Bộ Bảo tồn New Zealand cho biết một loại mồi dạng xúc xích mới nhằm vào chồn stoat (hay còn gọi là chồn ecmin) hứa hẹn sẽ trở thành công cụ đắc lực giúp bảo vệ chim kiwi và các loài sinh vật bản địa, sau khi ghi nhận những kết quả ấn tượng từ các đợt thử nghiệm thực địa.
Hình ảnh một con chồn stoat lọt vào camera giám sát tại Thung lũng Borland, Vườn quốc gia Fiordland. Ảnh / Bộ Bảo tồn New ZealandBộ Bảo tồn New Zealand đã phối hợp cùng công ty phát triển kiểm soát dịch hại Connovation để nghiên cứu và đăng ký bản quyền cho loại mồi chế biến sẵn có chứa độc tố PAPP (para-aminopropiophenone). Đây là chất độc mà loài chồn stoat đặc biệt nhạy cảm.
Chồn stoat là "sát thủ tàn bạo" đối với các loài chim bản địa, dơi và động vật hoang dã khác, đồng thời là nguyên nhân chính khiến số lượng chim kiwi sụt giảm nghiêm trọng tại vùng đất liền New Zealand. Loài này hiện nằm trong danh sách mục tiêu cần loại bỏ thuộc chương trình Quốc gia Không động vật ăn thịt 2050.
Suốt hơn 9 năm qua, bà Elaine Murphy - Cố vấn Khoa học trưởng của Bộ Bảo tồn New Zealand - đã dẫn dắt dự án phát triển mồi xúc xích chứa PAPP này. Bà cho biết các đợt thử nghiệm thực địa gần đây đã thành công vượt mong đợi.
"Trong 3 năm qua, chúng tôi đã tiến hành 2 đợt thử nghiệm rải mồi bằng tay và 2 đợt rải mồi bằng đường hàng không tại Thung lũng Borland thuộc Vườn quốc gia Fiordland. Đây là khu vực thường có mật độ chồn stoat cao nhưng lại ít chuột. Tất cả các đợt thử nghiệm đều đạt kết quả mỹ mãn", bà Murphy chia sẻ.
Bà Murphy cho biết thêm, tỷ lệ phát hiện chồn stoat đã giảm hơn 95% ở các khu vực xử lý bằng phương pháp rải mồi thủ công. Đặc biệt, không có một con chồn stoat nào được tìm thấy tại khu vực xử lý sau hai đợt rải mồi từ trên không.
"Đây là một kết quả kinh ngạc nếu biết rằng chúng tôi chỉ sử dụng một miếng mồi cho mỗi 4–8 hecta trong các thử nghiệm rải tay, và một miếng mồi cho mỗi hecta trong các thử nghiệm bằng đường hàng không."
Một con chồn stoat đang ăn thử loại mồi xúc xích không chứa độc tố tại Thung lũng Borland, Vườn quốc gia Fiordland. Ảnh / Bộ Bảo tồn New ZealandQuy trình thử nghiệm hiệu quả cao
Hai đợt thử nghiệm đầu tiên được thực hiện bằng cách rải mồi thủ công trên diện tích khoảng 1.000 hecta rừng. Các chuyên gia đã sử dụng mồi không độc trước để "dẫn dụ" chồn stoat quen mùi, sau đó rải hai đợt mồi chứa độc tố PAPP cách nhau một tuần.
Các đợt thử nghiệm bằng đường hàng không sau đó được mở rộng trên diện tích từ 2.000 đến 4.800 hecta, áp dụng một lần rải mồi dụ không độc và một lần rải mồi PAPP duy nhất. Hoạt động của chồn stoat trước và sau chiến dịch được giám sát chặt chẽ ở cả khu vực thử nghiệm lẫn khu vực đối chứng bằng camera giám sát hành trình và bẫy ống theo dõi dấu vết.
Bước tiến lớn thay thế phương pháp truyền thống
Theo Bộ Bảo tồn New Zealand, các phương pháp kiểm soát chồn stoat hiện nay còn nhiều hạn chế, chủ yếu phụ thuộc vào việc đặt bẫy thủ công tốn nhiều công sức hoặc rải độc tố 1080 bằng đường hàng không (vốn gián tiếp dựa vào việc chồn ăn phải các loài gặm nhấm đã dính độc).
Bà Murphy nhấn mạnh thế giới cần những công cụ mới để nhắm vào chồn stoat ở những môi trường có ít loài gặm nhấm, hoặc khi chúng xâm nhập vào các đảo bảo tồn vốn đang sạch bóng sinh vật hại.
"Phải mất nhiều năm để phát triển và kiểm tra loại mồi xúc xích này, nhưng hiện tại nó đang cho thấy tiềm năng rất lớn. Những công cụ mới như thế này là chìa khóa để đạt được mục tiêu Quốc gia Không động vật ăn thịt 2050 và giúp động vật hoang dã bản địa phát triển mạnh mẽ."
Bộ Bảo tồn New Zealand sẽ nộp đơn đăng ký sử dụng mồi xúc xích PAPP diệt chồn stoat với Cơ quan Bảo vệ Môi trường và Bộ Các ngành Công nghiệp Cơ bản New Zealand ngay sau khi các nghiên cứu hoàn tất vào cuối năm nay.
Một hồ sơ khác cũng sẽ được đệ trình cho loại mồi xúc xích chứa hàm lượng nhỏ độc tố 1080 (sodium fluoroacetate) nhằm mục tiêu tiêu diệt mèo hoang, các loài thuộc họ chồn và nhím, sau khi đã được thử nghiệm diện rộng vài năm qua. Bên cạnh đó, Bộ Bảo tồn New Zealand cũng lên kế hoạch thử nghiệm thực địa mồi xúc xích PAPP nồng độ cao hơn dành cho mèo hoang và chồn sương.
Độc tố PAPP từng được đăng ký sử dụng tại New Zealand dưới dạng bột nhão vào năm 2011 để diệt chồn stoat và mèo hoang. Tuy nhiên, tính ứng dụng của nó bị hạn chế do người ta phải nhồi chất độc này vào mồi thịt băm làm bằng tay vô cùng bất tiện.
Các loài ăn thịt như chồn stoat đặc biệt nhạy cảm với chất PAPP, trong khi hầu hết các loài chim và động vật có vú khác ít bị ảnh hưởng hơn. Bộ Bảo tồn New Zealand khẳng định nguy cơ tiềm ẩn đối với chim bản địa từ mồi PAPP là cực kỳ thấp do tỷ lệ rải mồi trong môi trường rất thưa thớt và độ nhạy cảm tự nhiên của chim với chất này ở mức thấp.
Các loài động vật ăn thịt như chồn stoat đặc biệt nhạy cảm với chất độc PAPP. Ảnh / Bộ Bảo tồn New ZealandTheo nzherald.co.nz – Lani Hoang