Một công ty vận tải đang cảnh báo rằng New Zealand phải đối mặt với giá cước vận chuyển tăng mạnh, chi phí sinh hoạt leo thang và tình trạng chậm trễ giao hàng kéo dài hàng tháng khi tác động của cuộc xung đột Iran lan rộng khắp các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Công ty Rocket Freight cho biết các đơn vị vận tải đường bộ địa phương đã tăng phụ phí nhiên liệu lên hơn 30%.
Giám đốc Lisa Coleman cho biết chi phí leo thang sẽ ảnh hưởng đến người tiêu dùng trên mọi phương diện.
"Nó ở khắp mọi nơi, nó ảnh hưởng đến tất cả mọi người, và sẽ tác động đến từng đồng bạc cuối cùng của mỗi người dân tại New Zealand," bà nói.
"Mọi sản phẩm xuất hiện trên kệ hàng đều sẽ bị ảnh hưởng."
Bà Coleman cho biết vận tải hàng không cũng đang bị thắt chặt.
Bà cho biết hãng hàng không Emirates có trụ sở tại Dubai – nhà khai thác vận tải hàng không lớn nhất cả nước – đã tạm ngừng hoạt động, và các hãng vận tải còn lại đã ngay lập tức áp thêm phụ phí chiến tranh và nhiên liệu.
Với việc chỉ còn hai nhà cung cấp vận tải hàng không chính vẫn phục vụ New Zealand, và một số hãng hàng không vẫn chưa quay trở lại sau đại dịch, bà Coleman cho biết sự cạnh tranh hiện rất hạn chế và giá cả đã tăng vọt, đặc biệt là đối với các loại hàng hóa quá khổ.
Dù bà nói rằng một số mức tăng là có thể hiểu được, nhưng "phần lớn trong số đó trông giống như một chiêu trò tiếp thị và một hình thức trục lợi".
Vận tải đường biển cũng bị gián đoạn
Vận tải đường biển cũng đang đối mặt với những áp lực tương tự.
Bà Coleman cho biết các hãng tàu quốc tế đã áp dụng "phụ phí rủi ro chiến tranh" lên tới 50% đối với các hợp đồng bảo hiểm vận chuyển đường biển.
Nhiều tàu đang tránh hoàn toàn khu vực Trung Đông, thay đổi lộ trình vòng qua Nam Phi – làm kéo dài thời gian vận chuyển thêm tới 40 ngày và tăng đáng kể chi phí nhiên liệu.
Việc đóng cửa Dubai – một trung tâm kết nối toàn cầu quan trọng – đã làm đảo lộn lịch trình các tàu container, khiến các con tàu rời xa vị trí dự kiến và làm đứt gãy các chuỗi logistics.
"Tất cả các tuyến thương mại mà chúng tôi thường sử dụng đang thay đổi. Mọi thứ đều biến động – không ai biết khi nào hàng hóa sẽ đến được đây," bà Coleman nói.
Một số hãng tàu cũng viện dẫn điều khoản "bất khả kháng", một cơ chế hợp đồng giải phóng họ khỏi các nghĩa vụ giao hàng trong các sự kiện như chiến tranh, thiên tai hoặc hành động của chính phủ.
Trong một vài trường hợp, bà Coleman cho biết hàng hóa đã bị dỡ xuống tại cảng an toàn gần nhất.
"Sau đó, bạn phải đàm phán để lấy container đó từ bất cứ nơi nào nó bị bỏ lại, đưa lên một con tàu khác và chuyển về đây."
Các sự kiện bất khả kháng không được bảo hiểm chi trả vì chúng được coi là hành động chiến tranh.
Điểm ổn định duy nhất hiện nay là vận tải đến Úc và Trung Quốc – mặc dù bà Coleman dự đoán giá cước trên các tuyến này cũng sẽ tăng khi chi phí nhiên liệu tiếp tục leo thang.
Chậm trễ, lo ngại về nhiên liệu và rủi ro phân phối theo định mức
Bà Coleman cho biết vận tải hàng hóa đi Mỹ vốn đã hỗn loạn dưới môi trường thuế quan hiện tại, nhưng bà ngày càng lo ngại về khả năng huy động dự trữ nhiên liệu của New Zealand với chi phí hợp lý nếu cuộc khủng hoảng trầm trọng hơn.
"Nguồn cung rõ ràng sẽ là mối lo ngại lớn nhất của chúng ta. Đất nước này chắc chắn sẽ đình trệ nếu chúng ta phải bắt đầu phân phối nhiên liệu theo định mức," bà nói.
Bà Coleman cho biết chi phí vận tải tăng cao sẽ tạo ra hiệu ứng gợn sóng đến mọi mắt xích của chuỗi cung ứng.
"Nó tác động đến tận ổ bánh mì – giá của nó sẽ tăng chóng mặt chỉ vì chi phí vận chuyển."
Người tiêu dùng và doanh nghiệp nên chuẩn bị tinh thần cho mức giá cao hơn và sự chậm trễ đáng kể; bà cảnh báo rằng những hàng hóa gia dụng chính hiện không có sẵn trong kho có thể mất nhiều tháng mới tới nơi.
Theo rnz.co.nz - Hani Dang