Giá nhiên liệu leo thang không phải là điều duy nhất có thể ảnh hưởng đến New Zealand trong bối cảnh chiến tranh tại Trung Đông, khi mà tình trạng thắt chặt chuỗi cung ứng trên diện rộng còn tiềm ẩn những tác động bất ngờ và nghiêm trọng.
Điểm nóng căng thẳng chính là eo biển Hormuz, một dải nước hẹp nằm giữa Iran ở phía Bắc và Oman ở phía Nam. Lưu lượng tàu bè đã giảm xuống mức nhỏ giọt do mối đe dọa từ tên lửa và máy bay không người lái, dù là cố ý hay vô tình.
Trong thời bình, 11% tổng thương mại toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, bao gồm một phần đáng kể lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới.
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) — nơi có cảng Dubai quan trọng bậc nhất toàn cầu — cùng với Kuwait, Qatar, Bahrain và một phần bờ biển Ả Rập Xê-út đều nằm ở phía bị phong tỏa, khiến việc vận chuyển các hàng hóa thiết yếu ra ngoài và xuất khẩu hàng hóa vào khu vực giàu có này trở nên cực kỳ khó khăn.
Giáo sư Ismail Golgeci từ Đại học Auckland, một chuyên gia về chuỗi cung ứng quốc tế và vùng Vịnh, chia sẻ với chương trình Q+A cùng Jack Tame rằng sự gián đoạn này giống như một phiên bản "quy mô nhỏ hơn nhưng tập trung hơn" của cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng thời đại dịch Covid-19.
"Tất nhiên, mặt hàng lớn nhất là năng lượng – gồm dầu mỏ và khí đốt tự nhiên," ông nói.
“Điều quan trọng hơn và có lẽ đang bị xem nhẹ là đây cũng là một địa điểm logistics rất trọng yếu. Cảng Jebal Ali ở UAE lớn thứ chín thế giới. Đó là trung tâm giao thương của cả khu vực.”
Theo công ty logistics đa quốc gia DP World có trụ sở tại Dubai, hoạt động tại cảng Jebal Ali hiện đã trở lại bình thường, nhưng các vận hành đã bị đình trệ hồi đầu tuần sau khi cảng bị trúng hỏa tiễn từ phía Iran.
Ông Golgeci cho biết sự gián đoạn tại các trung tâm lớn như thế này sẽ tạo ra hiệu ứng gợn sóng, nhanh chóng lan rộng ra toàn bộ thương mại toàn cầu.
Và mặc dù New Zealand nằm cách xa vùng xung đột về mặt địa lý, khoảng cách này không mang lại sự bảo vệ nào trước các tác động dây chuyền.
"Chúng ta may mắn khi tương đối biệt lập và xa cách khu vực đó, nhưng nếu bạn nghĩ về hiệu ứng gợn sóng của sự đứt gãy chuỗi cung ứng, cuối cùng nó cũng sẽ tác động đến New Zealand."
Ông cho biết điều này bao gồm cả hàng xuất khẩu của New Zealand, đặc biệt là lượng lớn thịt xuất khẩu sang vùng Vịnh.
Một rủi ro khác ít được nhận diện đối với New Zealand là dòng chảy phân bón từ khu vực này — đặc biệt là urê, vốn được sản xuất từ khí đốt tự nhiên.
Sự gián đoạn ở đây có thể đẩy giá lương thực toàn cầu lên cao, và ông Golgeci cho biết chi phí phân bón "vốn đã đang tăng vọt".
Phát biểu trong cuộc thảo luận trên Q+A với Jack Tame, phóng viên cao cấp của Business Desk, Dileepa Fonseka, lưu ý rằng trong khi giá dầu đóng vai trò then chốt đối với giá cả của mọi thứ khác, các loại hàng hóa khác cũng sẽ bị thắt chặt.
"Có rất nhiều thứ khác mà chúng ta không thể dự đoán trước," ông nói. "Axit sunfuric – lưu huỳnh – khoảng 20% nguồn cung thế giới đến từ eo biển Hormuz. Nó quan trọng đối với đồng, coban – và xa hơn nữa là ảnh hưởng đến ngành bán dẫn," Fonseka cho biết.
"Tình trạng này kéo dài bao lâu sẽ quyết định những tác động khác mà chúng ta có thể chưa nhìn thấy rõ lúc này."
Phóng viên kinh doanh của 1News, Jason Walls, nhận định với hội đồng thảo luận rằng rất có khả năng lạm phát sẽ tăng cao do hệ quả của cuộc chiến tại Iran và các tác động kinh tế dây chuyền, điều này có thể buộc Ngân hàng Trung ương phải tăng lãi suất nhanh hơn và mạnh tay hơn.
"Chúng ta đang ở thời điểm mà Ngân hàng Trung ương từng nghĩ rằng mọi thứ đã nằm trong tầm kiểm soát. [Thống đốc] Anna Breman từng nói rằng bà kỳ vọng lạm phát sẽ giảm xuống mức mục tiêu 2% trong khoảng 12 tháng tới," Walls cho biết.
"Đó là trước khi những sự kiện ở Trung Đông xảy ra, và giờ đây bà ấy hẳn sẽ nhìn vào điều này và nghĩ rằng lạm phát sẽ tăng lên, bởi vì như Dileepa đã lưu ý, giá dầu hiện diện trong mọi mặt hàng."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang