Chính phủ đang cung cấp khoản vay trị giá 18 triệu đô la cho các nhà đầu tư của một dự án đập khổng lồ và từng gây tranh cãi tại Central Hawke’s Bay để kiểm tra xem liệu nó có thực sự khả thi.
Tác giả: Linda Hall, Phóng viên Báo chí Dân chủ Địa phương.
Bộ trưởng phụ trách Phát triển Vùng, ông Mark Patterson, đã công bố khoản vay dành cho Dự án An ninh Nguồn nước Tukituki (TWSP) từ Quỹ Cơ sở hạ tầng Vùng (RIF) của Chính phủ vào sáng thứ Ba.
Địa điểm xây dựng con đập dự kiến nằm ở thượng nguồn sông Makaroro, trên cùng một khu vực với ý tưởng Đập Ruataniwha từng thất bại, vốn được đề xuất lần đầu cách đây khoảng 13 năm.
Nhiều nỗ lực khác nhau để triển khai con đập đã bị sa lầy trong tranh cãi kể từ khi nó được hỗ trợ lần đầu bằng khoản kinh phí 20 triệu đô la từ Hội đồng Vùng Hawke’s Bay (HBRC).
Hội đồng đã từ bỏ dự án này vào năm 2018 sau phán quyết của Tòa án Tối cao chống lại việc làm ngập vùng đất của Bộ Bảo tồn vốn cần thiết cho việc xây đập, nơi đang có tư cách bảo tồn được bảo vệ.
Đây sẽ là dự án có quy mô vốn lớn nhất từng được thực hiện tại Hawke’s Bay, và là dự án lưu trữ nước lớn nhất được xây dựng tại New Zealand kể từ khi đập Clyde được Chính phủ hoàn thành vào năm 1993.
Công việc sắp tới sẽ bao gồm hoàn thiện thiết kế chi tiết, kỹ thuật, xác nhận chi phí xây dựng và đánh giá tính khả thi về mặt thương mại tổng thể.
Dự án an ninh nguồn nước này có quyền tiếp cận tài sản trí tuệ mà tổ chức Water Holdings Hawke’s Bay đã mua lại từ đề án lưu trữ nước Ruataniwha cũ, bao gồm cả các giấy phép, và hiện đã đảm bảo được khoản vay 18 triệu đô la cho công tác kỹ thuật, môi trường và thương mại để đưa ra quyết định cuối cùng về tính khả thi của cơ sở này.
Phía dự án Tukituki cho biết theo mô hình dự báo, nếu con đập được triển khai, nó sẽ tạo ra từ 200 đến 300 việc làm trong quá trình xây dựng. Sau khi hoàn thành, nó sẽ giúp GDP của Hawke’s Bay tăng thêm tới 693 triệu đô la và hỗ trợ hơn 1.800 việc làm cố định mới – tương đương với việc tăng tổng số việc làm toàn vùng lên hơn 2%.
Đơn vị này cũng khẳng định trong suốt vòng đời dự án, tổng lợi ích kinh tế dao động từ 1 tỷ đến 5 tỷ đô la tùy thuộc vào mức độ thay đổi mục đích sử dụng đất, mang lại tới 195 triệu đô la doanh thu thuế bổ sung cho Chính phủ mỗi năm.
Chủ tịch dự án, ông Mike Petersen, cho biết những người tham gia dự án rất biết ơn sự tin tưởng liên tục của Chính phủ dành cho dự án cũng như đối với khu vực Hawke’s Bay.
“Chúng tôi cũng gửi lời cảm ơn đến Mana Whenua, iwi (các bộ tộc địa phương) và hơn 60 doanh nghiệp địa phương cùng những người sử dụng nước có tầm nhìn xa đã ủng hộ dự án này, minh chứng rõ ràng rằng Hawke’s Bay muốn tự đảm bảo tương lai của chính mình.”
Ông Petersen khẳng định nhu cầu lưu trữ nước tại Hawke’s Bay là cấp bách và có bằng chứng rõ ràng.
“Thông báo này đưa chúng tôi từ việc đặt câu hỏi 'liệu dự án này có thực hiện được không' sang việc trả lời câu hỏi 'liệu nó có khả thi về mặt kinh tế hay không',” ông nói.
“Vấn đề là phải đảm bảo thiết kế chính xác, hiểu rõ chi phí nước và nhu cầu của người dùng. Tất cả những điều này phải được thực hiện bài bản trước khi chúng tôi tính đến bất kỳ công tác xây dựng nào.”
“Báo cáo Đánh giá Nguồn nước Vùng Hawke’s Bay đã kết luận rằng ngay cả khi có những cải thiện đáng kể trong việc sử dụng nước, hiệu quả và bảo tồn, thì đến năm 2040, khu vực này vẫn có thể thiếu hụt gần 25 triệu mét khối nước ngọt giữa nhu cầu và nguồn cung.”
Ông cho biết tình trạng khan hiếm nước đã và đang ngăn cản các doanh nghiệp đầu tư và phát triển trong vùng, trong khi các dự báo khí hậu chỉ ra rằng lưu lượng sông sẽ giảm và hạn hán trở nên tồi tệ hơn, đặc biệt là vào mùa xuân và các mùa hè chịu ảnh hưởng của hiện tượng El Niño.
“Lưu trữ nước không phải là 'viên đạn bạc' (giải pháp vạn năng) để giải quyết an ninh nguồn nước, tuy nhiên, nó phải là một phần của giải pháp bên cạnh các biện pháp tiết kiệm nước khác.”
Ông Patterson nhận định Hawke’s Bay là một vùng sản xuất thực phẩm trọng yếu và có tiềm năng mở rộng nếu có nguồn cung cấp nước dài hạn ổn định.
“Dự án này sẽ hỗ trợ các hoạt động sử dụng đất như làm vườn, sản xuất hạt giống và chăn nuôi gia súc giá trị cao,” ông nói.
“Nó đại diện cho một khoản đầu tư quan trọng vào tương lai của Hawke’s Bay, giúp bảo vệ an ninh nguồn nước đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế và khả năng phục hồi dài hạn của vùng. Tôi mong đợi được thấy những bước tiến tiếp theo.”
Lên đến 20% lượng nước lưu trữ sẽ được sử dụng để cải thiện và phục hồi sức khỏe của sông Tukituki và các đường thủy khác bằng cách duy trì dòng chảy tối thiểu cao hơn, ông cho biết thêm.
Cộng đồng cũng sẽ được hưởng lợi từ nguồn cung cấp nước đô thị bổ sung và các cơ sở giải trí mới tại hồ chứa và các khu vực xung quanh.
Wise Water Use Hawke’s Bay, một nhóm gây áp lực luôn phản đối việc xây dựng đập và chỉ trích cả những tác động môi trường lẫn phương án kinh doanh của dự án, đã gọi thông báo này là “chủ nghĩa tư bản thân hữu liều cao”.
“Thông báo 18 triệu đô la của ông Mark Patterson cho thấy dòng tiền công sẽ không bao giờ cạn để Chính phủ liên minh này vung vào các dự án ưa thích của họ – đây chính là chủ nghĩa tư bản thân hữu liều cao,” ông Le Lievre từ nhóm này phát biểu.
Ông cho biết khoản vay này, cộng với số tiền công đã cam kết trước đó, đã nâng tổng số tiền đổ vào dự án lên tới 48 triệu đô la “trong khi chưa một tấc đất nào được đào lên”.
“Người nộp thuế nên thắt dây an toàn và giữ chặt ví tiền của mình đi, vì họ vừa mới bị kéo vào một chuyến đi đầy mạo hiểm đấy,” ông Le Lievre nói.
Quyết định đầu tư cuối cùng dự kiến sẽ được đưa ra vào năm 2028.
“Chúng tôi không hề ảo tưởng về tầm quan trọng của những gì mình đang đề xuất,” ông Petersen nói.
“Lưu trữ nước không phải là điều mới mẻ đối với New Zealand, nhưng nó mới mẻ đối với Hawke’s Bay. Đây sẽ là yếu tố thay đổi hoàn toàn cục diện cho vùng của chúng tôi.”
Nghị sĩ khu vực Tukituki, bà Catherine Wedd, cho rằng đây là “tin tức tuyệt vời” cho Hawke’s Bay.
“Nó khơi thông rất nhiều tiềm năng kinh tế và sẽ tạo ra nhiều việc làm cũng như cơ hội hơn. Nó cũng cho phép các nhà canh tác trồng những loại cây có giá trị cao hơn, mở ra nhiều lựa chọn hơn,” bà Wedd nói.
Bà cho biết chính phủ đang đầu tư vào an ninh nguồn nước vì tương lai của Hawke’s Bay.
Năm ngoái, Hội đồng Vùng Hawke’s Bay cho biết họ ưu tiên phát triển một cơ sở lưu trữ nước nhỏ hơn trị giá 225 triệu đô la xa hơn về phía bắc, trên một nhánh của sông Ngāruroro, với chi phí được chia sẻ với Chính phủ và được hỗ trợ bởi một khoản vay năm 2020 từ Quỹ Tăng trưởng Tỉnh lẻ.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang