Cơ bắp săn chắc, quai hàm góc cạnh, làn da rám nắng và mịn màng – những hình mẫu cơ thể lý tưởng liên tục xuất hiện trên biển quảng cáo, truyền hình và điện thoại, tác động mạnh mẽ đến đời sống hằng ngày của nhiều người.
Mặc dù chưa được Medsafe phê duyệt, peptide tổng hợp vẫn có thể được mua trực tuyến với danh nghĩa “phục vụ nghiên cứu”. Ảnh: THOM LEACH / SCIENCE PHOTO LIBRARY / AFPHiện nay, mạng xã hội đang thúc đẩy sự bùng nổ trong việc sử dụng các loại thuốc chưa được kiểm nghiệm, tiềm ẩn nguy cơ gây hại, với lời quảng cáo giúp đạt được vẻ ngoài “chuẩn Hollywood”.
Đó là các dạng peptide tổng hợp, và nhiều người không có chuyên môn y tế hay sự giám sát phù hợp đang tự tiêm trực tiếp những chất này vào cơ thể.
Dù chưa được Medsafe (Cơ quan An toàn Dược phẩm New Zealand) phê duyệt, các peptide này vẫn được rao bán trực tuyến với mục đích “nghiên cứu”.
Cảnh báo được đưa ra sau khi các chuyên gia nhấn mạnh việc sử dụng những loại thuốc này là nguy hiểm, trong khi nhiều sản phẩm được bán dựa trên các tuyên bố chưa được chứng minh.
Thị trường "ngầm" đầy rẫy rủi ro
Peptide tổng hợp thực tế có mặt trong một số loại thuốc điều trị, trong đó có những cái tên quen thuộc như thuốc giảm cân Wegovy hoặc Ozempic.
Các loại thuốc này được thiết kế để mô phỏng peptide tự nhiên trong cơ thể con người.
Một số peptide có thể được bác sĩ kê đơn để điều trị các bệnh như tiểu đường type 2 hoặc chứng ngưng thở khi ngủ. Tuy nhiên, thị trường trực tuyến dành cho peptide không được quản lý đang mở rộng nhanh chóng, và chúng bị lạm dụng như các chất tăng cường hiệu suất.
Bill, một người đàn ông 25 tuổi sống tại Southland, cho biết anh phát hiện có thể mua peptide cách đây khoảng sáu tháng.
“Tôi tìm được một nhà cung cấp trong nước ở New Zealand; sau đó còn tìm được một số nhà cung cấp tại Trung Quốc, nơi họ có cả kiểm nghiệm của bên thứ ba cho sản phẩm bán ra.
“Tôi không nói đây là cách an toàn tuyệt đối, rõ ràng là không – vì đây đâu phải dược sĩ.”
Bill cho biết anh đã sử dụng kết hợp steroid đồng hóa với một loại peptide cụ thể nhằm làm cơ bắp trông rõ nét hơn.
Anh thừa nhận việc dùng các chất không được quản lý luôn tiềm ẩn rủi ro.
“99% peptide ngoài kia, bạn thực sự không biết đầy đủ tác động của chúng đối với con người, may mắn lắm thì chỉ có dữ liệu trên động vật.”
Ma trận quảng cáo trên mạng xã hội
Một số peptide khác trên thị trường còn được quảng cáo là giúp tăng sản xuất melanin và collagen.
Kai, 23 tuổi, sống tại Auckland, cho biết việc sử dụng peptide được nói đến khá công khai tại phòng gym nơi anh tập.
“Có một trào lưu, ai cũng nói peptide tốt cho bạn, dùng loại này để tăng cơ, dùng loại kia để da đẹp hơn, dùng cái này để đốt mỡ.”
Tại New Zealand và Australia, việc quảng cáo các loại thuốc chưa được phê duyệt hoặc thuốc chỉ được bán theo đơn – bao gồm quảng cáo trên mạng xã hội – là hành vi vi phạm pháp luật.
Tuy nhiên, Kai cho biết dòng tin trên mạng xã hội của anh tràn ngập các influencer nói về việc sử dụng peptide.
“Bạn xem một clip về gym, rồi trong 10 video tiếp theo sẽ thấy thêm năm clip tương tự, và cứ thế tăng dần theo mức độ tương tác.
“Hiện tại, feed của tôi gần như toàn là influencer đang dùng các chất này.”
Ý kiến chuyên gia: “Quá nhiều rủi ro”
Phó giáo sư danh dự về y học thể thao Tiến sĩ David Gerrard (Đại học Otago) khẳng định việc sử dụng thuốc chưa được phê duyệt là vô cùng nguy hiểm.
“Đừng dính vào. Có quá nhiều rủi ro nếu không có sự giám sát y tế và không biết rõ cơ thể bạn đang tự sản xuất những gì.
“Việc bổ sung một dạng tổng hợp của cùng chất truyền tin hóa học đó mang theo nguy cơ rất lớn.”
“Chúng rất nguy hiểm.”
Theo Tiến sĩ Gerrard, nhiều peptide được quảng bá trên mạng xã hội hoàn toàn không đề cập đến các hậu quả tiêu cực.
“Tôi cho rằng vấn đề này đã bị xem nhẹ bởi những người tham gia vào quá trình phân phối và tiếp thị các loại thuốc này, với những tuyên bố rằng chúng sẽ giúp bạn tràn đầy năng lượng, da đẹp hơn, ít căng thẳng hơn.
“Rõ ràng cần phải siết chặt việc quảng bá những tuyên bố không đủ cơ sở này trên mạng xã hội, đặc biệt khi chúng xuất phát từ những người tìm kiếm lợi ích tài chính khi phân phối các sản phẩm đó.”
Ông cho biết trong quá khứ, một số vận động viên từng cố sử dụng peptide để tăng số lượng hồng cầu, nhưng hậu quả lại đe dọa tính mạng.
“Càng nhiều hồng cầu, máu càng đặc. Những vận động viên này đã sử dụng các loại thuốc đó một cách không được giám sát.
“Kết quả là họ bị đột quỵ, đau tim và gặp các vấn đề nghiêm trọng liên quan đến tuần hoàn máu lên não và tim.”
Nhiều peptide cũng nằm trong danh sách cấm của Cơ quan Phòng chống Doping Thế giới (WADA), ông nói thêm.
“Chúng có thể bị phát hiện khi kiểm tra doping, và một vận động viên trẻ có thể vi phạm quy định chống doping, qua đó mất quyền thi đấu.”
Lỗ hổng trong kiểm tra thuốc
Casey Spearin, quản lý tổ chức KnowYourStuff. Ảnh: Leah HollingworthÔng Casey Spearin từ phòng khám kiểm tra chất gây nghiện Know Your Stuff cho biết họ đang ghi nhận số lượng ngày càng tăng các loại thuốc tăng cường hiệu suất, bao gồm cả peptide.
“Trước đây, chúng tôi chỉ nghe về những chất này khoảng 5–6 lần trong cả năm. Giờ đây, mỗi tuần hộp thư của chúng tôi nhận được vài yêu cầu hỏi ‘liệu có thể kiểm tra peptide không, và nên đến đâu để kiểm tra?’”
Tuy nhiên, các phòng khám của Know Your Stuff hiện không có công nghệ để kiểm tra những loại thuốc này. Ông Spearin cho biết, nếu mua thuốc trực tuyến, người dùng không thể chắc chắn bên trong thực sự là gì.
“Tôi đã nói chuyện với những người quan tâm đến việc nhập khẩu và phân phối các sản phẩm này, họ hỏi rằng ‘liệu tôi có thể kiểm nghiệm chúng không, làm sao biết sản phẩm mình bán là an toàn?’”
“Đây là một lỗ hổng rất lớn, đặc biệt khi các chất này ngày càng phổ biến.”
Quỹ Phòng chống Ma túy New Zealand cũng cho biết họ ghi nhận sự gia tăng mạnh số người yêu cầu kiểm tra thuốc peptide.
Kể từ tháng 12 năm ngoái, nhiều peptide tại New Zealand đã được phân loại là thuốc kê đơn, đồng nghĩa với việc việc bán chúng cho mục đích điều trị là trái pháp luật.
Ông Derek Fitzgerald, quản lý tuân thủ của Medsafe, cho biết nhiều peptide mới vẫn mang tính thử nghiệm, do đó rất ít thông tin về lợi ích cũng như nguy cơ tiềm ẩn.
Các peptide được nhập khẩu mà không có đơn thuốc sẽ bị thu giữ và tiêu hủy ngay tại biên giới.
Theo rnz.co.nz – Anna Nguyen