Một báo cáo quốc tế về chương trình lao động thời vụ của New Zealand cho biết cần phải cải cách để giảm chi phí cho người di cư và bảo vệ họ khỏi sự lạm dụng.
Chính phủ cho biết cuộc rà soát riêng của họ đối với chương trình Nhà tuyển dụng Thời vụ được Công nhận (RSE) sẽ xem xét các khuyến nghị của báo cáo, cũng như ý kiến của các chủ lao động và các đối tác Thái Bình Dương.
Báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) kêu gọi Chính phủ và các chủ lao động cắt giảm chi phí di trú để gánh vác một phần chi phí công bằng hơn, bao gồm chi phí vận chuyển, chỗ ở và chi phí thiết lập ban đầu.
Hơn 20.000 lao động đến mỗi năm từ Thái Bình Dương, lấp đầy các vị trí công việc trong ngành trồng trọt và sản xuất rượu vang như hái quả.
Báo cáo của ILO khuyến nghị rằng người lao động nên được phép thay đổi Nhà tuyển dụng Thời vụ được Công nhận (RSE) dễ dàng hơn và được tiếp cận miễn phí với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Đặc biệt, báo cáo nhấn mạnh rằng những công nhân nêu lên các vấn đề bất cập thường "dễ bị đưa vào danh sách đen" khi đến thời điểm có thể được thuê lại cho mùa vụ khác. Báo cáo dẫn chứng một nghiên cứu trước đây cho thấy lao động RSE ít khi khiếu nại chính thức do lo ngại bị coi là người gây rối và do sự tôn trọng cấp trên theo văn hóa.
Những lao động RSE bị sa thải sẽ mất quyền lưu trú tại New Zealand, và các tác giả báo cáo không tìm thấy thông tin nào về khả năng thay đổi chủ lao động trong các tài liệu được cung cấp cho người lao động RSE.
Bộ Kinh doanh, Sáng tạo và Việc làm (MBIE) cho biết việc chuyển sang chủ lao động mới là có thể thực hiện tùy theo từng trường hợp cụ thể - nếu có yêu cầu từ chủ lao động, thanh tra lao động, đối tác gắn kết hoặc cán bộ liên lạc Thái Bình Dương.
Báo cáo đặt câu hỏi về mức độ tiếp cận và hiệu quả của các kênh này đối với những người lao động muốn báo cáo sự bóc lột hoặc các khiếu nại khác.
Sau khi báo cáo trước đó của ILO được công bố cách đây 4 năm, Úc đã áp dụng khuyến nghị nhằm hạn chế chủ lao động khấu trừ những khoản tiền bất hợp lý từ người lao động. Hiện tại, quốc gia này đã có mức lương thực nhận tối thiểu là 200 đô la Úc mỗi tuần.
Báo cáo mới nhất khuyến nghị New Zealand nên áp dụng chính sách tương tự và cũng lưu ý rằng các công ty cho thuê lao động hiện không phải chịu yêu cầu cấp phép chung.
Báo cáo kêu gọi rà soát sự tham gia của phụ nữ và các nhóm chưa được đại diện đầy đủ khác trong cả hai chương trình lao động.
"Việc tăng cường hơn nữa các chương trình này phù hợp với các tiêu chuẩn lao động quốc tế sẽ giúp đảm bảo sự thành công lâu dài và mang lại lợi ích cho người lao động, chủ lao động cũng như các quốc gia phái cử và tiếp nhận," Giám đốc văn phòng ILO khu vực Thái Bình Dương, Martin Wandera, cho biết.
Một khảo sát độc lập do MBIE thực hiện, đại diện cho một phần tư số chủ lao động RSE, gợi ý rằng nhiều người đã làm tốt hơn cả nghĩa vụ pháp lý và trách nhiệm chăm sóc của họ để giúp đỡ nhân viên. Trong số các chủ lao động phản hồi khảo sát, hơn một nửa đã hỗ trợ tài chính hoặc tổ chức gửi các container hàng hóa (toàn bộ hoặc một phần) về quê hương của người lao động.
Hàng hóa bao gồm vật liệu xây dựng, công cụ, bể nước, tấm pin năng lượng mặt trời, máy phát điện, đồ dùng học tập và đồ gia dụng - và việc hỗ trợ sau thiên tai cũng rất phổ biến.
Chỗ ở
Báo cáo của ILO tìm thấy các biện pháp bảo vệ hiện có tại New Zealand bao gồm việc cấm thu phí tuyển dụng. Tuy nhiên, báo cáo cho biết nhiều người lao động đã mắc nợ khi họ mới đến — nợ chủ lao động, cũng như ngân hàng, chính phủ và gia đình ở quê nhà — vì chi phí đi lại và giấy tờ.
"MBIE thực hiện giám sát trực tiếp các khoản khấu trừ của chủ lao động, mặc dù chi tiết về những gì được coi là 'hợp lý' không thể tìm thấy trong các tài liệu được cung cấp cho cuộc rà soát này," báo cáo nêu rõ.
Các chủ lao động thường cung cấp chỗ ở cho công nhân của họ, và một khung quy định mới đã đặt ra các tiêu chuẩn cơ bản, cũng như mức phí họ có thể thu cho những chỗ ở tốt hơn.
Chính phủ cho biết vào tháng 1 rằng họ đang cho phép mức trần tiền thuê nhà cao hơn — tăng theo lạm phát hàng năm — để khuyến khích các chủ lao động đầu tư vào chỗ ở chất lượng tốt hơn.
Mức trần hàng tuần từ $150 đến $211 đã được áp dụng từ tháng này — mức phí thuê tối đa phụ thuộc vào chất lượng và đặc điểm của chỗ ở, chẳng hạn như số người ở chung một phòng ngủ, tuổi thọ của tòa nhà và khoảng cách đến phòng tắm.
Tuy nhiên, trong một bản cập nhật tháng trước, Cơ quan Di trú New Zealand (INZ) cho biết các chủ lao động sẽ được cấp một giai đoạn chuyển tiếp tối đa hai năm nếu họ hiện đang thu mức phí cao hơn mức họ có thể thu theo phương pháp tính toán mới.
"Chủ lao động sẽ chỉ có thể thu hồi chi phí thực tế của việc cung cấp chỗ ở, và tất cả các khoản phí phải hợp lý," cơ quan này cho biết.
"Chủ lao động vẫn phải tuân thủ luật lao động, bao gồm Đạo luật Lương tối thiểu và Đạo luật Bảo vệ Tiền lương, đồng thời chủ lao động vẫn chịu trách nhiệm đảm bảo các khoản khấu trừ chỗ ở là hợp pháp."
Rà soát RSE
Hạn ngạch số lượng lao động RSE do Chính phủ thiết lập đã tăng từ 5.000 người khi chương trình bắt đầu vào năm 2007 lên 20.750 người vào năm ngoái.
Hầu hết đến từ 13 quốc gia Thái Bình Dương, mặc dù các số liệu mới nhất (trước đại dịch) cho thấy các chủ lao động cũng tuyển dụng các quốc tịch khác, chẳng hạn như người Philippines và người Malaysia.
Vào năm 2022, Ủy viên Cơ hội Việc làm Bình đẳng khi đó là Karanina Sumeo cho biết bà đã chứng kiến những điều kiện giống như nô lệ và nói rằng chương trình RSE đang được vận hành theo cách cho phép chế độ nô lệ hiện đại diễn ra.
Vào năm 2024, Chính phủ đã bãi bỏ yêu cầu lao động RSE phải được trả lương cao hơn 10% so với mức lương tối thiểu.
Hiện tại họ phải làm việc ít nhất hai mùa vụ trước khi mức bổ sung 10% được áp dụng. Tuy nhiên, số mùa vụ làm việc trung bình là dưới ba, theo nghiên cứu của Charlotte Bedford từ Trung tâm Chính sách Phát triển, người cho biết New Zealand đang tụt hậu so với Úc về bảo vệ người lao động và tiền lương cho lao động RSE.
MBIE cho biết cuộc rà soát của họ đang xem xét báo cáo và các khuyến nghị của ILO, cũng như ý kiến đóng góp từ các chủ lao động và các quốc gia Thái Bình Dương để đảm bảo rằng chương trình RSE tiếp tục mang lại lợi ích cho người lao động, quốc gia phái cử và các ngành trồng trọt, sản xuất rượu vang.
"Phạm vi của cuộc rà soát này rất rộng, bao gồm các thiết lập về chủ lao động và tuân thủ, các thiết lập thị trường lao động và chính bản thân loại visa này," giám đốc chính sách Sam Foley cho biết.
"Các tiêu chuẩn chất lượng chỗ ở đang được xem xét trong cuộc rà soát chính sách hiện đang được tiến hành."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang