Chính phủ New Zealand vừa thông báo cắt giảm trợ cấp đi lại dành cho người cao tuổi và người khuyết tật, giảm từ 75% xuống còn 65%, làm dấy lên nhiều lo ngại trong cộng đồng những người phụ thuộc vào hỗ trợ này để sinh hoạt hằng ngày.
Mức trợ cấp sẽ giảm từ 75% xuống còn 65%. Ảnh: RNZ / Samuel RillstoneChương trình Total Mobility bị siết trợ cấp
Chương trình Total Mobility hiện cung cấp giá vé taxi và phương tiện công cộng được trợ giá cho những người có khiếm khuyết dài hạn. Theo Bộ trưởng Giao thông Chris Bishop và Bộ trưởng Người khuyết tật Louise Upston, việc chính phủ Lao động trước đây nâng mức trợ cấp từ 50% lên 75% vào năm 2022 đã không tính đến sự gia tăng mạnh về nhu cầu sử dụng.
Số liệu cho thấy:
• Số người đăng ký tăng từ 108.000 lên 120.000 trong giai đoạn 2022–2024/25
• Số chuyến đi tăng từ 1,8 triệu (năm 2018) lên 3 triệu chuyến (2024/25)
Ông Bishop cho biết, với mức tăng nhu cầu này, chương trình đang đứng trước nguy cơ vượt quá ngân sách 236 triệu NZD được phân bổ cho giai đoạn 5 năm đến năm 2030.
Chính phủ nói nhằm “ổn định tài chính” chương trình
Theo ông Bishop, khoản trợ cấp được chia sẻ giữa chính phủ trung ương và các cơ quan giao thông địa phương, bao gồm hội đồng địa phương và Cơ quan Giao thông New Zealand (NZTA).
“Đây là một dịch vụ quan trọng đối với những người đang sử dụng chương trình. Tuy nhiên, chúng tôi đang phải khắc phục một ‘vách đá tài khóa’ để lại từ trước,” ông nói.
Chính phủ cho biết việc giảm trợ cấp xuống 65% sẽ giúp ổn định chương trình theo hướng bền vững về tài chính, đồng thời vẫn bảo đảm hỗ trợ cho cộng đồng người khuyết tật.
Phần chi phí tiết kiệm được cho ngân sách trung ương sẽ được chuyển lại cho các cơ quan giao thông công cộng nhằm thu hẹp khoản thiếu hụt giai đoạn 2025–2030. Ngoài ra, chính phủ cũng cam kết bổ sung thêm 10 triệu NZD.
Bà Louise Upston nhấn mạnh mục tiêu là:
“Ổn định áp lực tài chính, bảo đảm tính bền vững, sự nhất quán trong cung cấp dịch vụ và tính công bằng trên toàn New Zealand.”
Chính phủ cũng sẽ công bố tài liệu tham vấn để lấy ý kiến về các thay đổi tiếp theo, hướng tới quyền tiếp cận công bằng và bền vững hơn cho những người có nhu cầu cao nhất.
Phe đối lập phản đối: Người khuyết tật sẽ phải trả nhiều tiền hơn
Tuy nhiên, quyết định này vấp phải chỉ trích mạnh mẽ từ Công đảng. Bà Priyanca Radhakrishnan cho rằng việc cắt giảm trợ cấp đồng nghĩa với việc người khuyết tật phải trả nhiều tiền hơn để đi làm, đi khám bệnh hoặc thăm người thân.
Bà cho rằng chính phủ đang làm cuộc sống của người khuyết tật trở nên khó khăn và tốn kém hơn, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng chi phí sinh hoạt.
“Cắt giảm trợ cấp đi lại vào lúc người dân đang chật vật là hoàn toàn xa rời thực tế, nhất là từ một chính phủ từng hứa sẽ giảm áp lực chi phí sinh hoạt nhưng lại khiến tình hình tệ hơn,” bà nói.
Theo bà Radhakrishnan, cộng đồng người khuyết tật cảm thấy bị phản bội, sau hàng loạt thay đổi gần đây như:
• Cắt giảm đột ngột quỹ hỗ trợ linh hoạt
• Siết điều kiện chăm sóc nội trú không báo trước
• Giải thể Whaikaha và chuyển hỗ trợ người khuyết tật sang Bộ Phát triển Xã hội
Bà nhấn mạnh, giao thông giá rẻ không phải là “xa xỉ”, mà là “phao cứu sinh” giúp người khuyết tật duy trì độc lập, phẩm giá và khả năng tham gia đời sống xã hội — cũng chính là lý do Công đảng đã tăng mức trợ cấp vào năm 2022.
Theo rnz.co.nz – Khoa Tran