Tập đoàn bán lẻ Foodstuffs vừa đưa ra những phản phản pháo mạnh mẽ đối với đề xuất chia tách hệ thống siêu thị của mình, công bố một báo cáo độc lập chỉ trích các dự báo lợi ích kinh tế là "phi thực tế".
Foodstuffs sở hữu các thương hiệu Four Square, New World và PAK’nSAVE.Đảng Quốc gia hiện đề xuất giao Ủy ban Thương mại New Zealand đánh giá liệu việc tách riêng thương hiệu Pak'nSave khỏi New World và Four Square có mang lại lợi ích cho người tiêu dùng hay không. Nếu kết luận cho thấy giải pháp này hiệu quả, Đảng Quốc gia sẽ lập tức đưa việc chia tách thành luật.
Khi công bố đề xuất vào tháng trước, Người phát ngôn về Tài chính và Tăng trưởng Kinh tế của Đảng Quốc gia, bà Nicola Willis, cho biết đề xuất này dựa trên phân tích chi phí - lợi ích toàn diện do đơn vị tư vấn Sense Partners thực hiện cho Bộ Kinh doanh, Đổi mới và Việc làm (MBIE), cùng hai báo cáo phản biện độc lập mà bà đã yêu cầu khi còn đảm nhiệm vị trí Bộ trưởng Tài chính.
Mô hình dự báo của Sense Partners ước tính giá thực phẩm sẽ giảm trung bình khoảng 3,5% ngay trong năm đầu tiên chia tách, và mức tiết kiệm sẽ tiếp tục tăng khi các chuỗi siêu thị mới đi vào hoạt động ổn định.
Đến năm 2035, lợi ích ước tính cho mỗi hộ gia đình sẽ dao động từ 200 NZD đến 1.320 NZD mỗi năm, tùy thuộc vào mức thu nhập và quy mô gia đình. Báo cáo này cũng nhận định mức lợi ích ròng tổng thể cho toàn bộ nền kinh tế sẽ đạt 2,9 tỷ NZD trong vòng 20 năm.
Tuy nhiên, Foodstuffs đã chỉ định công ty kinh tế độc lập HoustonKemp thực hiện một báo cáo phản biện sơ bộ đối với mô hình dự báo này.
Ông Greg Houston, đối tác sáng lập của HoustonKemp, nhận định mức lợi ích ròng này "tốt đến mức khó tin". Ông cảnh báo việc dự báo giá giảm trong khi chi phí gia tăng sẽ dẫn đến "thua lỗ trên toàn ngành trong 20 năm tới".
Báo cáo dài 5 trang của HoustonKemp chỉ ra rằng lợi nhuận ròng hiện tại của các siêu thị chiếm 2,3% doanh thu, nhưng mô hình của Sense Partners lại dự báo mức giảm lợi nhuận tương đương tới 3,5% doanh thu.
"Không một ngành kinh tế nào có thể duy trì hoạt động khi liên tục chịu lợi nhuận âm. Làm thế nào mà Sense Partners có thể đưa ra một kết quả như vậy?" — báo cáo của HoustonKemp đặt câu hỏi.
HoustonKemp cũng cho rằng các giả định về tăng chi phí chưa từng được kiểm chứng với các đơn vị trong ngành, đồng thời mô hình của Sense Partners dựa trên giả định phi thực tế rằng các cửa hàng hoặc thương hiệu của Foodstuffs không cạnh tranh lẫn nhau.
"Giả định này hoàn toàn không có cơ sở. Các siêu thị Foodstuffs hoạt động theo mô hình sở hữu độc lập với động lực cạnh tranh rất cao. Các cửa hàng Pak'nSave hoàn toàn có thể và thực tế đang cạnh tranh giành khách hàng từ New World (và Woolworths) cùng các thương hiệu khác."
Ở chiều ngược lại, phân tích của Sense Partners trước đó đã nhận được sự đánh giá cao từ ông John Davies, cựu Kinh tế trưởng của Ủy ban Cạnh tranh Vương quốc Anh, người mô tả đây là một nghiên cứu "rất ấn tượng".
"Giống như bất kỳ mô hình kinh tế nào, nó đòi hỏi nhiều giả định và đơn giản hóa thực tế. Nhìn chung, các lựa chọn và giả định mô hình có vẻ hợp lý, tương tự như các cơ quan quản lý cạnh tranh vẫn thường áp dụng khi đánh giá các vụ sáp nhập," ông Davies viết.
Bà Willis ghi nhận phân tích của Sense Partners đã được ông Davies cũng như tổ chức nghiên cứu Motu phản biện. "Tuy nhiên, các nhà kinh tế luôn có những góc nhìn khác nhau," bà nhấn mạnh. "Đó là lý do Đảng Quốc gia đề xuất giao cho Ủy ban Thương mại độc lập đánh giá bản chất của đề xuất này. Quyết định cuối cùng sẽ dựa trên thực tế khách quan."
Liên quan đến vấn đề này, các đảng phái khác cũng đưa ra quan điểm trái chiều:
• Đảng NZ First: Đẩy mạnh chiến dịch chia tách Pak'nSave khỏi New World và Four Square ngay lập tức mà không cần chờ đánh giá từ Ủy ban Thương mại.
• Đảng Lao động: Đề xuất buộc Foodstuffs và Woolworths phải vận hành mảng bán buôn độc lập hoàn toàn với mảng bán lẻ.
• Đảng Xanh: Muốn buộc hai gã khổng lồ này bán bớt các cửa hàng để thành lập chuỗi siêu thị nhà nước KiwiMart.
• Đảng ACT: Phản đối việc chia tách cấu trúc, thay vào đó muốn thành lập cơ chế "một cửa" để đơn giản hóa quy trình cấp phép cho các siêu thị mới.
Theo 1news.co.nz – Noo Thuyen