Người lái xe sẽ phải trả nhiều tiền hơn để đăng ký xe từ hôm nay, trong khi chi phí thuốc kê đơn sẽ giảm từ tháng 2 – tất cả nằm trong loạt thay đổi chính sách được Chính phủ triển khai trong năm mới.
Lịch tháng 1 năm 2026 (Nguồn: istock.com)Các điều chỉnh chi phí này là một phần trong việc thực thi hàng loạt chính sách mới liên quan đến thuốc kê đơn, giáo dục bậc cao và KiwiSaver, dự kiến áp dụng xuyên suốt đầu năm 2026.
Một số thay đổi chỉ là điều chỉnh phí nhỏ, nhưng cũng có những chính sách hoàn toàn mới hoặc quy định mới bắt đầu có hiệu lực. Dưới đây là tổng hợp những thay đổi đáng chú ý và tác động trực tiếp đến tài chính cá nhân trong những tháng tới.
Đầu năm 2026: Được phép xây “nhà phụ” (granny flat)
Từ đầu năm 2026, chủ nhà sẽ có thể xây granny flat trên đất của mình khi luật nhà ở mới có hiệu lực.
Theo quy định mới, chủ sở hữu bất động sản có thể xây nhà ở thứ cấp mà không cần quy trình xin giấy phép phức tạp như trước. Mục tiêu của chính sách là tăng nguồn cung nhà ở, tận dụng quỹ đất hiện có.
Chính phủ cho biết quy định này đặc biệt hữu ích cho các gia đình muốn ở chung với người thân lớn tuổi hoặc con cái trưởng thành, đồng thời mở ra cơ hội tăng thu nhập cho thuê.
Thời điểm áp dụng cụ thể sẽ được quyết định thông qua order in council, tức quyết định hành pháp không cần Quốc hội thông qua.
Tháng 1: Phí đăng ký xe tăng, giáo dục có nhiều thay đổi
Phí đăng ký xe (rego) tăng
Từ 1/1, phí đăng ký xe tăng khoảng 25 NZD cho tất cả các loại xe.
• Xe chở khách chạy xăng cá nhân: tăng từ khoảng 144 NZD lên 173 NZD/năm
Quyết định này được đưa ra từ tháng 5/2024, nhằm điều chỉnh mức phí theo lạm phát kể từ năm 1994.
Thay đổi trong giáo dục và đào tạo bậc cao
• Chương trình học phí miễn phí (fees-free) chuyển từ năm đầu sang năm cuối
• Áp dụng cho sinh viên bắt đầu năm học cuối từ 1/1/2025 trở đi
• Hỗ trợ tối đa 12.000 NZD cho 1 năm học hoặc 2 năm đào tạo gắn với công việc
• Có thể nộp đơn từ 15/1/2026
Chương trình miễn phí năm đầu đã chính thức bị loại bỏ dưới thời chính phủ liên minh hiện tại.
Ngoài ra, 10 trường bách khoa (polytechnic) sẽ được tái lập, đảo ngược cải cách hợp nhất Te Pūkenga trước đây của chính phủ Lao động.
Một phụ nữ giơ tay trong một bài giảng tại trường đại học (ảnh minh họa). (Nguồn: istock.com)Trường học: Dịch vụ điểm danh mới & Luật Tiêu chuẩn Pháp lý
• Dịch vụ điểm danh học sinh mới được triển khai từ tháng 1, nhằm nâng cao tỷ lệ tham gia và hoàn thành chương trình học
• Regulatory Standards Act có hiệu lực từ 1/1, dù khung pháp lý ban đầu chưa hoàn chỉnh
• Các điều khoản chính dự kiến được kích hoạt từ tháng 1 đến tháng 7/2026
Tháng 2: Thuốc kê đơn rẻ hơn, dễ tiếp cận hơn
Đơn thuốc 12 tháng
Từ 1/2, người dân có thể nhận đơn thuốc kéo dài 12 tháng cho các bệnh ổn định lâu dài.
• Không cần quay lại bác sĩ mỗi lần xin đơn mới
• Có thể tiết kiệm tới 105 NZD/năm chi phí khám GP
• Giúp giảm tải cho hệ thống y tế
Bao bì vỉ. (Nguồn: istock.com)Điều trị ADHD cho người lớn dễ tiếp cận hơn
Cũng từ 1/2, GP và y tá hành nghề có thể bắt đầu điều trị y khoa cho người lớn mắc ADHD.
Trước đây, thuốc kích thích chỉ được kê sau khi có khuyến nghị từ bác sĩ chuyên khoa. Không phải tất cả GP sẽ sẵn sàng ngay, nhưng năng lực chẩn đoán và điều trị được kỳ vọng sẽ mở rộng theo thời gian.
Tháng 3: Mở rộng tầm soát ung thư & quy định thẻ quà tặng
Tầm soát ung thư ruột
• Độ tuổi tham gia chương trình tầm soát miễn phí giảm từ 60 xuống 58 tuổi
• Giai đoạn 2 triển khai tại các vùng Midland và Central (Đảo Bắc)
• Tất cả người đủ điều kiện sẽ được mời tham gia trước tháng 3/2027
Thẻ quà tặng (gift card)
Từ 16/3, thẻ quà tặng phải có thời hạn tối thiểu 3 năm kể từ ngày bán.
• Nếu ghi thời hạn ngắn hơn, thời hạn đó sẽ không có hiệu lực
• New Zealand chính thức tiệm cận chuẩn quốc tế như Australia
Thẻ quà tặng. (Nguồn: istock.com)Tháng 4–5: KiwiSaver tăng, phí Paywave sắp bị xóa bỏ
Tăng tỷ lệ đóng KiwiSaver
Từ 1/4:
• Tỷ lệ đóng mặc định của người lao động và chủ lao động tăng từ 3% lên 3,5%
• Người từ 16–17 tuổi được hưởng đóng góp bắt buộc từ chủ lao động
Người lao động có thể xin giữ mức 3% từ tháng 2. Một đợt tăng tiếp theo sẽ diễn ra vào năm 2028.
Xóa bỏ phụ phí Paywave
Chính phủ cam kết cấm phụ phí thanh toán không tiếp xúc (paywave) chậm nhất vào tháng 5/2026.
“Người tiêu dùng sẽ không còn bị phạt vì lựa chọn hình thức thanh toán – dù là chạm thẻ, quẹt thẻ hay dùng ví điện tử,” Bộ trưởng Thương mại Scott Simpson cho biết.
Theo 1news.co.nz – Noo Thuyen