Khi cuộc tranh luận về cuộc cải tổ lớn đối với luật lao động bước vào giai đoạn cuối tại Quốc hội, một đối tác trong liên minh cho biết họ có những "lo ngại" muốn được giải quyết mặc dù có khả năng vẫn sẽ ủng hộ dự luật.
Bộ trưởng Quan hệ Lao động và An toàn Brooke van Velden hy vọng sẽ thông qua đạo luật vào chiều nay, khởi động một trong những cuộc cải cách thị trường lao động lớn nhất trong nhiều thập kỷ.
Bộ trưởng cho biết mục đích của việc này là để cân bằng lại mối quan hệ giữa chủ lao động và người lao động, đồng thời mang lại cho các doanh nghiệp sự "tự tin" hơn khi thuê nhân viên và nhà thầu.
Nhưng những người chỉ trích đạo luật cho rằng các thay đổi, bao gồm việc hạn chế đối tượng có thể khiếu nại cá nhân, là một cuộc tấn công trực diện vào các quyền lợi cốt lõi của người lao động và sẽ tạo cơ sở để các doanh nghiệp có thể "sa thải tùy ý".
Dự luật cũng sẽ định nghĩa rõ trong luật ai là "nhà thầu" và ai là "nhân viên", đồng thời bãi bỏ "quy tắc 30 ngày" vốn tự động đưa nhân viên mới vào các điều khoản của thỏa ước tập thể trong 30 ngày làm việc đầu tiên.
Bà Van Velden nói với các phóng viên tại Quốc hội rằng tiền đề của những thay đổi luật pháp là để "xây dựng niềm tin cho doanh nghiệp nhằm giúp việc thuê người trên toàn nền kinh tế trở nên dễ dàng hơn".
"Chúng tôi biết có nhiều công ty ngoài kia thực sự khá lo sợ khi nhận một nhân viên mới vì họ e ngại về những gì sẽ xảy ra nếu mọi việc không suôn sẻ."
Khiếu nại cá nhân
Hành vi của người lao động sẽ được xem xét kỹ hơn khi thiết lập các biện pháp khắc phục cho khiếu nại cá nhân. Trong những trường hợp này, sẽ không có biện pháp khắc phục nào nếu nhân viên bị sa thải vì hành vi sai trái nghiêm trọng.
Trong khi đó, những sai phạm ít nghiêm trọng hơn có thể làm giảm các khoản bồi thường lên đến 100%, không có lựa chọn phục hồi vị trí làm việc hoặc bồi thường cho sự tổn thương và hạ thấp nhân phẩm nếu người lao động được xác định là có lỗi dẫn đến khiếu nại của chính mình.
Theo công ty luật Dentons, "mặc dù nhân viên vẫn có thể khởi kiện, nhiều chủ lao động sẽ cảm thấy có thể sa thải nhân viên mà không cần theo quy trình nào khi các biện pháp bồi thường không được tòa án đưa ra".
"Bản sửa đổi này cũng có thể khuyến khích chủ lao động sa thải một nhân viên mà họ cho là có lỗi trong bất kỳ khiếu nại cá nhân tiềm tàng nào mà không cần quy trình thích đáng (ví dụ: khi có những lo ngại đáng kể về hiệu suất), vì biết rằng hậu quả đối với họ sẽ bị hạn chế do các khoản bồi thường cho nhân viên đã giảm bớt."
Ngưỡng thu nhập 200.000 đô la
Dưới những thay đổi sâu rộng đối với khiếu nại cá nhân, những người thu nhập hơn 200.000 đô la mỗi năm sẽ không thể theo đuổi khiếu nại về việc bị sa thải bất công đối với chủ lao động. Điều này áp dụng trừ khi họ đã chủ động loại bỏ điều khoản này trong hợp đồng.
Đạo luật cho biết những người có thu nhập này "thường có năng lực thương lượng cao" và những thay đổi sẽ mang lại "sự linh hoạt và chắc chắn hơn trong quá trình sa thải đối với những nhân viên có tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động của tổ chức".
Ai là nhà thầu?
Đạo luật định nghĩa rõ ai là "nhân viên" và ai là "nhà thầu". Điều này diễn ra ngay sau phán quyết mang tính bước ngoặt của Tòa án Tối cao, nơi các tài xế Uber đã thắng trong cuộc chiến để được đối xử như nhân viên (và do đó được hưởng các quyền lợi như mức lương tối thiểu và nghỉ phép) thay vì là nhà thầu.
Theo công ty luật Buddle Findlay, "những tác động rộng lớn của phán quyết này có thể sẽ bị hóa giải bởi Dự luật sửa đổi quan hệ việc làm", dự luật này đưa ra một "bài kiểm tra đầu vào" mới nhằm hạn chế khả năng người lao động thách thức tình trạng việc làm của họ.
Và như hãng luật Douglas Lawyers giải thích, theo luật lao động năm 2000 trước đây, những cá nhân đang làm việc với tư cách là nhà thầu độc lập có thể nộp đơn lên Cơ quan Quan hệ Việc làm (ERA) hoặc tòa án để khẳng định rằng "bản chất thực sự" của mối quan hệ là thuê mướn lao động.
Theo luật mới, một người sẽ được coi là "nhà thầu xác định" nếu đáp ứng "bài kiểm tra đầu vào" sau:
Có thỏa thuận bằng văn bản ghi rõ người lao động là nhà thầu độc lập. Doanh nghiệp không ngăn cản người lao động làm việc cho người khác, bao gồm cả các đối thủ cạnh tranh. Người lao động không bắt buộc phải làm việc vào những thời điểm, ngày giờ nhất định hoặc trong một khoảng thời gian tối thiểu, và có thể thầu phụ lại công việc. Chủ lao động có quyền yêu cầu kiểm tra lý lịch nhà thầu phụ. Doanh nghiệp không thể chấm dứt hợp đồng nếu người lao động không chấp nhận làm thêm việc. Nếu đáp ứng tất cả các yếu tố trên, nhà thầu đó sẽ không thể khiếu nại pháp lý lên tòa án về tình trạng việc làm của mình.
Quy tắc "30 ngày" bị bãi bỏ
Nếu đạo luật được ban hành, "quy tắc 30 ngày" sẽ bị loại bỏ. Hiện tại, nhân viên mới mặc định được hưởng quyền lợi từ thỏa ước tập thể của công đoàn trong 30 ngày đầu tiên làm việc trước khi chọn có gia nhập công đoàn hay không.
Theo bản sửa đổi, chủ lao động sẽ chỉ được yêu cầu thông báo cho nhân viên mới về sự tồn tại của thỏa ước tập thể và cung cấp một bản sao. Về bản chất, việc bãi bỏ "quy tắc 30 ngày" có nghĩa là chủ lao động và nhân viên có thể đàm phán hợp đồng cá nhân ngay từ đầu.
Công ty luật Dentons cho biết điều này sẽ "gián tiếp hỗ trợ việc mở rộng các đợt thử việc 90 ngày".
Bà Fleur Fitzsimons, thư ký quốc gia của PSA - nghiệp đoàn lớn nhất cả nước, cho biết nếu được thông qua ở dạng hiện tại, luật sẽ "thay đổi hoàn toàn mọi nơi làm việc tại New Zealand bằng cách tạo ra tình trạng việc làm bấp bênh cho mọi người lao động".
Bà mô tả những thay đổi này là sự "hủy hoại các quyền quan trọng của người lao động lớn nhất kể từ năm 1973", thời điểm luật khiếu nại cá nhân được ra đời.
"Đó chính là quyền sa thải tùy ý ngay tại New Zealand. Nếu được thông qua thành luật, dự luật sẽ đẩy nhanh sự hủy hoại trên diện rộng các quyền lợi thiết yếu của công nhân," bà nói.
"Những quyền lợi như vậy vốn đã bị hạn chế đáng kể ở New Zealand. Dự luật này sẽ phá hủy cấu trúc cốt lõi của những gì còn sót lại."
Trong một bài phát biểu trước Quốc hội, Bộ trưởng Cộng đồng Nông thôn của đảng NZ First, Mark Patterson, cho biết đảng này có một số "lo ngại và chỉnh sửa" mà họ muốn được xem xét lại. Ông Patterson nói rằng đảng thường coi mình là "trọng tài" giữa đảng Quốc gia và đảng Lao động trong các dự luật quan hệ lao động.
"Đây cũng là tác động mà chúng tôi hy vọng sẽ thực hiện được đối với đạo luật này," ông nói.
"Các quy định về khiếu nại cá nhân nói riêng là thực sự quan trọng. Có một sự mất cân bằng quyền lực ở đó," ông nói, đồng thời đặt câu hỏi làm thế nào để giải quyết vấn đề này mà không điều chỉnh quá mức gây tổn hại đến những "khiếu nại cá nhân chính đáng".
"Chúng tôi đã lắng nghe những lo ngại, đang đọc các ý kiến đóng góp và đang thảo luận với đại diện của cả công đoàn lẫn doanh nghiệp. Chúng tôi sẽ tiếp tục trao đổi với Bộ trưởng về vấn đề này.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục ủng hộ dự luật trong suốt quá trình, nhưng chúng tôi có một số lo ngại và một số điểm điều chỉnh mà chúng tôi muốn thấy."
Vì dự luật đã được dời khỏi Chương trình Nghị sự của Quốc hội và lần đọc thứ ba (lần cuối cùng) dự kiến sẽ diễn ra vào tuần tới (thay vì hôm nay), người phát ngôn về Quan hệ Lao động và An toàn của Đảng Lao động Jan Tinetti cho biết NZ First vẫn còn cơ hội để "đứng lên vì người lao động New Zealand" và không ủng hộ dự luật.
"Điều này sẽ làm tổn thương những người đang làm việc chăm chỉ. Có thể nó chưa xảy ra ngay, nhưng nó sẽ tạo ra một vấn đề rất lớn trong cuộc sống của họ."
Theo nzherald.co.nz premium - Hani Dang