Chúng ta hiện đã bước sang tuần thứ ba của cuộc chiến giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran, một cuộc xung đột đã lan rộng và cuốn theo phần lớn khu vực Trung Đông. Có rất ít dấu hiệu cho thấy cuộc chiến này sẽ chậm lại hoặc dừng lại sớm.
Bởi Steven Leib cho tờ The Conversation
Tình hình này đã đảo lộn ngành hàng không. Các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái đã ảnh hưởng đến các sân bay lớn, các tuyến đường bay huyết mạch qua Trung Đông bị đóng cửa và giá nhiên liệu phản lực đã tăng vọt.
Đối với các hãng hàng không, những yếu tố này đồng nghĩa với chi phí vận hành cao hơn và năng lực vận chuyển bị cắt giảm. Đối với nhiều hành khách, điều đó có nghĩa là có ít lựa chọn hơn và giá vé cao hơn.
Một số người có thể ở vị trí thuận lợi để điều chỉnh, trì hoãn hoặc hủy kế hoạch du lịch sắp tới. Nhưng nhiều người khác, những người cần bay vì lý do công việc hoặc cá nhân, đang phải đối mặt với chi phí đắt đỏ hoặc thậm chí phải cân nhắc các lộ trình phức tạp, không chính thống.
Có một số tác động quan trọng đến cách thức vận hành của ngành hàng không toàn cầu ở hiện tại và tương lai. Nhưng cũng có một số lời khuyên thực tế chung cho những hành khách thông thường để giúp họ vượt qua giai đoạn bất định này.
Chi phí nhiên liệu phản lực tăng vọt
Đối với hầu hết mọi hãng hàng không trên thế giới, nhiên liệu và nhân công là hai khoản chi phí cao nhất. Kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, sự gián đoạn nghiêm trọng của thị trường năng lượng khiến giá nhiên liệu phản lực trung bình tăng gần gấp đôi, và có rất ít dấu hiệu cho thấy sự hạ nhiệt.
Và có khả năng cuộc khủng hoảng thị trường năng lượng toàn cầu sẽ leo thang hơn nữa khi các nhà máy và mỏ khí đốt ở Qatar và Iran bị tấn công.
Ngay lúc này, do giá nhiên liệu tăng, đối với nhiều hãng hàng không, nhiên liệu phản lực có khả năng đã vọt lên trở thành khoản chi phí số một (nếu trước đó chưa phải như vậy).
Điều gì đang xảy ra với giá vé máy bay?
Chi phí nhiên liệu không phải là yếu tố duy nhất. Đối với người dân Úc và New Zealand muốn đi du lịch đến hoặc đi qua Trung Đông, việc hàng triệu ghế bay bị xóa khỏi lịch trình đã đẩy nhu cầu cực lớn sang các tuyến đường khác.
Không ngạc nhiên khi nhiều hãng hàng không lớn đã tăng mạnh giá vé quốc tế. Và chúng có thể còn tăng cao hơn nữa. Ví dụ, Qantas tuần này cho biết họ sẽ xem xét lại giá vé quốc tế hai tuần một lần.
Một số vé đã xuất hiện với mức giá cao ngất ngưởng. Cathay Pacific đã gây chú ý khi quảng cáo vé hạng thương gia từ Sydney đến London (quá cảnh tại Hồng Kông) với giá khứ hồi gần 40.000 đô la Úc.
Đây rõ ràng là mức giá rất đắt. Tuy nhiên, đó là kết quả tất yếu của cách hầu hết các hãng hàng không sử dụng "định giá linh hoạt" (dynamic pricing). Về bản chất, các hãng hàng không cố gắng xác định (thường bằng cách phân tích lịch sử tìm kiếm chuyến bay của bạn) mức giá cao nhất mà bạn sẵn lòng trả, để họ có thể bán vé cho bạn ở mức giá đó.
Trong cơn khủng hoảng, một số người có thể coi đây là hành vi trục lợi từ những hành khách đang gặp khó khăn. Nhưng các hãng hàng không có thể lập luận rằng hệ thống này đảm bảo luôn có sẵn chỗ ngồi cho những ai thực sự cần nó một cách tuyệt vọng.
Thật không may, họ dựa vào mức giá mà người tiêu dùng sẵn lòng chi trả để chứng minh cho mức độ "cần thiết" đó.
Mắc kẹt trong tình thế chờ đợi
Nhìn rộng hơn, cuộc xung đột đã làm thay đổi đáng kể khả năng dự báo chi phí của các hãng hàng không. Đó là một vấn đề lớn, bởi vì vé thường được mở bán trước gần một năm.
Liệu chúng ta có thấy sự thay đổi trong các tuyến bay phổ biến trên thế giới nếu cuộc xung đột này kéo dài? Rất khó để nói trước.
Trung Đông có vị trí địa lý thuận lợi để tiếp cận gần như toàn bộ thế giới bằng các chuyến bay thẳng. Nó nằm ở giao điểm của nhiều hành lang du lịch quốc tế phổ biến, và mô hình sở hữu của các hãng hàng không tại đây thường có sự hậu thuẫn từ chính phủ (điều giúp các hãng duy trì sự ổn định về vận hành và tài chính).
Tuy nhiên, nếu cuộc xung đột này đe dọa những lợi thế đó về lâu dài, các hãng hàng không khác có thể nhảy vào cuộc, có lẽ họ sẽ hạ được giá vé theo thời gian bằng cách tăng cường năng lực vận chuyển.
Chọn những lộ trình dài hơn
Các hãng hàng không có trụ sở tại Châu Á đang ở vị thế đặc biệt thuận lợi để phục vụ hành khách từ Úc và New Zealand đi Châu Âu, mặc dù nhu cầu cao đối với các tuyến này đã đẩy giá vé lên cao.
Một lựa chọn khác là kết hợp nhiều vé của các hãng hàng không khác nhau. Điều này có thể giảm chi phí và có thêm yếu tố "phiêu lưu".
Tuy nhiên, có những rủi ro đáng kể có thể làm tiêu tan mọi khoản tiết kiệm chi phí. Thứ nhất, các khoản "phụ phí" có thể cộng dồn rất nhiều. Việc tự tổ chức một chuỗi các vé lẻ thường dẫn đến các chi phí phát sinh cho:
• Quá cảnh qua đêm
• Nhiều lần phí hành lý
• Thêm các bữa ăn trên đường đi.
Du khách cũng nên lưu ý đến yêu cầu thị thực (visa) tại các quốc gia quá cảnh và bất kỳ khoản phí thị thực nào áp dụng.
Quan trọng nhất, cách tiếp cận "tự túc" này đồng nghĩa với việc bạn không được bảo vệ trước các tác động của việc chậm chuyến hoặc hủy chuyến trên nhiều vé của các hãng hàng không khác nhau.
Các lời khuyên chung khác
Đối với những người đang lên kế hoạch đi lại trong vài tháng tới, hầu hết các hãng hàng không có trụ sở tại Trung Đông đang bán vé với lịch trình bay giảm bớt để thích ứng với các hạn chế vận hành.
Nhưng với tình trạng bất ổn hiện nay, các lịch trình này có thể không đáng tin cậy như hành khách thường mong đợi.
Mua vé linh hoạt và bảo hiểm du lịch có thể giúp giảm thiểu tác động của việc gián đoạn hành trình. Tuy nhiên, chúng sẽ làm tăng thêm chi phí.
Còn những người đã đặt vé nhưng đang lo lắng về việc liệu có thể bay được không? Một số hãng hàng không có chính sách hủy hoặc đổi vé cho hành khách bị ảnh hưởng bởi xung đột trong một khung thời gian cụ thể.
Các hãng hàng không có thể miễn phí thay đổi, cho phép đặt lại vé miễn phí hoặc hủy vé không mất phí phạt.
Nhưng những người có ngày bay không nằm trong diện được áp dụng không nên chủ động tự hủy chuyến bay của mình. Việc chờ đợi hãng hàng không chính thức thông báo "chúng tôi không thể đưa bạn đến đó" sẽ mang lại cho bạn cơ hội tốt nhất để đảm bảo rằng hãng vẫn phải chịu trách nhiệm đặt lại vé, hoàn tiền và các hỗ trợ lưu trú khác.
Steven Leib là phó giáo sư chuyên ngành hàng không tại Đại học CQUniversity Australia.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang