New Zealand đang nghiên cứu triển khai hệ thống giám sát các tuyến cáp ngầm dưới biển, sau khi xuất hiện các tàu thuyền bị nghi “lảng vảng” gần khu vực có hạ tầng viễn thông quan trọng.
Ảnh: Sarah BooherTrent Fulcher, Giám đốc điều hành của Starboard Maritime Intelligence, đơn vị đang hợp tác thử nghiệm với Bộ Giao thông Vận tải (Transport Ministry), cho biết hiện nay đất nước “hoàn toàn không có hoạt động giám sát” đối với những rủi ro này, dù cáp ngầm là huyết mạch của Internet và hệ thống kinh tế quốc gia.
“Chúng ta đang phụ thuộc rất lớn vào các tuyến cáp này, và sẽ còn phụ thuộc nhiều hơn nữa trong tương lai. Vì vậy, việc không có bất kỳ sự giám sát nào là một rủi ro thực sự nghiêm trọng,” Fulcher nói với RNZ tại lễ khai trương trụ sở mới của Starboard ở Wellington vào thứ Năm.
Rủi ro từ tàu cá và mối đe dọa địa chính trị
Fulcher cho biết thử nghiệm với Bộ Giao thông đã phát hiện nhiều tàu cá đi vào vùng bảo vệ quanh cáp ngầm, có nguy cơ làm hư hại chúng.
“Khả năng bị tấn công phá hoại ngay ngày mai có thể thấp, nhưng việc chuẩn bị cho những biến động địa chính trị trong tương lai là điều cần thiết,” ông nói.
Hiện trên toàn cầu có hơn một triệu km cáp dữ liệu ngầm truyền tải Internet, xen lẫn với đường ống dẫn khí, điện và dầu. Các tập đoàn công nghệ lớn như Google và Meta đang triển khai thêm hàng nghìn km cáp mới với dung lượng truyền tải ngày càng lớn.
Tuy nhiên, những lo ngại về hoạt động phá hoại, đặc biệt liên quan tới Nga và Trung Quốc, đang gia tăng.
Ảnh: Phil PenningtonChính phủ cân nhắc mở rộng giám sát toàn bộ hạ tầng ngầm
Bộ Giao thông xác nhận với RNZ rằng hiện tại Transpower và Southern Cross đã có một số hoạt động giám sát cáp điện và cáp viễn thông.
“Bộ đang tích cực xem xét cách mở rộng công tác giám sát và bảo vệ toàn bộ hạ tầng dưới nước quan trọng của New Zealand,” Bộ cho biết trong thông cáo.
Theo Fulcher, một bản đề xuất chính thức đang được chuẩn bị nhằm xin cấp ngân sách triển khai giám sát quy mô quốc gia.
Starboard cũng đang làm việc với các cơ quan chính phủ Úc và các công ty vận hành cáp xuyên Tasman để thiết lập dịch vụ bảo vệ song phương.
Công nghệ “thấy mọi thứ” và cảnh báo tức thời
Tại lễ khai trương có sự tham dự của Thủ tướng Christopher Luxon cùng ba bộ trưởng khác. Luxon khẳng định:
“Bảo vệ cáp ngầm dưới biển là cực kỳ quan trọng, và công nghệ của Starboard có thể đóng vai trò lớn trong việc này.”
Starboard – được thành lập cách đây 6 năm với nguồn vốn ban đầu từ chính phủ, vừa hoàn tất thử nghiệm phát hiện nhiều tàu cá xâm nhập vùng cấm gần điểm cập bờ của cáp ngầm.
“Chúng tôi có thể gọi radio cho họ và nói: ‘Anh đang ở trong khu bảo vệ cáp đó nhé.’ Nhiều người còn không biết điều đó. Chúng tôi đáp lại: ‘Chúng tôi nhìn thấy anh đấy,’” Fulcher kể lại.
Ảnh: Phil PenningtonDấu hiệu hoạt động do nhà nước bảo trợ
Starboard đã phát triển thuật toán do New Zealand tự nghiên cứu, có khả năng phát hiện tàu “lảng vảng” gần tuyến cáp – dấu hiệu có thể liên quan đến hành vi kéo neo hoặc cố tình phá hoại.
“Các vụ phá hoại thường xảy ra ở Biển Bắc và Biển Đông, nhưng New Zealand cũng bắt đầu thấy những hoạt động tương tự được cho là do các quốc gia bảo trợ,” Fulcher tiết lộ.
Khi được hỏi cụ thể, ông nói đó là “những quốc gia bị trừng phạt – như Nga, Trung Quốc...”, và cho rằng việc giám sát liên tục sẽ giúp New Zealand chủ động ứng phó nếu rủi ro xuất hiện.
Starboard – công nghệ “mắt thần đại dương” của New Zealand
Hiện nền tảng của Starboard được sử dụng tại hơn 30 quốc gia, cung cấp hình ảnh thời gian thực từ vệ tinh và cảm biến, xử lý hàng tỷ dữ liệu vị trí tàu mỗi ngày.
“Đây là một nền tảng tuyệt vời,” Thủ tướng Luxon nhận xét.
Công nghệ này đã chứng minh hiệu quả trong giám sát đánh bắt trái phép ở Thái Bình Dương, và giờ có thể được mở rộng để bảo vệ các tuyến cáp ngầm của New Zealand.
Fulcher khẳng định thử nghiệm vừa qua cho thấy nhu cầu giám sát là “100% cần thiết”, không chỉ với cáp dữ liệu mà cả cáp điện và các tuyến hạ tầng ngầm khác.
“Chúng tôi ghi nhận nhiều trường hợp tàu cá hoạt động trái phép trong vùng bảo vệ, tiềm ẩn nguy cơ hư hại nghiêm trọng,” ông nói.
Theo rnz.co.nz – Khoa Tran