Một tiêu đề thu hút trên trang web morningside.nz từng viết: "Thung lũng này không còn an toàn để qua đêm – và DOC không giải thích lý do".
Câu chuyện mô tả một khung cảnh đầy bí ẩn ở thung lũng Whakataki, gần Công viên Quốc gia Mount Aspiring – nhưng tất cả đều là bịa đặt.
Trang web vốn được lập ra để cung cấp thông tin về một khu giải trí tại Auckland, nhưng phần “tin tức” hiện đang bị chiếm quyền và ngập tràn các bài viết kỳ quái do AI tạo ra, mục đích chính là câu view để kiếm tiền quảng cáo.
Tin giả từ nơi thật, nhưng nội dung sai lệch hoàn toàn
Các bài viết thường lấy tên địa danh có thật, nhưng ghép vào vị trí sai và dựng nên những câu chuyện giả mạo. Ví dụ, một bài viết nói về việc DOC (Cục Bảo tồn Thiên nhiên) dựng rào thép chặn hang động tên "Echo Hole" ở South Island – nơi thực tế không hề tồn tại.
Ảnh minh họa hang động cũng được xác nhận là do AI tạo ra, hiển thị một khung cảnh rừng mưa – hoàn toàn sai lệch so với khí hậu khô hạn của vùng Waitaki, theo đại diện DOC Andy Roberts.
Chủ trang web nói bị "hack" – chuyên gia nghi bị chiếm tên miền
Chủ trang web, Rod Ballenden, cho biết họ không kiểm soát được các bài viết và đang cố gắng gỡ bỏ nhưng gặp khó khăn. Một số chuyên gia bảo mật như Adam Boileau nghi ngờ rằng tên miền có thể đã hết hạn, bị kẻ khác chiếm quyền để chèn nội dung giả và gắn quảng cáo kiếm tiền.
Boileau cho biết đây là thủ đoạn phổ biến trên internet hiện đại:
“Giữ nguyên giao diện gốc của website và chỉ âm thầm thêm mục tin tức giả giúp kẻ tấn công tận dụng uy tín có sẵn để tăng lượt truy cập.”
AI tạo nội dung hoàn toàn tự động để "gặt tiền quảng cáo"
Chuyên gia công nghệ Dylan Reeve, tác giả cuốn Fake Believe, nhận định đây là một ví dụ điển hình của “gặt doanh thu từ tin tức rác”:
“Đây là thứ rác rưởi mạch lạc – trông có vẻ logic, tiêu đề thu hút, nội dung đọc được – nhưng hoàn toàn vô nghĩa. Tôi sẽ rất ngạc nhiên nếu không phải AI tạo ra.”
Reeve cho rằng quá trình có thể được tự động hóa hoàn toàn, sử dụng các công cụ để:
• Quét Reddit và các diễn đàn để tìm chủ đề hot
• Tạo bài viết bằng AI dựa trên chủ đề
• Sinh ảnh minh họa bằng AI
• Đăng bài và gắn quảng cáo hàng loạt
“Bạn có thể tạo ra hàng trăm bài viết mỗi ngày – hoặc thậm chí mỗi phút.”
Tin giả lồng ghép yếu tố gây chia rẽ và phát ngôn phân biệt chủng tộc
Nhiều bài viết nhắc đến các yếu tố văn hóa như iwi (bộ lạc Māori), taonga (báu vật), rāhui (lệnh cấm tạm thời) nhằm kích động phản ứng. Một số bình luận dưới bài thể hiện quan điểm chống đối người Māori – tuy không rõ là người thật hay do AI sinh ra.
Hemopereki Simon, nhà nghiên cứu Đại học Waikato, cho biết các tư tưởng phân biệt chủng tộc từng tồn tại trong sách vở, nhưng giờ đây tràn lan trên môi trường số, đặc biệt là mạng xã hội. Nếu những bình luận trên là do AI tạo ra, ông không bất ngờ:
“AI cuối cùng vẫn sẽ tái tạo một số định kiến phân biệt chủng tộc nhất định.”
Cách nhận biết tin giả và lời cảnh báo từ DOC
Theo đại diện DOC Andy Roberts, người dân nên kiểm tra nguồn tin chính thức tại trang web của DOC thay vì tin vào các trang web thứ cấp. Tin thật từ DOC luôn có người phát ngôn cụ thể, và mọi thông báo đóng cửa đều được đăng chính thức.
“Nếu một bài viết không có tên nhân viên DOC cụ thể, bạn nên nghi ngờ tính xác thực của nó.”
Theo rnz.co.nz – Khoa Tran