Một người New Zealand vừa chuyển sang Úc cho biết anh đã bị giáng một đòn nặng nề khi Cơ quan Thuế "quy đổi thu nhập theo năm" để thu hồi các khoản trợ cấp Working for Families.
Bởi Susan Edmunds từ RNZ
Kenneth, người chỉ muốn được gọi bằng tên, cho biết anh cùng gia đình đã chuyển từ Auckland sang Úc vào tháng 1 năm ngoái.
"Tổng thu nhập tại New Zealand của tôi trong năm tính thuế đó là dưới 84.000 NZD. Tuy nhiên, IRD đã quy đổi thu nhập của tôi theo mức năm, khẳng định rằng tôi phải bị áp thuế như thể tôi đã kiếm được gần 110.000 NZD.
"Vì mức thu nhập ảo cao ngất này, họ yêu cầu chúng tôi hoàn trả 4.000 NZD tiền trợ cấp thuế Working for Families — số tiền mà vợ tôi đã dùng để trang trải cuộc sống trong khi chăm sóc con nhỏ tại một trong những thành phố đắt đỏ nhất thế giới."
Anh cho biết một số khoản thanh toán một lần đang bị đối xử như thể đó là tiền lương hàng ngày, bao gồm 7.213 NZD tiền lương nghỉ phép cuối cùng và 7.027 NZD tiền lương truy lĩnh từ một cuộc đàm phán lương kéo dài hai năm.
"Khi chúng tôi khiếu nại điều này, nhân viên giải thích rằng nếu ai đó kiếm được 20.000 NZD trong một tháng và không làm gì trong thời gian còn lại của năm, IRD sẽ đối xử với họ như thể họ kiếm được 240.000 NZD. Đó là một cách tiếp cận cứng nhắc theo kiểu 'máy tính bảo sao làm vậy', khiến những gia đình vốn đã chật vật phải gánh thêm một hóa đơn khổng lồ ngay khi vừa rời đi.
"Tôi tin rằng nhiều người New Zealand khác cũng đang bị 'trấn lột' bởi chính quy định này mà không nhận ra rằng phép toán đó là sai lệch."
Chuyên gia thuế Terry Baucher cho biết lý do Cơ quan Thuế áp dụng cách tiếp cận này là vì lo ngại rằng nếu không làm vậy, những người rời đi sớm trong năm tính thuế có thể kết thúc bằng việc đóng thuế ít hơn mức họ đáng lẽ phải nộp.
Ông nói rằng vấn đề này cũng liên quan rõ rệt đến mức cắt giảm trợ cấp (abatement level), tại đó các khoản trợ cấp Working for Families bắt đầu bị giảm dần.
Khi các hộ gia đình kiếm được hơn 42.700 NZD một năm, quyền lợi Working for Families của họ sẽ bị cắt giảm với tỷ lệ 27%.
"Ngưỡng đó quá thấp, và mọi khoản thu nhập trên mức đó đều bị cắt giảm 27 xu trên mỗi đô la. Vì vậy, chúng ta có một ngưỡng cực kỳ thấp, hiện còn thấp hơn cả mức lương tối thiểu. Một người làm việc 40 giờ với mức lương tối thiểu hiện đã vượt qua ngưỡng đó. Đó chính là điểm mấu chốt. Khoản thu nhập thêm 26.000 NZD chỉ làm trầm trọng thêm vấn đề."
Ông cho biết ngưỡng đó đã không được tăng kể từ năm 2018 và khi tỷ lệ cắt giảm lần đầu tiên được đưa ra, nó chỉ là 20 xu trên mỗi đô la.
Nợ trợ cấp Working for Families đã được cảnh báo là một vấn đề nhức nhối từ lâu.
Có hàng trăm triệu đô la đang bị nợ, thường là do mọi người kiếm được nhiều hơn dự kiến trong một năm và nhận được quá nhiều hỗ trợ từ Working for Families.
RNZ trước đó đã đưa tin về một trường hợp một cặp vợ chồng bị trả dư 20.000 NZD và phải hoàn trả với mức 350 NZD mỗi hai tuần.
Chính phủ năm ngoái đã công bố một cuộc rà soát về Working for Families nhằm tránh việc các hộ gia đình rơi vào cảnh nợ nần. Các phương án đang được xem xét bao gồm báo cáo thu nhập thường xuyên hơn để đảm bảo người dân không bị chi trả quá mức.
Trong năm 2022, chỉ có 24% hộ gia đình nhận thanh toán hàng tuần hoặc hàng hai tuần được IRD quyết toán là đã nhận đúng số tiền trợ cấp Working for Families.
Baucher cho biết Cơ quan Thuế có thể sử dụng mã thuế để thu hồi các khoản chi trả dư.
"Thay vì yêu cầu mọi người đột ngột nộp ra 4.000 NZD một lúc, có lẽ sẽ dễ dàng hơn nếu họ nói: 'Được rồi, chúng tôi sẽ điều chỉnh mã thuế thu nhập (PAYE) của bạn và thu thêm một chút để lấy lại số tiền đó'. Đối với những gia đình đó, điều này sẽ dễ quản lý hơn nhiều... nhưng với tôi, cuộc rà soát này thành thật mà nói chỉ là hình thức.
"Theo quan điểm của tôi, toàn bộ câu hỏi xung quanh việc cắt giảm, các ngưỡng thu nhập và số tiền được chi trả chỉ đơn giản là cần một sự thay đổi tư duy hoàn toàn."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang