Ba trong số các công ty công nghệ lớn nhất thế giới phải đối mặt với một phiên tòa lịch sử tại Los Angeles bắt đầu từ tuần này.
Vụ kiện xoay quanh các cáo buộc rằng các nền tảng của họ — Instagram của Meta, TikTok của ByteDance và YouTube của Google — đã cố tình gây nghiện và gây hại cho trẻ em.
Cảnh báo: Bài viết này có đề cập đến các nội dung về trầm cảm và tự tử.
Quá trình lựa chọn bồi thẩm đoàn bắt đầu vào tuần này tại Tòa thượng thẩm Quận Los Angeles.
Đây là lần đầu tiên các công ty này sẽ tranh tụng trước một bồi thẩm đoàn, và kết quả có thể gây ra những tác động sâu sắc đến hoạt động kinh doanh cũng như cách họ quản lý trẻ em sử dụng nền tảng.
Quá trình lựa chọn dự kiến kéo dài ít nhất vài ngày, với 75 bồi thẩm viên tiềm năng được thẩm vấn mỗi ngày cho đến ít nhất là thứ Sáu.
Một công ty thứ tư có tên trong đơn kiện là Snap Inc. (công ty mẹ của Snapchat) đã dàn xếp vụ việc vào tuần trước với một số tiền không được tiết lộ.
Trọng tâm của vụ án là một thiếu niên 19 tuổi chỉ được nhận dạng bằng tên viết tắt “KGM”.
Trường hợp của cô có thể quyết định số phận của hàng ngàn vụ kiện tương tự khác nhắm vào các công ty mạng xã hội.
Cô và hai nguyên đơn khác đã được chọn cho các phiên tòa "án lệ" (bellwether trials) — về cơ bản là các vụ kiện thử nghiệm để cả hai bên xem xét các lập luận của mình diễn ra như thế nào trước bồi thẩm đoàn và mức bồi thường thiệt hại (nếu có) có thể được phán quyết.
Clay Calvert, một nghiên cứu viên cao cấp về chính sách công nghệ tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, cho biết như trên.
KGM tuyên bố rằng việc sử dụng mạng xã hội từ khi còn nhỏ đã khiến cô bị nghiện công nghệ và làm trầm trọng thêm tình trạng trầm cảm cũng như ý định tự tử.
Quan trọng hơn, đơn kiện cáo buộc rằng điều này được thực hiện thông qua các lựa chọn thiết kế có tính toán từ các công ty nhằm khiến nền tảng gây nghiện hơn với trẻ em để tăng lợi nhuận.
Lập luận này, nếu thành công, có thể lách qua "lá chắn" của Tu chính án thứ nhất và Điều 230 — vốn là điều luật bảo vệ các công ty công nghệ khỏi trách nhiệm pháp lý đối với nội dung do người dùng đăng tải.
"Vay mượn nặng nề các kỹ thuật hành vi và thần kinh học được sử dụng trong các máy đánh bạc và ngành công nghiệp thuốc lá, các Bị đơn đã cố tình nhúng vào sản phẩm của họ một loạt các tính năng thiết kế nhằm tối đa hóa sự tương tác của thanh thiếu niên để thúc đẩy doanh thu quảng cáo," đơn kiện nêu rõ.
Các giám đốc điều hành, bao gồm cả CEO Meta Mark Zuckerberg, dự kiến sẽ ra làm chứng tại phiên tòa, dự kiến kéo dài từ sáu đến tám tuần.
Các chuyên gia đã chỉ ra những điểm tương đồng với các phiên tòa nhắm vào các tập đoàn thuốc lá lớn (Big Tobacco) dẫn đến thỏa thuận dàn xếp năm 1998, yêu cầu các công ty thuốc lá phải trả hàng tỷ đô la chi phí chăm sóc sức khỏe và hạn chế tiếp thị nhắm vào trẻ vị thành niên.
"Nguyên đơn không chỉ đơn thuần là những thiệt hại ngoài ý muốn từ sản phẩm của Bị đơn," đơn kiện viết.
"Họ là nạn nhân trực tiếp của các lựa chọn thiết kế sản phẩm có chủ đích từ mỗi Bị đơn. Họ là mục tiêu nhắm đến của các tính năng gây hại vốn đã đẩy họ vào vòng xoáy phản hồi tự hủy hoại bản thân."
Các công ty công nghệ bác bỏ cáo buộc rằng sản phẩm của họ cố tình gây hại cho trẻ em.
họ dẫn chứng hàng loạt các biện pháp bảo vệ đã được thêm vào trong những năm qua và lập luận rằng họ không chịu trách nhiệm về nội dung do bên thứ ba đăng tải.
"Gần đây, một số vụ kiện đã cố gắng đổ lỗi trực tiếp cho các công ty mạng xã hội về những bất ổn sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên," Meta cho biết trong một bài đăng trên blog gần đây.
"Nhưng điều này đã đơn giản hóa quá mức một vấn đề nghiêm trọng. Các bác sĩ và nhà nghiên cứu nhận thấy rằng sức khỏe tâm thần là một vấn đề cực kỳ phức tạp và đa diện, và các xu hướng về phúc lợi của thanh thiếu niên không hề rõ ràng hay phổ biến."
"Việc thu hẹp những thách thức mà thanh thiếu niên đối mặt vào một yếu tố duy nhất là phớt lờ các nghiên cứu khoa học và nhiều tác nhân gây căng thẳng đang ảnh hưởng đến giới trẻ ngày nay, như áp lực học tập, an toàn học đường, thách thức kinh tế xã hội và lạm dụng chất gây nghiện."
Meta, YouTube và TikTok đã không phản hồi ngay lập tức các yêu cầu bình luận vào thứ Ba.
Vụ kiện này sẽ là phát súng đầu tiên trong một loạt các vụ kiện bắt đầu từ năm nay nhằm quy trách nhiệm cho các công ty mạng xã hội về việc gây hại cho sức khỏe tâm thần của trẻ em.
Một phiên tòa liên bang khác bắt đầu vào tháng 6 tại Oakland, California, sẽ là phiên tòa đầu tiên đại diện cho các học khu đã kiện các nền tảng mạng xã hội vì gây hại cho học sinh.
Ngoài ra, hơn 40 bộ trưởng tư pháp các bang đã đệ đơn kiện Meta, cáo buộc công ty này gây hại cho giới trẻ và góp phần vào cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần bằng cách cố tình thiết kế các tính năng trên Instagram và Facebook gây nghiện cho trẻ em.
Đa số các vụ kiện đã được đệ trình lên tòa án liên bang, nhưng một số bang đã kiện tại tòa án địa phương của họ.
TikTok cũng đối mặt với các vụ kiện tương tự tại hơn một chục tiểu bang khác.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang