không thể cam kết liệu chi phí có tiếp tục gia tăng hay không trong quá trình bộ này rà soát lại các quy trình kiểm soát tài chính.
Hiện tại, các cố vấn đã kiến nghị các bộ trưởng xóa sổ khoản chi 8,7 triệu NZD dành cho dự án Đăng ký Trực tiếp (In Person Enrolment - IPE). Dự án này gắn liền với Nâng cấp Khả năng Sinh trắc học (Biometric Capability Upgrade - BCU) – một chương trình đã thất bại hoàn toàn và không còn giá trị sử dụng.
Trước đó, dự án BCU đã bị xóa sổ 42 triệu NZD tiền thuế. Hiện MBIE vẫn chưa thể đưa ra mức chi phí dự kiến cho dự án thay thế trong tương lai.
Tháng trước, ông Blakely đã bị kết tội coi thường Quốc hội vì cố tình cung cấp thông tin sai lệch cho các nghị sĩ về các dự án công nghệ thông tin thất bại này.
Phát biểu trước Ủy ban hôm thứ Tư, ông bày tỏ sự hối hận sâu sắc về tình trạng hiện tại của MBIE: "Tôi nhận thức rõ rằng chúng tôi đang phải đối mặt với một thử thách vô cùng lớn để khôi phục niềm tin và sự tin tưởng từ Ủy ban cũng như Quốc hội."
"Với tư cách là Tổng Giám đốc, tôi nhận trách nhiệm về những thất bại này và tái khẳng định tính trách nhiệm bằng cách thực hiện các thay đổi cần thiết để củng cố bộ máy. Tôi hiểu rằng mình sẽ được đánh giá qua kết quả thực tế."
"Để giải quyết những thất bại nghiêm trọng này, tôi đã thiết lập một chương trình đảm bảo chất lượng có cấu trúc. Từ lần làm việc trước với quý vị, chúng tôi đã hoàn thành việc rà soát 70 dự án công nghệ đang hoạt động," ông Blakely thông báo.
"Thời gian tới, chúng tôi sẽ báo cáo công khai theo quý về danh mục công nghệ của mình nhằm đảm bảo tính minh bạch trong việc cải thiện hiệu suất. Tôi cũng sẽ xem xét báo cáo, kết luận từ Ủy ban Dịch vụ Công và đưa ra các biện pháp xử lý cần thiết, bao gồm cả nhân sự nếu phù hợp."
Trả lời phỏng vấn RNZ sau phiên họp, ông Blakely chia sẻ rằng "niềm tin cần thời gian để bồi đắp" và hy vọng các nghị sĩ thấy được sự nghiêm túc của bộ trong việc xử lý vụ việc. Ông cũng khẳng định sẽ tiếp tục giữ chức vụ để khắc phục các sai lầm.
"Cả hai dự án này đều kết thúc trước khi tôi nhậm chức. Nhiệm vụ của tôi hiện tại là tạo ra những thay đổi cần thiết cho tổ chức."
"Ủy ban Dịch vụ Công đang tiến hành điều tra các vấn đề về tính liêm chính liên quan đến hai dự án này. Tôi sẽ theo dõi sát sao kết quả và sẵn sàng hành động nếu cần thiết."
Ông Blakely cũng tiết lộ một số nhân sự từng tham gia các dự án thất bại vẫn đang làm việc tại bộ, nhưng họ nằm dưới cấp quản lý cấp cao tầng thứ hai.
Lo ngại về văn hóa công sở tại MBIE
Lý giải về việc liệu nhân viên MBIE có thoải mái lên tiếng về các quan ngại nội bộ hay không, ông Blakely dẫn chứng kết quả khảo sát văn hóa gần đây:
"Khảo sát mới nhất của khu vực công về câu hỏi 'Bạn có cảm thấy an toàn khi nêu ý kiến không?' cho thấy MBIE đạt tỷ lệ cao hơn mức trung bình toàn ngành. Do đó, tôi không cho rằng đây là vấn đề mang tính hệ thống... Kết quả rà soát cũng cho thấy các dự án khác không gặp phải tình trạng tương tự."
Ông cho biết bộ đã đơn giản hóa đường dây nóng liêm chính trên trang nội bộ từ tháng 6, giúp số lượng báo cáo tăng lên. Hiện số lượng vụ việc cần xử lý đã tăng từ 10–15 vụ/tháng lên 20–25 vụ/tháng.
Năm 2024, RNZ từng cảnh báo về những sự cố và trì hoãn nghiêm trọng tại dự án BCU. Báo cáo độc lập do Di trú New Zealand công bố vào tháng 6 sau đó chỉ ra nhiều sai phạm trong quản lý, gây lãng phí hơn 30 triệu NZD.
Ông Greg James, tác giả báo cáo, cho biết INZ đã triển khai nâng cấp vào năm 2018 mà không phân tích chi tiết, đồng thời thiếu sự cẩn trọng khi điều chỉnh quy mô dự án vào năm 2020. Mặc dù xuất hiện hàng loạt cảnh báo đỏ như chậm tiến độ, trễ mốc thời gian và năng lực yếu kém, dự án vẫn tiếp tục kéo dài nhiều năm trước khi bị dừng lại vào năm 2025 – hoàn toàn không mang lại hiệu quả thực tế nào.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng thông tin gửi tới các bộ trưởng thường xuyên thiếu nhất quán, "đôi khi quá tối ưu hóa hoặc làm sai lệch trạng thái thực tế của dự án".
Bộ trưởng Di trú Erica Stanford cho biết Ngân sách năm nay đã phải xóa nợ 31,2 triệu NZD cho dự án – con số mà đến nay đã tiếp tục phình to. Điều tra bổ sung của RNZ còn tiết lộ các quan chức cấp cao của INZ đã phớt lờ yêu cầu từ văn phòng bộ trưởng và tự ý triển khai công việc dù chưa được phê duyệt thêm ngân sách.
Bị kết tội coi thường Quốc hội
Phán quyết của Ủy ban Đặc quyền về việc ông Blakely coi thường Quốc hội từng khiến ông phải nộp đơn từ chức lên Ủy ban Dịch vụ Công Sir Brian Roche, nhưng không được chấp thuận. Ông Roche giải thích quyết định này dựa trên việc ông Blakely mới nhận chức và đã đưa ra lời xin lỗi không điều kiện.
Trong phiên phân tích hồi tháng 3, khi được hỏi về tiến độ nâng cấp sinh trắc học, ông Blakely đã không tiết lộ việc dự án thực tế đã bị hủy bỏ. Ủy ban Đặc quyền kết luận rằng các quan chức hoàn toàn biết cách trả lời lấp lửng của mình sẽ khiến các nghị sĩ hiểu sai bản chất.
"Sự mập mờ trong cách trả lời của bộ là có tính toán. Chúng tôi kết luận bộ đã cố tình làm sai lệch thông tin trước Ủy ban Giáo dục & Lực lượng Lao động, cấu thành hành vi coi thường Quốc hội," báo cáo nhấn mạnh.
Ủy ban cũng đánh giá là "đáng báo động" khi các công chức cấp cao không biết rằng họ có quyền yêu cầu điều phân tích kín.
"Chúng tôi muốn nêu rõ: Các quan chức khi điều chỉnh trước ủy ban có nghĩa vụ tuyệt đối phải nói sự thật. Trung thực, trách nhiệm và hoạt động vì mục đích tốt đẹp là cốt lõi của dịch vụ công. Thất bại trong việc này là một sự xúc phạm đối với toàn bộ ngành công chức."
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang