Quan điểm: Trong bài viết mới nhất thuộc chuỗi chuyên đề State of the Nation (Hiện trạng Đất nước), một cử tri lần đầu đi bầu cử chia sẻ quan điểm và định hướng bỏ phiếu của mình.
Ai sẽ là người lãnh đạo New Zealand bước sang năm 2027? (Nguồn: 1News)Công việc hiện tại của bạn là gì?
Tôi là sinh viên, nhưng những lúc không phải học thì tôi làm thư ký pháp lý.
Gia đình bạn hiện có bao nhiêu người?
Tôi đang sống trong ký túc xá đại học.
Bạn có đang vay khoản tín dụng sinh viên nào không?
Có chứ, tôi vay để trả học phí và chi phí sinh hoạt. Tôi cũng nhận được 15.000 NZD tiền học bổng. Ngoài ra, khi đi làm, tôi thu nhập khoảng 1.000 NZD mỗi tuần.
Bạn xác định mình thuộc sắc tộc nào?
Chủ yếu tôi coi mình là người New Zealand gốc Âu, nhưng tôi cũng mang một phần dòng máu Māori. Ngoài ra, tôi tự nhận mình là người Úc nữa vì bố tôi là người Úc và tôi từng sống ở đó một thời gian khi còn nhỏ.
Bạn đã quyết định sẽ bầu cho ai trong cuộc bầu cử tháng 11 chưa?
Rồi, tôi chọn đảng NZ First.
Lãnh đạo đảng NZ First Winston Peters đã tuyên bố "cuộc chiến chống woke" vào năm 2025. (Nguồn: 1News)Lý do đằng sau lựa chọn đó là gì?
Vấn đề cốt lõi tôi quan tâm nhất trong kỳ bầu cử này là nhập cư. Có lẽ đây không phải suy nghĩ phổ biến của giới trẻ, nhưng lớn lên tại Auckland, tôi đã chứng kiến thành phố này thay đổi rất nhiều trong 18 năm qua. Bản thân tôi khá may mắn khi có công việc thu nhập tốt, nhưng rất nhiều bạn bè tôi không thể tìm được việc làm. Điều đó làm tôi thực sự lo ngại.
Nghĩa là bạn cảm thấy nhập cư đang ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ thất nghiệp?
Không chỉ thất nghiệp đâu. Tôi cho rằng xã hội và nhiều giá trị tại New Zealand đang biến đổi vì điều đó, gây ra không ít căng thẳng.
Ngoài nhập cư, còn chính sách nào của NZ First phù hợp với quan điểm của bạn?
Nhìn chung, giá trị cá nhân của tôi và NZ First khá tương đồng. Tôi không phản đối nhiều chính sách của họ, ví dụ như việc xóa bỏ thế độc quyền đôi trong ngành siêu thị — điều đó hoàn toàn là lẽ tự nhiên. Về mặt cá nhân, tôi khá thiện cảm với chính trị gia Winston Peters, điều này cũng ảnh hưởng đến quyết định của tôi.
Đảng Lao động đã tuyên bố sẽ không hợp tác với NZ First. Bầu cho NZ First đồng nghĩa bạn đang tiếp tay cho một liên minh hữu xưng đưa ông Christopher Luxon trở lại ghế Thủ tướng thuộc đảng Quốc gia. Bạn có hài lòng với điều đó?
Về cá nhân, tôi không thích ông ấy. Tôi không nghĩ ông ấy sẽ giữ ghế lâu sau bầu cử; nếu họ thắng, ông ấy có thể bị phế bế nội bộ ngay sau đó. Nhưng đây là kiểu "lựa chọn bớt tệ nhất trong hai cái xấu". Tôi mất niềm tin nghiêm trọng vào cả hai người [Luxon và Chris Hipkins của đảng Lao động].
Christopher Luxon và Chris Hipkins (Nguồn: 1News)Tôi cực kỳ định kiến với ý tưởng đưa một cựu CEO lên làm lãnh đạo đảng Quốc gia rồi điều hành đất nước như một doanh nghiệp — vì quốc gia đâu phải là doanh nghiệp. Ông ấy đặt kinh tế lên trên các vấn đề xã hội một cách quá rõ ràng. Ông ấy cũng không phải một diễn giả giỏi và tôi không thích ông ấy đại diện cho New Zealand. Nhưng như đã nói, ông ấy vẫn là lựa chọn bớt xấu hơn.
Tôi cũng phản đối gay gắt hiệp định thương mại tự do với Ấn Độ. Tôi rất bất bình khi cả đảng Lao động lẫn Quốc gia lách qua các quy trình thông thường để thông qua hiệp định này, bất chấp ý kiến của các đối tác liên minh và một bộ phận lớn dân chúng, chỉ vì chút lợi ích kinh tế ít ỏi.
Thủ tướng Narendra Modi và Thủ tướng Chris Luxon đã bắt tay nhất trí về thỏa thuận vào tháng 4 năm nay. (Nguồn: 1News)Một trong những dự luật do NZ First thúc đẩy là Dự luật sửa đổi Luật Lập pháp (Định nghĩa về Nam và Nữ). Bạn nghĩ sao về điều này?
Tôi hoàn toàn ủng hộ. Tôi là một người theo đạo Công giáo Rôma, và đức tin ảnh hưởng lớn đến quan điểm cũng như lá phiếu của tôi. Tôi thấy dự luật này phù hợp với niềm tin tôn giáo của mình.
NZ First cũng đề xuất New Zealand nên rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu. Quan điểm của bạn thế nào?
Đó không phải ưu tiên hàng đầu của tôi, nhưng tôi đồng ý. Tôi không xem đó là việc cực kỳ quan trọng. Yếu tố cốt lõi nằm ở chủ quyền quốc gia và việc chúng ta có bị ràng buộc bởi các cam kết quốc tế hay không.
Một người phụ nữ bế con nhỏ lội qua dòng nước lũ sau tuần mưa lớn và nước chảy xiết từ trên núi xuống tại Bangladesh, tháng 7 năm 2026. (Nguồn: Getty)Cụ thể thì môi trường có nằm trong ưu tiên hàng đầu của bạn không?
Không hẳn. Tôi yêu thiên nhiên, nhưng nó không nằm ở đầu danh sách ưu tiên trong kỳ bầu cử này.
Bạn không lo ngại về biến đổi khí hậu sao?
Có thể nói là có, nhưng tôi không chắc. Mọi thứ trở nên quá tải khi người ta cố làm cho nó giống như ngày tận thế, điều đó khiến tôi hơi khó chịu. Tôi không phải nhà khoa học, nhưng tôi dần mất niềm tin vào các nhà khoa học và cả giới truyền thông — không có ý xúc phạm bạn đâu nhé. Tất cả cứ rối tung cả lên.
Nghị sĩ Shane Jones của NZ First đang gây tranh cãi vì ủng hộ khai khoáng mạnh mẽ. Bạn nghĩ sao về việc khai thác khoáng sản?
Ông ấy muốn đào vàng ở vùng Central Otago đúng không? Tôi nghĩ trong bối cảnh kinh tế này, tài nguyên đem ra sử dụng sẽ có lợi hơn là cứ để yên trong lòng đất. Hơn nữa, chính sách đó có kế hoạch trích một phần lợi nhuận trả lại cho địa phương. Việc này theo tôi sẽ giúp giảm thiểu tác động môi trường. Quốc gia cần đủ tiềm lực kinh tế trước khi tính đến việc bảo vệ môi trường.
Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Vùng Shane Jones phát biểu vào tháng 5 rằng chính phủ liên minh đang "mở ra thời kỳ hoàng kim của ngành khai khoáng, và chúng tôi có ý định tiếp tục đẩy nhanh tiến độ." (Nguồn: 1News)Vừa rời ghế nhà trường không lâu, bạn đánh giá thế nào về lệnh cấm điện thoại trong trường học của đảng Quốc gia?
Trường cấp 3 tôi học thuộc nhóm Decile 2 (trường ở khu vực kinh tế khó khăn), nên tôi khẳng định lệnh cấm điện thoại không thực sự hiệu quả hay được chấp hành nghiêm túc như ở các trường tư hay Auckland Grammar School. Tuy nhiên, tôi vẫn ủng hộ nếu chính phủ có biện pháp thực thi triệt để hơn.
Còn việc cấm mạng xã hội cho trẻ dưới 16 tuổi thì sao?
Rất nên. Mạng xã hội tác động xấu đến giới trẻ và cực kỳ gây nghiện. Tôi hiểu quan điểm của đảng ACT rằng đó là việc của phụ huynh, nhưng vấn đề này đã vượt quá tầm kiểm soát của từng gia đình. Nó độc hại đến mức chính phủ bắt buộc phải can thiệp. Nếu không, chúng ta sẽ tạo ra một thế hệ "thây ma" ngơ ngác, không thể hoạt động nếu thiếu điện thoại.
Chính phủ hiện tại đã cấm sử dụng điện thoại di động trong các trường học. (Nguồn: istock.com)Bạn có cho rằng hệ thống giáo dục cần một cuộc cải tổ lớn như Bộ trưởng Erica Stanford đang thực hiện?
Tôi ủng hộ nhiệt liệt. Dù cách triển khai chương trình giảng dạy sẽ khác nhau tùy từng trường, nhưng sự định hướng từ cấp trên là rất cần thiết. Chương trình NCEA hiện tại rất tệ. Đặc biệt là môn Lịch sử, năm nào cũng lặp đi lặp lại 3 chủ đề: Thủ lĩnh Hone Heke, Chiến dịch Gallipoli và Hiệp ước Waitangi. Đây là những cột mốc quan trọng, nhưng dạy mãi như vậy rất nhàm chán.
Các trường lớn có kinh phí để cho học sinh thi chứng chỉ quốc tế như Cambridge, nhưng còn các trường học như trường tôi thì sao? Những trường vùng khó khăn không có tiền đành phải dạy theo chương trình yếu kém và chịu đựng các lớp học mở nhồi nhét 90 học sinh chạy nhảy lung tung.
Bộ trưởng Giáo dục Erica Stanford (Nguồn: 1News)Bạn có muốn chia sẻ thêm điều gì không?
Bạn bè tôi bầu cho đủ các đảng: ACT, Quốc gia, Lao động, Xanh và cả đảng Opportunity nữa. Mặc dù quan điểm của họ rất đa dạng, tôi tin rằng nhập cư là chủ đề lớn hơn nhiều người nghĩ đối với giới trẻ.
Thực ra tôi từng làm một thử nghiệm xã hội nho nhỏ: mua một chiếc áo khoác của NZ First và mặc nó đi quanh khuôn viên trường đại học. Phản ứng của mọi người buồn cười lắm. Có một cô gái thậm chí từ chối đi chung thang máy với tôi. Cảm giác như thời Covid quay lại — tôi tự có một "khoảng cách an toàn" xung quanh mình!
Tuy nhiên, tôi cũng ngạc nhiên khi nhiều người trông giống cử tri đảng Xanh — như những người đi phát tờ rơi chiến dịch Bird of the Year — lại sẵn sàng đứng lại trò chuyện cởi mở với tôi. Trái lại, một số người chỉ nhìn tôi bằng ánh mắt hình viên đạn và phán xét dựa trên trang phục hay định kiến chính trị. Điều đó phản ánh mức độ phân hóa ngày càng sâu sắc ở New Zealand. Nhưng việc vẫn có những người không lên án hay "ném đá" bạn chỉ vì khác biệt góc nhìn khiến tôi thấy vẫn còn hy vọng.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang