Khi ngày càng có thêm hiểu biết về lợi ích sức khỏe của các thuốc GLP-1, một lượng lớn nghiên cứu khoa học đang tìm cách trả lời liệu nhóm thuốc giảm cân phổ biến này có thể giúp đối phó với một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới: ung thư hay không.
Các nhà nghiên cứu đang nỗ lực tìm hiểu liệu thuốc giảm cân có thể giúp giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư hay không. Ảnh: Reshma Kirpalani / The Washington PostNghiên cứu về tác động của thuốc GLP-1 đối với nguy cơ mắc và khả năng sống sót sau ung thư vẫn đang ở giai đoạn đầu, và các kết quả đến nay cho thấy bức tranh khá trái chiều.
Một số nghiên cứu gợi ý rằng thuốc có thể liên quan đến nguy cơ mắc một số loại ung thư thấp hơn và kết quả điều trị tốt hơn sau khi được chẩn đoán. Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng phát hiện ít hoặc không có tác động đối với những loại ung thư khác.
Trong một số trường hợp, thuốc còn được ghi nhận có liên quan đến sự gia tăng nhẹ nguy cơ. Các chuyên gia cũng lưu ý rằng tác động dài hạn của nhóm thuốc này hiện chưa được hiểu rõ.
“Chúng ta chưa biết hết các lợi ích, nhưng cũng chưa biết hết những tác động bất lợi,” bà Sherry Shen, bác sĩ ung bướu chuyên về ung thư vú tại Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering, cho biết.
Nghiên cứu mới nhất cho thấy điều gì
Một nghiên cứu quy mô lớn trên hơn 1,6 triệu người mắc đái tháo đường type 2 cho thấy những người sử dụng thuốc GLP-1 có mức giảm nguy cơ đáng kể ở 10 trong số 13 loại ung thư liên quan đến béo phì so với nhóm dùng insulin. Kết quả được công bố năm 2024 trên tạp chí JAMA Network Open.
Một nghiên cứu quy mô lớn khác, công bố vào tháng 8/2025, theo dõi người trưởng thành bị béo phì và cho thấy những người dùng thuốc giảm cân này có mối liên hệ rõ rệt với việc giảm nguy cơ ung thư nói chung.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy mức giảm nguy cơ đặc biệt rõ rệt đối với ung thư nội mạc tử cung, u màng não (ảnh hưởng đến não) và ung thư buồng trứng. Tuy nhiên, họ cũng ghi nhận sự gia tăng nguy cơ không có ý nghĩa thống kê đối với ung thư thận ở những người sử dụng thuốc.
“Nhìn chung, thuốc có tác dụng bảo vệ ở mức độ nhất định,” ông Jiang Bian, Giám đốc thông tin nghiên cứu tại Trung tâm Ung thư Toàn diện Melvin and Bren Simon thuộc Đại học Indiana, người dẫn dắt nhóm nghiên cứu về người béo phì, cho biết.
“Nhưng nếu xét từng loại ung thư cụ thể hoặc từng nhóm dân số khác nhau, thì tác dụng bảo vệ hay bất lợi lại không giống nhau.”
Không phải nghiên cứu nào cũng cho kết quả tích cực
Một tổng quan 48 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy thuốc GLP-1 “có thể ít hoặc không ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư liên quan đến béo phì”, theo nghiên cứu công bố tháng 12 trên Annals of Internal Medicine.
Nghiên cứu này tập trung vào các loại ung thư như tuyến giáp, tụy, đại trực tràng, dạ dày, thực quản, gan, túi mật, vú, buồng trứng, nội mạc tử cung, thận, cùng với đa u tủy và u màng não.
Thuốc GLP-1 và khả năng kéo dài thời gian sống sau ung thư
Tuy vậy, một số nghiên cứu gần đây khác lại cho thấy GLP-1 có thể cải thiện khả năng sống sót ở một số bệnh nhân đã được chẩn đoán ung thư.
Ở nhóm người cao tuổi mắc ung thư và đái tháo đường type 2, việc sử dụng thuốc GLP-1 có liên quan đến tỷ lệ tử vong thấp hơn, theo kết quả công bố tháng 7/2025 trên JAMA Network Open.
“Điều này mở ra một hướng nghiên cứu mới về việc sử dụng GLP-1 ở nhóm bệnh nhân đặc thù này,” bà Serena Guo, giáo sư tại Trường Dược thuộc Đại học Purdue và là đồng tác giả nghiên cứu, nhận định.
Thuốc cũng có thể mang lại lợi ích cho bệnh nhân ung thư đại tràng. Một nghiên cứu trên hơn 6.800 người cho thấy những người sử dụng GLP-1 có tỷ lệ tử vong sau 5 năm thấp chưa đến một nửa so với nhóm không dùng thuốc, theo kết quả công bố tháng 11 trên tạp chí khoa học Cancer Investigation.
Các phát hiện vẫn nhất quán ngay cả khi các nhà nghiên cứu điều chỉnh theo đặc điểm nhân khẩu học, bệnh nền khác và mức độ nặng của ung thư đại tràng, theo ông Raphael Cuomo, giáo sư và nhà nghiên cứu ung thư tại Trường Y UC San Diego, tác giả nghiên cứu.
Ông cho biết những bệnh nhân béo phì sử dụng GLP-1 dường như hưởng lợi nhiều hơn đáng kể về mặt giảm tỷ lệ tử vong so với những người có cân nặng bình thường.
“Trong trường hợp này, chúng tôi thấy các thuốc này có thể mang lại tác động khá mạnh mẽ,” ông nói.
“Tuy nhiên, cần phải được xác nhận bằng các thử nghiệm ngẫu nhiên để chắc chắn rằng đây thực sự là tác dụng chống ung thư, hay còn có những cơ chế khác. Dù vậy, đây là bằng chứng rất hứa hẹn cho thấy thuốc có thể mang lại lợi ích lớn cho bệnh nhân ung thư đại tràng.”
GLP-1 có thể giúp ích cho ung thư như thế nào
Theo các chuyên gia, khả năng giúp giảm cân của thuốc GLP-1 — vốn được phát triển để điều trị đái tháo đường type 2 — là một trong những cách thuốc có thể mang lại lợi ích trong phòng ngừa ung thư, bởi béo phì là yếu tố nguy cơ lớn đối với nhiều loại ung thư.
“Có rất nhiều cơ chế mà béo phì góp phần làm tăng nguy cơ ung thư,” bà Shen cho biết.
“Nếu bạn có thể điều chỉnh lượng mỡ trong cơ thể, hay còn gọi là mô mỡ, thì về mặt lý thuyết, bạn cũng đang điều chỉnh nguy cơ ung thư.”
GLP-1 cũng có thể giúp bằng cách giảm nguy cơ đái tháo đường và giảm viêm, những yếu tố có thể thúc đẩy sự hình thành ung thư, bà nói thêm.
Nghiên cứu mới: GLP-1 tác động trực tiếp lên tế bào ung thư?
Các nghiên cứu vẫn đang tiếp tục để hiểu rõ hơn GLP-1 tác động thế nào đối với bệnh nhân ung thư.
Chẳng hạn, các nhà khoa học tại Viện Ung thư Dana-Farber ở Boston đang nghiên cứu tác động của thuốc đối với liposarcoma, một loại ung thư bắt nguồn từ tế bào mỡ.
“Loại ung thư hiếm này mang lại cho chúng tôi cơ hội đặc biệt để nghiên cứu GLP-1 tác động trực tiếp lên tế bào ung thư như thế nào,” bà Erica Pimenta, bác sĩ – nhà khoa học đang dẫn dắt nghiên cứu về khả năng dùng thuốc giảm cân trong điều trị liposarcoma, cho biết.
Các nghiên cứu ban đầu cho thấy khi GLP-1 được đưa vào tế bào khối u, các nhà khoa học nhận thấy dấu hiệu cho thấy tế bào ‘bật lên’ hoặc được tái lập trình để hoạt động giống tế bào mỡ bình thường hơn. Theo bà Pimenta, hiện có sự quan tâm lớn đến việc xem liệu phát hiện này có thể áp dụng cho các loại ung thư khác hay không.
Không phải “thuốc chữa bách bệnh”: Cảnh báo từ chuyên gia
Trong khi đó, các chuyên gia khuyến cáo không nên vội vàng sử dụng thuốc GLP-1 mà chưa tham vấn ý kiến của bác sĩ.
“Quyết định bắt đầu dùng một trong những thuốc này không nên xem nhẹ,” ông Cuomo nói. “Đây là liệu trình dài hạn, chi phí cao và có thể có tác dụng phụ.”
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng việc dùng thuốc cần đi kèm với lối sống lành mạnh, như ăn uống hợp lý và duy trì vận động.
“Những thuốc GLP-1 này không phải là miếng băng cá nhân để chữa mọi vấn đề,” bà Shen nói.
Theo nzherald.co.nz – Anna Nguyen