"Không đánh thuế mới" đang trở thành câu khẩu hiệu quen thuộc của ông Christopher Luxon trong nhiệm kỳ hai. Tuy nhiên, đi kèm với cam kết này là tuyên bố liên tục từ nhà lãnh đạo đảng Quốc gia rằng Lao động và các "đối tác" đang lên kế hoạch cho "chín loại thuế mới". Liệu cáo buộc này có đúng sự thật?
Tâm tả gặp trung hữu: Chris Hipkins và Christopher Luxon. (Nguồn: 1News)Thực tế, con số này được hợp thành từ đề xuất thuế thu nhập từ vốn của chính Lao động, hai chính sách bị Lao động bác bỏ tư cách là "thuế", cùng sáu chính sách từ các đối tác liên minh tiềm năng. Lãnh đạo Lao động, ông Chris Hipkins, đã thẳng thừng từ chối áp dụng hầu hết các đề xuất này.
Biển quảng cáo của đảng Quốc gia. (Nguồn: Facebook Nghị sĩ Simeon Brown)Kịch bản nào để các sắc thuế mới được thông qua?
Rất khó để xuất hiện một kịch bản mà cả chín "sắc thuế" này cùng được thực thi trong một chính phủ. Đây là lý do khiến ông Hipkins cho rằng cáo buộc của đảng Quốc gia mang tính dẫn dắt dư luận.
Để cả chín đề xuất trở thành hiện thực, Lao động phải thành lập chính phủ liên minh với đảng Xanh, Te Pāti Māori và party Opportunity, đồng thời chấp nhận nhượng bộ trước toàn bộ chính sách thuế lớn của các bên này.
Phía đảng Quốc gia phản bác rằng cam kết của ông Hipkins chưa phải là tất cả. Khi bước vào đàm phán thành lập chính phủ, Lao động có thể sẽ phải thỏa hiệp để nắm giữ quyền lực.
Đảng Quốc gia đã cẩn trọng dùng cụm từ "đảng Lao động và liên minh tiềm năng". Trưởng ban vận động cử động Simeon Brown nhấn mạnh: "Đảng Lao động đã đưa ra các cam kết chi tiêu lên tới khoảng 18 tỷ NZD và họ buộc phải tìm nguồn thu để chi trả."
Đề xuất từ phía Lao động
Lao động đề xuất áp thuế thu nhập từ vốn ở mức 28% đối với bất động sản thương mại và nhà ở (ngoại trừ nhà ở chính, trang trại, quỹ KiwiSaver, cổ phiếu, tài sản doanh nghiệp, thừa kế và đồ dùng cá nhân). Nguồn thu này dự kiến dùng để tài trợ cho chính sách miễn phí 3 lần khám bác sĩ gia đình và đầu tư cho hệ thống y tế.
Đảng Quốc gia xếp đây là sắc thuế đầu tiên. Hai chính sách khác cũng bị liệt kê gồm:
• Thuế doanh nghiệp: Lao động muốn bãi bỏ chương trình "Investment Boost" (cho phép khấu trừ 20% chi phí tài sản mới) để thay bằng chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ. Đảng Quốc gia gọi đây là hành vi "tăng 20% thuế" đối với doanh nghiệp mua sắm máy móc.
• Thuế kỹ thuật số: Xuất phát từ Dự luật Thuế Dịch vụ Kỹ thuật số năm 2023 nhằm vào các tập đoàn công nghệ đa quốc gia. Dù dự luật đã bị hủy, đảng Quốc gia vẫn quy chụp Lao động muốn tái khởi động, dù Lao động phủ nhận điều này.
Đề xuất từ các đối tác liên minh tiềm năng
Sáu sắc thuế còn lại thuộc về đề xuất của các bên liên minh:
• Đảng Xanh: Đề xuất thuế tài sản (2,5% với tài sản ròng trên 10 triệu NZD), thuế thừa kế/cho tặng (33% trên 1 triệu NZD), áp mức thuế thu nhập 45% cho thu nhập trên 160.000 NZD, và không cho phép chủ nhà trọ trừ chi phí lãi vay ngân hàng vào thu nhập cho thuê.
• Te Pāti Māori: Đề xuất thuế tài sản ròng (trên 2 triệu NZD), thuế thu nhập tối đa 48%, và thuế chấp thuận 5% đối với một số giao dịch bất động sản.
• Đảng Opportunity: Đề xuất thuế giá trị đất (1,75% cho đất đô thị, 0,5% cho đất nông nghiệp) để tài trợ cho khoản thu nhập cơ bản $19,400/năm cho người dân.
Trừ quy định về trừ chi phí lãi vay thế chấp chưa có cam kết rõ ràng, toàn bộ các đề xuất thuế tài sản và đất đai kể trên đều đã bị ông Chris Hipkins và đại diện Lao động bác bỏ hoàn toàn.
Tranh cãi xung quanh định nghĩa "Thuế Mới"
Cam kết "không thuế mới" của ông Luxon cũng đang đối mặt với nhiều nghi vấn khi ranh giới giữa "thuế mới", "tăng thuế" hay "phí dịch vụ" khá mong manh. Ví dụ, phí thu phí nội đô tại Auckland lên tới 7 NZD/lượt hay kế hoạch tăng thuế nhiên liệu từ năm 2028 của đảng Quốc gia đều không bị họ coi là "thuế mới".
Cuộc tranh luận hiện vẫn tiếp diễn gay gắt khi cả hai bên liên tục buộc tội nhau gây hiểu lầm cho cử tri trước kỳ bầu cử.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang