Trước đà chao đảo của giá dầu toàn cầu, ông Trump khẳng định Mỹ sớm triển khai lực lượng hộ tống tàu bè qua "điểm nóng" eo biển Hormuz.
- Mỹ tấn công các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg của Iran, theo lời ông Trump
- Ông Trump ban hành lệnh miễn trừ 30 ngày cho việc mua dầu của Nga
- Mỹ điều động thêm lực lượng đến Trung Đông
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Sáu (giờ địa phương) cho biết Hoa Kỳ sẽ sớm bắt đầu hộ tống các tàu bè băng qua eo biển Hormuz để bảo vệ chúng trước các cuộc tấn công từ phía Iran. Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền của ông đang tìm cách xoa dịu tình trạng giá dầu tăng cao — hệ quả từ cuộc chiến giữa liên quân Mỹ - Israel với Iran.
Ông Trump đã ban hành lệnh miễn trừ tạm thời đối với một số hoạt động mua dầu của Nga vốn đang bị trừng phạt. Quyết định này đã vấp phải sự chỉ trích từ các đồng minh châu Âu, vì họ cho rằng nó có thể giúp Nga có thêm ngân sách cho cuộc chiến tại Ukraine. Giá dầu liên tục biến động mạnh trước những phát ngôn thay đổi của ông Trump về thời gian dự kiến của cuộc chiến với Iran. Cuộc xung đột này đã khiến Iran tấn công các tàu bè tại eo biển Hormuz, nơi lưu thông của 1/5 lượng dầu thô thế giới.
Khi được các phóng viên hỏi về thời điểm Hải quân Mỹ bắt đầu hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz vào thứ Sáu, ông Trump trả lời: "Việc đó sẽ sớm xảy ra".
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump cho biết quân đội Mỹ đã tấn công và "xóa sổ hoàn toàn" các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg của Iran. Đây là hòn đảo nhỏ đóng vai trò là cảng xuất khẩu cho 90% lượng dầu của nước này, nằm cách eo biển Hormuz khoảng 483km về phía Tây Bắc.
Tuy nhiên, ông cho biết mình đã quyết định giữ nguyên các cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo.
"Dẫu vậy, nếu Iran hay bất kỳ ai khác có hành động can thiệp vào sự Tự do và Lưu thông An toàn của tàu thuyền qua eo biển Hormuz, tôi sẽ lập tức xem xét lại quyết định này," ông Trump khẳng định.
Trước đó, ông Trump nhận định các cuộc tấn công của Iran vào tàu vận tải là "nỗ lực cuối cùng trong tuyệt vọng". Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News được ghi hình vào thứ Năm và phát sóng vào thứ Sáu, ông khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục giáng đòn "rất mạnh vào Iran trong tuần tới". Giá dầu thô đã tăng cao hơn vào thứ Sáu, với giá dầu Brent tương lai tăng 2,68%, lên mức 103,14 USD/thùng.
Trong bối cảnh các chiến đấu cơ của Israel liên tục dội bom xuống các khu ngoại ô Beirut, Bộ trưởng Nội vụ Lebanon cho biết chính quyền hiện không còn khả năng cung cấp chỗ ở cho hàng trăm nghìn người đang đổ về thủ đô để lánh nạn.
Israel cũng đã rải truyền đơn đe dọa về một cuộc hủy diệt có quy mô tương đương với Gaza, đồng thời triển khai thêm quân đội để đối phó với lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn và cảnh báo sẽ có thêm nhiều cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của Lebanon.
Lực lượng Mỹ cũng đã chịu tổn thất về người. Quân đội Mỹ xác nhận toàn bộ 6 thành viên phi hành đoàn trên một máy bay tiếp nhiên liệu bị rơi ở miền Tây Iraq đều đã thiệt mạng.
Iran đã phóng thêm nhiều tên lửa và máy bay không người lái (drone) vào Israel. Nhiều báo cáo cho thấy các thiết bị bay không người lái của Iran cũng đã xâm nhập không phận của Kuwait, Iraq, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Bahrain và Oman.
Quân đội Israel đã phát động các cuộc tấn công trên khắp Tehran. Phía Israel cho biết không quân của họ đã đánh trúng hơn 200 mục tiêu tại miền Tây và miền Trung Iran trong ngày qua, bao gồm các bệ phóng tên lửa đạn đạo, hệ thống phòng không và các cơ sở sản xuất vũ khí.
Hai quan chức Mỹ (giấu tên) cho biết Hoa Kỳ đang gửi thêm lực lượng đến khu vực, bao gồm tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli cùng với đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến. Con tàu này hiện đang ở châu Á và có khả năng chở theo các máy bay chiến đấu. Tổng cộng, 2.500 Thủy quân lục chiến bổ sung sẽ được điều động đến Trung Đông cùng với các thủy thủ.
Đài truyền hình Press TV của Iran đưa tin một người phụ nữ đã thiệt mạng trong một cuộc không kích gần nơi diễn ra cuộc tuần hành nhân ngày Quds (ngày Jerusalem) tại Tehran. Đây là một trong nhiều cuộc tuần hành trên khắp Iran nhằm ủng hộ người Palestine đang sống trong các vùng lãnh thổ bị Israel chiếm đóng.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Ngoại trưởng Abbas Araqchi và Giám đốc an ninh Ali Larijani đều xuất hiện trong các video đã được Reuters xác thực khi công khai tham dự cuộc tuần hành. Đây được coi là một cử chỉ thách thức, bất chấp khẳng định từ Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Peter Hegseth rằng giới lãnh đạo Iran đang "co cụm" dưới hầm ngầm.
"Người dân không sợ hãi trước những cuộc tấn công này. Như các bạn có thể thấy, mọi người đã xuống đường bất kể mưa gió hay gian khổ," người đứng đầu cơ quan tư pháp Gholamhossein Mohseni-Ejei phát biểu tại cuộc tuần hành. "Chúng tôi sẽ không lùi bước trong bất kỳ trường hợp nào."
Tân lãnh đạo tối cao Iran thề sẽ đóng cửa eo biển
Trong những phát biểu công khai đầu tiên vào thứ Năm, tân lãnh đạo tối cao của Iran, Mojtaba Khamenei, đã thề sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz. Ông đồng thời thúc giục các nước láng giềng đóng cửa các căn cứ của Mỹ trên lãnh thổ của họ, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ bị tấn công.
Những bình luận của ông Khamenei được một phát thanh viên truyền hình đọc lại và hiện chưa rõ lý do tại sao ông không xuất hiện trực tiếp hoặc ghi hình phát biểu của mình.
Bộ trưởng Hegseth cho biết trong một cuộc họp báo rằng phía Mỹ biết ông Khamenei đã "bị thương và có khả năng bị biến dạng". Tuy nhiên, một quan chức Iran chia sẻ với Reuters vào thứ Tư rằng ông Khamenei chỉ bị thương nhẹ và vẫn đang tiếp tục làm việc.
Các cường quốc châu Âu đang nỗ lực tìm cách bảo vệ lợi ích của họ trong khu vực. Các quan chức Pháp cho biết nước này đã tham vấn với các quốc gia châu Âu, châu Á và vùng Vịnh trong tuần qua nhằm xây dựng một kế hoạch để các tàu chiến hộ tống tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz.
Trước tình trạng giá xăng và dầu diesel tăng vọt tại các cây xăng ở Mỹ cũng như trên toàn thế giới, hôm thứ Năm, Mỹ đã cấp giấy phép thời hạn 30 ngày cho các quốc gia mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga hiện đang ở trên biển — nơi các lô hàng thường xuyên được chuyển nhượng hoặc thay đổi người mua.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance hôm thứ Sáu cho biết các quan chức cấp cao trong chính quyền Trump đang nỗ lực giải quyết tình trạng giá dầu leo thang cũng như các hệ lụy khác từ xung đột Iran.
"Khi Tổng thống hành động để đảm bảo an toàn cho người dân Mỹ, chúng ta phải làm mọi thứ có thể để xử lý các hệ quả kinh tế đi kèm," ông Vance phát biểu trong chuyến thăm Rocky Mount, Bắc Carolina. Trước đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vào hôm thứ Năm đã nhận định rằng cuộc chiến này đang tạo ra sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử.
Ông Tom Fletcher, Phó Tổng thư ký Liên Hợp Quốc phụ trách các vấn đề nhân đạo và cứu trợ khẩn cấp, đã nêu rõ trong một tuyên bố hôm thứ Sáu rằng việc đóng cửa eo biển có thể gây ra "tác động khổng lồ" đến việc cung ứng các nhu yếu phẩm như thực phẩm, thuốc men và phân bón cho các hoạt động nhân đạo.
Cuộc chiến cũng đã gây ra tình trạng thiếu hụt khí đốt nấu ăn trầm trọng tại Ấn Độ, một quốc gia có mối quan hệ lâu đời với Iran. Theo bốn nguồn tin nói với Reuters, phía Iran đã cho phép hai tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) treo cờ Ấn Độ đi qua eo biển Hormuz.
Ukraine và châu Âu phẫn nộ trước việc Mỹ nới lỏng trừng phạt
Lệnh miễn trừ của Mỹ đối với dầu mỏ Nga dù được Moscow hoan nghênh nhưng đã khiến Kyiv và các đồng minh tức giận.
"Sáu thành viên của G7 đã bày tỏ quan điểm rất rõ ràng rằng đây không phải là một tín hiệu đúng đắn," Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát biểu tại một cuộc họp báo ở Na Uy. "Sau đó, sáng nay chúng tôi được biết rằng Chính phủ Mỹ dường như đã quyết định khác."
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho rằng động thái này có thể cung cấp cho Nga tới 10 tỷ USD, đồng thời nhấn mạnh: "Điều này chắc chắn không giúp ích gì cho hòa bình."
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News Radio phát sóng hôm thứ Sáu, ông Trump cho biết ông nghĩ Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể đang giúp đỡ Iran "một chút".
Theo rnz.co.nz – Elise Nguyen